礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
经藏· 相应部巴利
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · Suttantapiṭaka · Saṃyuttanikāye
有偈品部解释
635 段
结集的问答巴利
Saṃgāyanassa pucchā vissajjanā
问:贤友们,在第一次大结集的时候,负责结集法的以大迦叶为首的那些大长老们,也就是最早进行结集的人,先结集了律藏,紧接着结集经藏;结集了长部与中部之后,接着结集的圣教叫什么名字?巴利
Pucchā – paṭhamamahāsaṃgītikāle āvuso dhammasaṃgāhakā mahākassapādayo mahātheravarā porāṇasaṃgītikārā paṭhamaṃ vinayapiṭakaṃ saṃgāyitvā tadanantaraṃ suttantapiṭakaṃ saṃgāyantā dīghanikāyañca majjhimanikāyañca saṃgāyitvā tadanantaraṃ kiṃnāma pāvacanaṃ saṃgāyiṃsu.
回答:尊者,在第一次大结集的时候,负责结集法的长老们——以摩诃迦叶为首的那些古老大长老——先结集了律藏,接着结集经藏。他们结集了长部与中部之后,紧接着又结集了名为相应部的教法。这部教法由七千七百六十二部经装点而成,篇幅有一百诵分。巴利
Vissajjanā – paṭhamamahāsaṃgītikāle bhante dhammasaṃgāhakā mahākassapādayo porāṇatheravarā paṭhamaṃ vinayapiṭakaṃ saṃgāyitvā tadanantaraṃ suttantapiṭakaṃ saṃgāyantā dīghanikāyañca majjhimanikāyañca saṃgāyitvā tadanantaraṃ sattahi ca suttasahassehi sattahi ca suttasatehi dvāsaṭṭhiyā ca suttehi paṭimaṇḍitaṃ bhāṇavārasataparimāṇaṃ saṃyuttanikāyaṃ nāma pāvacanaṃ saṃgāyiṃsu.
问:贤友,在相应部里有有偈品、因缘品、蕴品、六处品、大品这五相应集,他们最先结集的是其中哪一相应集?巴利
Pucchā – saṃyuttanikāye ca āvuso sagāthāvaggo nidānavaggo khandhavaggo saḷāyatanavaggo mahāvaggoti pañcasaṃyuttappakaraṇāni, tesu paṭhamaṃ kataraṃ saṃyuttappakaraṇaṃ te saṃgāyiṃsu.
回答:尊者,在五部相应集中,他们最先结集的是有偈品相应集。巴利
Vissajjanā – pañcasu bhante saṃyuttappakaraṇesu paṭhamaṃ sagāthāvaggasaṃyuttappakaraṇaṃ saṃgāyiṃsu.
提问:贤友,在有偈品里也按天相应等来分共有十一个相应,他们最先结集的是哪一个相应?巴利
Pucchā – sagāthāvaggepi āvuso devatāsaṃyuttādivasena ekādasasaṃyuttāni, tesu paṭhamaṃ kataraṃ saṃyuttaṃ te saṃgāyiṃsu.
声明:尊者,在十一个相应中,他们最先结集的是天相应。巴利
Vissajjanā – ekādasasu bhante saṃyuttesu paṭhamaṃ devatāsaṃyuttaṃ saṃgāyiṃsu.
提问:贤友,在天相应里也有芦苇品等八品,以及渡暴流经等八十一经。他们最先结集的是哪一品、哪一经?巴利
Pucchā – devatāsaṃyuttepi āvuso naḷavaggādayo aṭṭha vaggā, oghataraṇasuttādīni ca ekāsīti suttāni, tesu paṭhamaṃ kataraṃ vaggaṃ katarañca suttaṃ sagāyiṃsu.
宣说:尊者,在八个品中,他们先结集了第一品《芦苇品》;在八十一部经中,先结集了第一经《渡流经》。巴利
Vissajjanā – aṭṭhasu bhante vaggesu paṭhamaṃ naḷavaggaṃ ekāsītiyā ca suttesu paṭhamaṃ oghataraṇasuttaṃ saṃgāyiṃsu.
善哉,善哉,贤友!从现在起,我们也应当着手承担以结集为先的问与答之事了。巴利
Sādhu sādhu āvuso, mayampi dāni tatoyeva paṭṭhāya saṃgītipubbaṅgamāni pucchanavissajjanakiccāni āvahituṃ samārabhāra.
提问:贤友,由那位知者、见者、阿罗汉、正自觉的世尊所宣说的《渡瀑流经》,是在哪里说的?是针对谁说的?以什么为因缘?又是怎么说的?巴利
Pucchā – tenāvuso bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena oghataraṇasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对某位天神而说的。尊者,那位天神在后夜时分,以殊胜的光彩遍照整个祇树林,来到世尊面前。到了之后,顶礼世尊,站在一边。站在一边后,那位天神对世尊这样说:“朋友,你是怎么渡过瀑流的?”巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ devataṃ ārabbha bhāsitaṃ, aññatarā bhante devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi, ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca ‘‘kathaṃ nu tvaṃ mārisa oghamatarī’’ti,
尊者,关于那件事,世尊是这样说的:“贤友,我不停留、不挣扎,就渡过了瀑流。”巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘apatiṭṭhaṃ khvāhaṃ āvuso anāyūhaṃ oghamatariṃ’’ti, evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,到达经是世尊在哪里、针对谁、因为什么事、怎样宣说的呢?巴利
Pucchā – accentisuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对某位天神而说的。尊者,某位天人对世尊这样说:巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ devataṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññatarā bhante devatā bhagavantaṃ etadavoca–
时光流逝,诸夜飞驰,
青春的特质在依次舍弃,
看清死亡中的这种恐惧之后,
应当做能带来快乐的福德之事。巴利
‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo, Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti, Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno, Puññāni kayirātha sukhāvahānī’’ti–
尊者,就在那件事上——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ –
时光流逝,诸夜飞驰,
生命各时期的特征在依次离去,
看着死亡中的这种恐惧,
一个向往寂静的人,应当舍弃世间的利养。巴利
‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo, Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti, Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno, Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti –
尊者,世尊确实是这样说的。巴利
Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
提问:贤友,那么《矛经》是世尊在哪里、针对谁、在什么因缘下、怎样宣说的?巴利
Pucchā – sattisuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对某位天神而说的。尊者,某位天人对世尊这样说:巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ devataṃ ārabbha bhāsitaṃ, aññatarā bhante devatā bhagavantaṃ etadavoca–
犹如长矛刺身,又如头顶火燃;
为断除欲贪,比丘应具念而游行。巴利
‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake; Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti–
尊者,关于那件事——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
犹如口渴被矛刺穿,犹如头顶燃烧;
为断除有身见,具念的比丘应当游行。巴利
Sattiyā viya omaṭṭho ḍayhamānova matthake; Sakkāyadiṭṭhippahānāya, sato bhikkhu paribbajeti;
尊者,世尊确实是这样说的。巴利
Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
犹如长矛刺身,又如头顶火燃;
为了舍断欲贪,具念的比丘应当游行。
犹如长矛刺身,又如头顶火燃;
为了断除有身见,具念的比丘应当游行——巴利
Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake; Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje – Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake, Sakkāyadiṭṭhippamānāya, sato bhikkhu paribbaje –
问:贤友,那么《结发经》是世尊在哪里、针对谁、以什么事为因缘、怎样宣说的呢?巴利
Pucchā – jaṭāsuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对某一位天神而说的。尊者,当时有一位天神对世尊这样说——巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ devataṃ ārabbha bhāsitaṃ, aññatarā bhante devatā bhavagantaṃ etadavoca–
内里有结,外面也有结,众生被结缠住。
乔达摩,我这样问你:谁能解开这团缠结?巴利
‘‘Anto jaṭā bahijaṭā, jaṭāya jaṭitā pajā; Taṃ taṃ gotama pucchāmi, ko imaṃ vijaṭaye jaṭa’’nti–
尊者,就在那件事上——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ –
一个明智的人,先站稳在戒上,再修习心和慧;
热诚又明智的比丘,他能解开这个结缚。
那些贪、嗔、无明已消褪的人,
诸漏已尽的阿拉汉们,他们的结缚已经解开。巴利
Sīle patiṭṭhāya naro sapañño, cittaṃ paññañca bhāvayaṃ; Ātāpī nipako bhikkhu, so imaṃ vijaṭaye jaṭaṃ. Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā; Khīṇāsavā arahanto, tesaṃ vijaṭitā jaṭāti;
尊者,世尊是这样等说的。巴利
Evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
一个智慧的人,先稳稳地站在戒的基础上,再不断修习心与慧;
热诚又明智的比丘,他能解开这个结缚。
那些贪、嗔、无明已消褪的人,
诸漏已尽的阿拉汉,他们的缠结已经解开。
在那里,名与色无余灭尽。
对碍与色想,缠结就在这里被切断。巴利
Sīle patiṭṭhāya naro sapañño, cittaṃ paññañca bhāvayaṃ; Ātāpī nipako bhikkhu, so imaṃ vijaṭaye jaṭaṃ– Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā; Khīṇāsavā arahanto, tesaṃ vijaṭitā jaṭā– Yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati; Paṭighaṃ rūpasaññā ca, etthesā chijjate jaṭā.
问:贤友,天女经是世尊在哪里说的?是针对谁说的?以什么为因由?又是怎么说的?巴利
Pucchā – accharāsuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对某位天子而说的。尊者,有一位天子对世尊这样说道:巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ devaputtaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññataro bhante devaputto bhagavantaṃ etadavoca–
被天女群簇拥着,被毗舍遮众围绕着;
名为森林末端的迷惑,要怎么才能穿过去呢?巴利
‘‘Accharāgaṇasaṅghaṭṭhaṃ, pisāca gaṇasevitaṃ; Vanantaṃ mohanaṃ nāma, kathaṃ yātrā bhavissatī’’ti.
尊者,关于那件事——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
那条路名叫正直,那个方向名叫无畏。
这辆车名叫不响,由法轮装配而成。
惭不是它的支撑,真理是它的防护;
我把法称为御者,把正见称为前导。
这样的车乘属于谁,是女人还是男人;
他确实靠着这辆车乘,就在涅槃的跟前。巴利
‘‘Ujuko nāma so maggo, abhayā nāma sā disā, Ratho akūjano nāma, dhammacakkehi saṃyuto. Hirī tassa apālambo, satyassa parivāraṇaṃ; Dhammāhaṃ sārathiṃ brūmi, sammādiṭṭhi purejavaṃ. Yassa etādisaṃ yānaṃ, itthiyā purisassa vā; Sa ve etena yānena, nibbānasseva santike’’ti.
尊者,世尊确实是这样说的。巴利
Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
天女成群地喧闹,鬼魅成群地出没。
森林尽头名为迷惑,旅途将如何?巴利
Accharāgaṇasaṅghuṭṭhaṃ , pisācagaṇasevitaṃ; Vanantaṃ mohanaṃ nāma, kathaṃ yātrā bhavissati–
问:贤友,世尊是在哪里、针对谁、以什么为因由、怎样宣说《老经》的?巴利
Pucchā – jarāsuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对某位天神而说的。尊者,某位天人对世尊这样说:巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ devataṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññatarā bhante devatā bhagavantaṃ etadavoca–
什么直到衰老都是好的?什么才是真正安稳的依靠?
对人来说,什么才是真正的宝?什么才是盗贼难以夺走的?巴利
‘‘Kiṃ su yāva jarā sādhu, kiṃ su sādhu patiṭṭhitaṃ; Kiṃ su narānaṃ ratanaṃ, kiṃ su corehi dūhara’’nti.
尊者,就在这件事上——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
戒律直到老去都是好的,信心坚定也是好的;
智慧是人的珍宝,福德是盗贼难以夺走的。巴利
‘‘Sīlaṃ yāva jarā sādhu, saddhā sādhu patiṭṭhitā; Paññā narānaṃ ratanaṃ, puññaṃ corehi dūhara’’nti.
尊者,世尊确实是这样说的。巴利
Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
什么才是真正到老都好的?巴利
Kiṃ su yāva jarā sādhu.
什么才是真正善为确立的?巴利
Kiṃ su sādhu patiṭṭhitaṃ.
人们的宝物是什么?巴利
Kiṃ su narānaṃ ratanaṃ.
盗贼们到底难以夺走什么?巴利
Kiṃ su corehi dūharaṃ.
提问:贤友,由那位了知者、亲见者、阿罗汉、正等正觉的世尊所说的《善梵天经》,是在哪里说的?是针对谁说的?是以什么事为缘由说的?在那里,领受法的人听闻佛法后得到了什么样的利益?巴利
Pucchā – tenāvuso bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena subrahmasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ katañca bhāsitaṃ. Kīdiso ca tattha dhammapaṭiggāhakassa dhammassavanānisaṃso adhigato.
回答:尊者,这是在王舍城,针对苏梵天子而说的。尊者,苏梵天子因为害怕死亡,来到世尊面前,这样说道:巴利
Vissajjanā – rājagahe bhante subrahmadevaputtaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Subrahmā bhante devaputto maraṇabhayabhīto bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etadavoca–
这颗心始终充满恐惧,这个意始终惶恐不安;
在苦难还没发生的时候,以及苦难已经冒出来的时候;
如果有不惊恐的人,请你告诉我——我问您这个问题。巴利
‘‘Niccaṃ utrastamidaṃ cittaṃ, niccaṃ ubbiggamidaṃ mano; Anuppannesu kicchesu, atho uppatitesu ca; Sace atthi anutrastaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’ti–
尊者,就在那件事上。巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ.
不靠觉悟,也不靠苦行;不靠收摄诸根,
不彻底放下一切,我就看不到众生有安乐。巴利
‘‘Nāññatra bojjā tapasā, nāññatrindriyasaṃvarā; Nāññatra sabbanissaggā, sotthiṃ passāmi pāṇina’’nti.
尊者,世尊确实是这样说的。当说法结束时,梵天之子须梵摩就在那个座位上生起了远离尘垢、没有污秽的法眼:“凡是集起之法,那一切都是灭尽之法。”巴利
Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ. Desanāpariyosāne ca bhante subrahmassa devaputtassa tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi, ‘‘yaṃkiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti.
这颗心总是处在恐惧中,这个意总是处在不安中;
在苦难尚未生起时,以及已经生起时;
如果有谁已经不再恐惧,请你告诉我,我这是在问你。
若非凭借觉悟与苦行,若非凭借守护诸根,
除了彻底放下一切,我看不到众生的安稳。巴利
Niccaṃ utrastamidaṃ cittaṃ, niccaṃ ubbiggamidaṃ mano; Anuppannesu kicchesu, atho uppatitesu ca; Sace atthi anutrasta, taṃ me akkhāhi pucchito-hu– Nāññatra bojjā tapasā, nāññatrindriyasaṃvarā; Nāññatra sabbanissaggā, sotthiṃ passāmi pāṇinaṃ–
问:贤友,世尊是在哪里、针对谁、以什么为因由、怎样宣说《罗希塔萨经》的?巴利
Pucchā – rohitassasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:这是在舍卫城,针对罗希塔天子所说的。罗希塔天子对世尊这样说:“尊者,那个不生、不老、不死、不殁、不再投生之处,即世界的尽头,能不能通过行走而了知、见到或到达呢?”世尊就在这件事上这样说道:“贤友,那个不生、不老、不死、不殁、不再投生之处,即世界的尽头,我说不能通过行走而了知、见到或到达。”如此等等。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante rohitassaṃ devaputtaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Rohitasso bhante devaputto bhagavantaṃ etadavoca ‘‘yattha nu kho bhante na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, sakkā nu kho so bhante gamanena lokassa anto ñātuṃ vā daṭṭhuṃ vā pāpuṇituṃ vā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yattha kho āvuso na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ aṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,那部《少年经》是世尊在哪里、针对谁、在什么场合、又是怎样说的?巴利
Pucchā – daharasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是发生在舍卫城,针对憍萨罗国王波斯匿所说的。尊者,憍萨罗国王波斯匿来到世尊那里,到了之后,与世尊互相问候,然后坐在一边。尊者,坐在一边的憍萨罗国王波斯匿对世尊这样说:“乔达摩尊者是否也自称已经证得无上正等正觉?”尊者,关于这件事,世尊这样说:“大王,如果有人正确地说‘已证得无上正等正觉’,那正是对我正确地说。”等等。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Rājā bhante pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi, ekamantaṃ nisinno kho bhante rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘bhavampi no gotamo ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paṭijānātī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yañhi taṃ mahārāja sammā vadamānovadeyya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti , mameva taṃ sammā vadamāno vadeyyā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
所以,智者确实观察着自己的利益;
蛇、火,还有声名显赫的刹帝利,
对具足戒行的比丘,也应当如理地恭敬对待。巴利
Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano; Bhujaṅgamaṃ pāvakañca, khattiyañca yasassinaṃ; Bhikkhuñca sīlasampannaṃ, sammadeva samācare–
问:贤友,世尊是在哪里、针对谁、因为什么事、又是怎样宣说《自护经》的?巴利
Pucchā – attarakkhitasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对憍萨罗王波斯匿而说的。尊者,憍萨罗王波斯匿来到世尊面前,说了这样的话:“尊者,我在这里独自静处时,心里生起了这样的想法……”等等。尊者,世尊就这样分析说:“正是这样,大王,正是这样,大王。”等等。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante rājānaṃyeva pasenadiṃ kosalaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Rājā bhante pasenadi kosalo bhagavantaṃ upasaṅkamitvā ‘‘idha mayhaṃ bhante rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādī’’ti evamādikaṃ vacanaṃ avoca. Bhagavā ca bhante evametaṃ mahārāja evametaṃ mahārājāti evamādinā vibhajitvā bhāsitaṃ.
身体的节制是好的,言语的节制也是好的;
以心防护很好,在一切处防护都很好;
在一切方面都被守护、有惭耻心的人,才被称为守护者。巴利
Kāyena saṃvaro sādhu, sādhu vācāya saṃvaro; Manasā saṃvaro sādhu, sādhu, sabbattha saṃvaro; Sabbattha saṃvuto lajjī, rakkhitoti pavuccati.
问:贤友,那么《少经》是世尊在哪里、针对谁、以什么为所依之事、又是怎样宣说的?巴利
Pucchā – appakasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这部经是在舍卫城,针对憍萨罗国王波斯匿本人而说的。尊者,憍萨罗国王波斯匿来到世尊面前,说了这样的话:“尊者,我在这里独自静处、闭门独坐时,心里生起了这样的念头:在这世间,那些得到极其丰厚的财富之后,既不陶醉、也不放逸、也不对诸欲生起贪著的众生,实在太少了。”他说了诸如此类的话。尊者,于是世尊用“正是如此,大王,正是如此,大王”等话,宣说了《少经》。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante rājānaṃyeva pasenadiṃ kosalaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Rājā bhante pasenadi kosalo bhagavantaṃ upasaṅkamitvā ‘‘idha mayhaṃ bhante rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi appakā te sattā lokasmiṃ, ye uḷāre uḷāre bhoge labhitvā na ceva majjanti na ca pamajjanti, na ca kāmesu gedhaṃ āpajjantī’’ti evamādikaṃ vacanaṃ avoca. Bhagavā ca bhante ‘‘evametaṃ mahārāja evametaṃ mahārājā’’ti evamādinā appakasuttaṃ bhāsitaṃ.
提问:贤友,世尊是在哪里、针对谁、以什么事为缘由、怎样宣说《末利迦经》的?巴利
Pucchā – mallikāsuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
说明:尊者,这部经是在舍卫城,针对憍萨罗国的波斯匿王而说的。尊者,憍萨罗国的波斯匿王曾对末利迦王后这样说:“末利迦,有没有别的什么人比你自己更让你觉得可爱?”尊者,世尊就是针对这件事,以“以心遍寻一切方所”等语句宣说了这部经。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante rājānaṃyeva pasenadiṃ kosalaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Rājā bhante pasenadi kosalo mallikaṃ deviṃ etadavoca ‘‘atthi nu kho te mallike kocañño attanā piyataro’’ti. Tasmiṃ vatthusmiṃ sabbādisā anuparigamma cetasāti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
用内心走遍所有方向,无论在哪里都找不到比自我更可爱的东西。同样,对别人来说,每个自我也是可爱的,所以爱惜自我的人不该伤害别人。巴利
Sabbā disā anuparigamma cetasā, nevajjhagā piyataramattanā kvaci. Evaṃ piyo puthu attā paresaṃ, tasmā na hiṃse paramattakāmo–
《七结发外道经》巴利
Sattajaṭilasutta
问:贤友,世尊……正自觉者所说的《七结发行者经》,是在哪里说的?针对谁说的?以什么为缘由?又是怎么说的?巴利
Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena sattajaṭilasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
解答:尊者,这是在舍卫城,针对憍萨罗国王波斯匿而说的。尊者,憍萨罗国王波斯匿在七位结发行者、七位尼乾陀、七位裸行者、七位一衣者、七位游行者刚离开不久,就来到世尊那里,到了以后顶礼世尊,坐在一边。尊者,憍萨罗国王波斯匿坐在一边后,对世尊这样说:“尊者,世间那些是阿拉汉或已进入阿拉汉道的人,这些人是他们当中的哪一类呢?”尊者,在这个事由中,世尊这样说道:“大王,你是居家之人,享受欲乐,住在儿女拥挤的床铺上,享用迦尸檀香,佩戴花鬘、香粉、涂香,受用金银,所以要知道‘这些是阿拉汉,这些是已进入阿拉汉道的人’,是很难的。”巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Rājā bhante pasenadi kosalo acirapakkantesu sattasu ca jaṭilesu sattasu ca nigaṇṭhesu sattasu ca acelakesu sattasu ca ekasāṭakesu sattasu ca paribbājakesu yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi, ekamantaṃ nisinno kho bhante rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ye te bhante loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā, ete tesaṃ aññatarā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘dujjānaṃ kho etaṃ mahārāja tayā gihinā kāmabhoginā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantena kāsiṇacandanaṃ paccanubhontena mālāgandhavilepanaṃ dhārayantena jātarūparajataṃ sādiyantena ‘‘ime vā arahanto, ime vā arahattamaggaṃ samāpannā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
不能因容貌形体而判定一个人高贵,不能因匆匆一瞥就信任他。
不自制的人带着善自制者的外表在这世间行走。
就像泥土做的耳环仿制品,又像表面镀了金的半枚铜钱;
他们带着一群随从做掩护,在世间行走,内心并不清净,外表却装得光鲜亮丽。巴利
Na vaṇṇarūpena naro sujāno, na vissase ittaradassanena; Susaññatānañhi viyañjanena, asaññatā lokamimaṃ caranti. Patirūpako mattikākuṇḍalova, lohaḍḍhamāsova suvaṇṇachanno; Caranti loke parivārachannā, anto asuddhā bahisobhamānā-hū
问:贤友,世尊是在哪里、针对谁、以什么事为缘由,才宣说了这部《五王经》?又是怎么说的呢?巴利
Pucchā – pañcarājasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这部经是世尊在舍卫城,针对憍萨罗国的波斯匿王而说的。尊者,憍萨罗国的波斯匿王曾对世尊这样说:“尊者,诸欲之中什么是最上的?”尊者,世尊就是在这个事由下,用“大王,我说在五种欲功德中,以令人悦意者为边际的,就是最上的”等话这样宣说的。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante rājānaṃyeva pasenadiṃ kosalaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Rājā bhante pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘kiṃ nu kho bhante kāmānaṃ agga’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘manāpapariyantaṃ khvāhaṃ mahārāja pañcasu kāmaguṇesu agganti vadāmī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
尊者,在这里,我们五位国王各自拥有并享受五种欲乐,正沉浸在其中的时候,生起了这样一段交谈:“在种种欲乐当中,什么才是最上的呢?”巴利
Idha bhante amhākaṃ pañcannaṃ rājūnaṃ pañcahi kāmaguṇehi samappitānaṃ samaṅgībhūtānaṃ paricārayamānānaṃ ayamantarākathā udapādiṃ ‘kiṃ nu kho kāmānaṃ agga’nti–
就像清晨盛开、香气还没散去的红莲花,芬芳扑鼻。请看那位光芒闪耀的盎耆罗仙人,像太阳一样在空中炽热地照耀。巴利
Padumaṃ yathā kokanadaṃ sugandhaṃ, pāto siyā phullamavītagandhaṃ. Aṅgīrasaṃ passa virocamānaṃ, tapantamādiccamivantalikkhe–
第二无子经巴利
Dutiyaaputtakasutta
问:贤友,这部《第二无子经》是由世尊在哪里、针对谁、以什么事为背景、又是怎样宣说的?巴利
Pucchā – dutiyaaputtakasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:这部经是在舍卫城,针对憍萨罗国的波斯匿王而说的。波斯匿王来到世尊那里,这样说:“尊者,舍卫城有位长者居士去世了,他没有儿子,我把他的财产没收后送进王宫,然后才来。”世尊就说:“大王,确实是这样,大王,确实是这样。大王,过去那位长者居士曾经用食物供养过一位名叫塔迦罗尸弃的独觉佛。”世尊这样引出那位长者居士的过去因缘,最后以四首偈颂来说法。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante rājānaṃyeva pasenadiṃ kosalaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Rājā bhante pasenadi kosalo bhagavantaṃ upasaṅkamitvā ‘‘idha bhante sāvatthiyaṃ seṭṭhi gahapati kālaṅkato, tamahaṃ aputtakaṃ sāpateyyaṃ rājantepuraṃ atiharitvā āgacchāmī’’ti evamādikaṃ vacanaṃ avoca. Bhagavā ca bhante ‘‘evametaṃ mahārāja, evametaṃ mahārāja, bhūtapubbaṃ so mahārāja seṭṭhi gahapati taggarasikhiṃ nāma paccekasambuddhaṃ piṇḍapātena paṭipādesī’’ti evamādinā tassa seṭṭhissa gahapatissa atītaṃ vatthuṃ āharitvā pariyosāne catūhi gāthāhi bhāsitaṃ.
谷物、财富、银子、金子,或者任何拥有的财物,
奴仆、雇工、差役,以及所有靠他过活的人。
一切都不能带走,一切都得放下离去;
无论一个人用身体、语言还是心意做了什么,
那确实是他自己的,他就带着它离开。
那年他是一位跟随者,像影子一样不离开。
因此应当行善,积集来世的资粮;
善行在来世会成为众生的依靠。巴利
Dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ, pariggahaṃ vāpi yadatthi kiñci, Dāsā kammakarā pessā, ye cassa anujīvino. Sabbaṃ nādāya gantabbaṃ, sabbaṃ nikkhippagāminaṃ; Yañca karoti kāyena, vācāya udacetasā. Tañhi tassa sakaṃ hoti, taṃva ādāya gacchati; Taṃvassa anugaṃ hoti, chāyāva anapāyinī. Tasmā kareyya kalyāṇaṃ, nicayaṃ samparāyikaṃ; Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇinaṃ –
问:贤友,苦行业经是世尊、胜者在什么地方、针对谁、以什么为因由、怎样宣说的?巴利
Pucchā – tapokammasuttaṃ panāvuso bhagavatā jinena kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:在优楼频螺,尊者,这是针对魔波旬而说的。尊者,魔波旬来到世尊面前,以偈颂反问世尊:巴利
Vissajjanā – uruvelāyaṃ bhante māraṃ pāpimantaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Māro bhante pāpimā bhagavantaṃ upasaṅkamitvā gāthāya ajjhabhāsi.
舍弃苦行,青年们靠它来得到清净;
你是不清净的却以为自己清净,偏离了清净之道。巴利
‘‘Tapokammā apakkamma, yena sujjhanti māṇavā; Asuddho maññasi suddho, suddhimaggā aparaddho’’ti.
尊者,关于那件事——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
知道了任何与无我相应、求不死的苦行,
一切无益,就像无用的舵和舵柄一样。
修习戒、定和慧,为了觉悟而修这条道。
我已经达到最高的清净,你已经被打败了,终结者啊。巴利
‘‘Anattasaṃhitaṃ ñatvā, yaṃ kiñci amaraṃ tapaṃ; Sabbaṃ natthāvahaṃ hoti, phiyārittaṃva dhammani; Sīlaṃ samādhi paññañca, maggaṃ bodhāya bhāvayaṃ; Pattosmi paramaṃ suddhiṃ, nihato tvamasi antakā’’ti.
尊者,世尊、胜者确实是这样说的。巴利
Evaṃ kho bhante bhagavatā jinena bhāsitaṃ.
那些青年舍弃了苦行,并不能因此变得清净;
你自身不清净却自以为清净,其实已经偏离了清净之道——
无论说什么与利益无关的话,还是修什么不死的苦行;
一切皆无所得,法犹如桨与舵。巴利
Tapokammā apakkamma, ye na sujjhanti māṇavā; Asuddho maññasi suddho, suddhimaggā aparaddho– Anatthasaṃhitaṃ utvā, yaṃkiñci amaraṃ tapaṃ; Sabbaṃ natthāvahaṃ hoti, phiyārittaṃva dhammani;
《象王色经》巴利
Hatthirājavaṇṇasutta
问:贤友,那么《象王色经》是由胜者世尊在哪里、针对谁、以什么为因缘、怎样宣说的呢?巴利
Pucchā – hatthirājavaṇṇasuttaṃ panāvuso bhavagatā jinena kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在优楼频螺,针对魔罗邪恶者而说的。尊者,魔罗邪恶者想让世尊生起恐惧、惊慌、身毛竖立,就化现出巨大的象王身形,朝世尊走来。巴利
Vissajjanā – uruvelāyaṃ bhante mārakaṃyeva pāpimantaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Māro bhante pāpimā bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo mahantaṃ hatthirājavaṇṇaṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkami.
尊者,就在那件事上——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
在漫长的轮回流转中,你曾经历种种美丑不同的样貌;
邪恶者,这对你足够了;你已被击败,终结者啊。巴利
‘‘Saṃsaraṃ dīghamaddhānaṃ, vaṇṇaṃ katvā subhāsubhaṃ; Alaṃ te tena pāpima, nihato tvamasi antakā’’ti.
尊者,世尊、胜者确实是这样说的。巴利
Evaṃ kho bhante bhagavatā jinena bhāsitaṃ.
“在漫长的轮回流转中,你曾造作或妙或劣的种种形色;
够了,邪恶者,你已被击败,终结者!巴利
Saṃsaraṃ dīghamaddhānaṃ, vaṇṇaṃ katvā subhāsubhaṃ, Alaṃ te tena pāpima, nihato tvamasi antaka –
问:贤友,现在我要问《比丘尼相应》——那是世尊、阿罗汉、正自觉者的女弟子长老尼们由自己……巴利
Pucchā – idāni āvuso bhikkhunī saṃyuttaṃ pucchāmi, yaṃ tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa sāvikāhi therīhi attano
阐明了佛陀教法的真实功德之后,所说的内容。尊者,在这里,最初由大迦叶等古代结集佛法的上座长老们所结集的第一部经——《阿罗毗迦经》。这部经是在哪里说的、为谁说的、以什么为因缘、由谁说的、又是怎么说的?巴利
Ca buddhasāsanassa ca yathābhūtaṃ guṇaṃ pakāsetvā bhāsitaṃ. Tatthāvuso paṭhamaṃ porāṇakehi mahākassapādīhi dhammasaṃgāhakehi theravarehi saṃgītaṃ āḷavikāsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,在舍卫城,这是阿罗毗迦比丘尼针对魔所说的话。尊者,魔想让阿罗毗迦比丘尼生起恐惧、惊慌、毛骨悚然,想让她从独处中退失,便用偈颂对阿罗毗迦比丘尼说:巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante māraṃ pāpimantaṃ ārabbha āḷavikāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ. Māro bhante pāpimā āḷavikāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo vivekamhā cāvetukāmo āḷavikaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi–
世间根本没有真正的出离,你靠独处又能做成什么?
尽管享受欲乐吧,别事后懊悔。巴利
‘‘Natthi nissaraṇaṃ loke, kiṃ vivekena kāhasi; Bhuñjassa kāmaratiyo, māhu pacchānutāpinī’’ti.
尊者,关于那件事——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
世间确实有出离,我已用智慧很好地触证了它。
放逸者的亲友啊,邪恶者,你根本不知道那个境界。
诸欲如同矛尖,是诸蕴的践踏。
你说那是欲乐,可对我来说,那是不乐。巴利
‘‘Atthi nissaraṇaṃ loke, paññāya me suphussitaṃ; Pamattabandhu pāpima, na tvaṃ jānāsi taṃ padaṃ; Sattisūlūpamā kāmā, khandhāsaṃ adhikuṭṭanā; Yaṃ tvaṃ kāmaratiṃ brūsi, arahi mayha sā ahū’’ti.
尊者,阿罗毗城那位比丘尼就是这样说的。巴利
Evaṃ kho bhante āḷavikāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ.
世间根本没有真正的出离,你靠远离又能做什么呢?
去享受欲乐吧,别事后懊悔。
世间确实有出离,我已用智慧很好地触证了它。
放逸者的亲友啊,邪恶者,你不知道那个境界。
诸欲如矛尖利刃,是对诸蕴的砍斫摧残;
你说那是欲乐,可对我来说,那却是不乐——巴利
Natthi nissaraṇaṃ loke, kiṃ vivekena kāhasi; Bhuñjassu kāmaratiyo, māhu pacchānutāpinī-hu– Atthi nissaraṇaṃ loke, paññāya me suphussitaṃ; Pamattabandhu pāpima, na tvaṃ jānāsi taṃ padaṃ. Sattisūlūpamā kāmā, khandhāsaṃ adhikuṭṭanā; Yaṃ tvaṃ kāmaratiṃ brūsi, arati mayha sā ahu–
提问:贤友,那么苏摩经是在哪里说的、针对谁说的、以什么为缘由、由谁说的、又是怎么说的?巴利
Pucchā – somāsuttaṃ panāvuso kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.
说明:尊者,这一经正是在舍卫城的暗林里,论及魔波旬,由苏摩比丘尼所说。尊者,魔波旬想让苏摩比丘尼生起恐惧、惊慌、毛骨悚然,想让她从禅定中退失,就用偈颂对苏摩比丘尼说:巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃyeva bhante andhavane māraṃ pāpimantaṃ ārabbha somāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ. Māro bhante pāpimā somāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo somaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi.
“那唯有诸仙所能证得、难以企及的境界,”
女人没法用那点小聪明证得它。巴利
‘‘Yaṃ taṃ isīhi pattabbaṃ, ṭhānaṃ durabhisambhavaṃ; Na taṃ dvaṅgulapaññāya, sakkā pappotumitthiyā’’ti.
尊者,关于那件事——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
女人身能怎样呢?当心已善得安定时,
当智慧正在运作,正观法者的时候;
若有人心生此念:‘我是女人’或‘我是男人’,
或者,魔罗没有资格对任何别的什么东西说。巴利
‘‘Itthibhāvo kiṃ kayirā, cittamhi susamāhite; Ñāṇamhi vattamānamhi, sammā dhammaṃ vipassato; Yassa nūna siyā evaṃ, itthāhaṃ purisoti vā; Kiñci vā pana aññasmi, taṃ māro vattumarahatī’’ti.
尊者,苏摩比丘尼这位圣弟子所说的,确实就是这样。巴利
Evaṃ kho bhante somāya bhikkhuniyā ariyasāvikāya bhāsitaṃ.
“那唯有诸仙所能证得、难以企及的境界,”
女人光靠两个指头那点小聪明,是没办法证得它的——
女性身份又能起什么作用呢?当心已善得定时。
当在智慧、运作与自负中,正确地去观照法的时候。
若有人心生此念:‘我是女人’或‘我是男人’,
或者,对任何别的东西也一样,那才是魔罗有资格开口的对象。巴利
Yaṃ taṃ isīhi pattabbaṃ, ṭhānaṃ durabhisambhavaṃ; Na taṃ dvaṅgulapaññāya, sakkā pappotumitthiyā– Itthi bhāvo kiṃ kayirā, cittamhi susamāhite; Ñāṇamhi vatta mānamhi, sammā dhammaṃ vipassato. Yassa nūna siyā evaṃ, itthāhaṃ purisoti vā; Kiñci vā pana aññasmi, taṃ māro vattumarahati.
提问:朋友,这部《羸瘦乔达弥经》是在哪里说的?是对谁说的?以什么为因缘?由谁说?又是怎么说的?巴利
Pucchā – tatthāvuso kisāgotamīsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.
回答:就在舍卫城的安陀林中,是长老尼羸瘦乔达弥比丘尼针对邪恶的魔罗所说的。尊者,邪恶的魔罗想让羸瘦乔达弥比丘尼生起恐惧、惊惶、毛骨悚然,想让她从禅定中退失,便用偈颂对羸瘦乔达弥比丘尼说:巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃyeva bhante andhavane māraṃ pāpimantaṃ ārabbha kisāgotamiyā bhikkhuniyā theriyā bhāsitaṃ. Māro bhante pāpimā kisāgotamiyā bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo kisāgotamiṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi–
你难道像死了儿子一样,一个人哭得满脸是泪吗?
你独自来到森林深处,是在找一个男人吗?巴利
‘‘Kiṃ nu tvaṃ mataputtāva, ekamāsi rudammukhī; Vanamajjhagatā ekā, purisaṃ nu gavesasī’’ti.
尊者,就在那件事上——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
我已彻底丧子,那些男人就像独牙象一样。
我不悲伤,也不哭泣,贤友,我并不怕你。
在一切处,欢喜已被断除,黑暗的蕴聚已被击碎;
战胜了死魔的军队,我安住在漏尽之中。巴利
Accantaṃ mataputtāmhi, purisā ekadantikā; Na socāmi na rodāmi, na taṃ bhāyāmi āvuso. Sabbattha vihatā nandī, tamokkhandho padālito; Jetvāna maccuno senaṃ, viharāmi anāsavā’’ti.
尊者,吉萨乔达弥比丘尼就是这样说的。巴利
Evaṃ kho bhante kisāgotamiyā bhikkhuniyā bhāsitaṃ.
你怎么像死了儿子一样,一个人坐着满脸泪水?
你独自走进森林深处,是在找男人吗?
我已经彻底成了丧子的人,跟男人的牵扯也到此为止了。
我不悲伤,也不哭泣,贤友,我并不怕你。
在一切处,欢喜已被断除,黑暗的蕴聚已被击碎;
战胜了死魔的军队,我安住在漏尽的状态中。巴利
Kiṃ nu tvaṃ mataputtāva, ekamāsi rudammukhī; Vanamajjhagatā ekā, purisaṃ nu gasesasi-hu– Accantaṃ mataputtāmhi, purisā etadantikā; Na socāmi na rodāmi, na taṃ bhāyāmi āvuso. Sabbattha vihatā nandī, tamokkhandho padālito; Jetvāna maccuno senaṃ, viharāmi anāsavā.
问:朋友,古代结集的大长老们所结集的《莲华色经》,是在哪里说的、针对谁说的、以什么事为缘由、由谁说、又是怎么说的?巴利
Pucchā – tatthāvuso porāṇehi saṃgītikāramahātheravarehi saṃgītaṃ uppalavaṇṇasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.
说明:尊者,这一篇正是在舍卫城的暗林里,针对魔,由莲华色比丘尼所说。尊者,魔想让莲华色比丘尼生起恐惧、惊惶、毛骨悚然,想让她从定中退失,于是用偈颂对莲华色比丘尼说:巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃyeva bhante andhavane māraṃ pāpimantaṃ ārabbha uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ. Māro bhante pāpimā uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo uppalavaṇṇaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi–
比丘尼,你独自来到开满花的沙罗树顶端下,站在那里。你没有同样美貌的第二伴侣,愚痴的人,你不害怕那些放荡之徒。巴利
‘‘Supupphitaggaṃ upagamma bhikkhuni, ekā tuvaṃ tiṭṭhasi sālamūle. Na catthi te dutiyā vaṇṇadhātu, bāle na tvaṃ bhāyasi dhuttakāna’’nti.
尊者,就在那件事上——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
就算有成千上百个浪荡子,
像他们那样的人或许会来到这里;
我的汗毛没有竖起来,我也不害怕。
魔罗,就算我孤身一人,也不怕你。
我于此隐没,或进入你的腹中;
就算我站在睫毛之间的缝隙里,你也看不见我。
我心得自在,神足已善修习;
我已经从一切束缚中解脱,贤友,我不怕你。巴利
‘‘Sataṃ sahassānipi dhuttakānaṃ, Idhāgatā tādisakā bhaveyyuṃ; Lomaṃ na iñjāmi na santasāmi, Na māra bhāyāmi tamekikāpi. Esā antaradhāyāmi, kucchiṃ vā pavisāmi te; Pakhumantarikāyampi, tiṭṭhantiṃ maṃ na dakkhasi. Cittasmiṃ vasībhūtāmhi, iddhipādā subhāvitā; Sabbabandhanamuttāmhi, na taṃ bhāyāmi āvuso’’ti.
尊者,以上就是莲华色比丘尼所说的。巴利
Evaṃ kho bhante uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ.
提问——朋友,这部《遮罗经》是在哪里说的?是针对谁说的?以什么为背景?由谁说的?又是怎么说的?巴利
Pucchā – tatthāvuso cālāsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.
回答——尊者,这是在舍卫城的暗林中,针对魔,由圣弟子遮罗比丘尼所说。尊者,魔来到遮罗比丘尼跟前,对她这样说:“比丘尼,你难道不欢喜吗?”“贤友,我不欢喜于‘生’。”巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante andhavane māraṃyeva pāpimantaṃ ārabbha cālāya bhikkhuniyā ariyasāvikāya bhāsitaṃ. Māro bhante pāpimā cālaṃ bhikkhuniṃ upasaṅkamitvā etadavoca ‘‘kiṃ nu tvaṃ bhikkhuni na rocesī’’ti. Jātiṃ khvāhaṃ āvuso na rocemī’’ti.
你为何不乐于出生?既已出生,便得享受欲乐;
到底是谁让你这样想的:“比丘尼,不要喜欢出生”?巴利
Kiṃ nu jātiṃ na rocesi, jāto kāmāni bhuñjati; Ko nu taṃ idamādapayi, jātiṃ mā roca bhikkhunīti.
尊者,关于那件事——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
生下来就一定会死,只要出生就必定要承受种种苦。
捆绑、杀害、种种折磨,所以我不喜欢投生。
佛陀宣说了法,为的是超越生。
为了断除一切苦,他把我安立在谛(真理)上。
那些生于色界的众生,与那些安住无色界者,
不了知灭尽的人,就会一次次再来受生。巴利
Jātassa maraṇaṃ hoti, jāto dukkhāni phussati; Bandhaṃ vadhaṃ pariklesaṃ, tasmā jātiṃ na rocaye. Buddho dhammamadesesi, jātiyā samatikkamaṃ; Sabbadukkhappahānāya, so maṃ sacce nivesayi. Ye ca rūpūpagā sattā, ye ca arūpaṭṭhāyino; Nirodhaṃ appajānantā, āgantāro punabbhavanti.
尊者,这就是比丘尼遮罗所说的。巴利
Evaṃ kho bhante cālāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ.
你为何不乐于出生?既已出生,便得享受欲乐;
到底是谁让你这样想的?比丘尼,不要喜欢出生。
生下来就一定会死,只要出生就必定要承受种种苦。
捆绑、杀害、种种折磨,所以我不喜欢投生。
佛陀宣说了正法,即生之超越。
为了断除一切苦,他把我安立在谛(真理)上。巴利
Kiṃ nu jātiṃ na rocesi, jāto kāmāni bhuñjati; Ko nu taṃ idamādapayi, jātiṃ mā roca bhikkhunī. Jātassa maraṇaṃ hoti, jāto dukkhāni phussati; Bandhaṃ vadhaṃ pariklesaṃ, tasmā jātiṃ na rocaye. Buddho dhammamadesesi, jātiyā samatikkamaṃ, Sabbadukkhappahānāya, so maṃ sacce nivesayi.
问:各位贤友,这部《塞拉经》是在哪里讲的?是针对谁讲的?是以什么为背景?由谁、又是怎么讲出来的?巴利
Pucchā – tatthāvuso selāsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.
回答:在舍卫城,尊者,这是就魔罗波旬而说的,由圣弟子悉罗比丘尼所说。尊者,魔罗波旬想让悉罗比丘尼生起恐惧、惊骇、毛骨悚然,想让她从定中退失,便用偈颂对悉罗比丘尼说:巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante māraṃyeva pāpimantaṃ ārabbbha selāya bhikkhuniyā ariyasāvikāya bhāsitaṃ. Māro bhante pāpimā selāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo selaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi–
这个影像是谁造出来的?这影像的造作者究竟在哪里?
这个身体是从哪里生起的?这个身体又在哪里灭尽?巴利
Kenidaṃ pakataṃ bimbaṃ, kvanu bimbassa kārako; Kvanu bimbaṃ samuppannaṃ, kvanu bimbaṃ nirujjhatīti.
尊者,在那个场合——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
这个身体不是自己造的,这苦也不是别人造的;
依靠因而生起,因坏灭时就灭尽。巴利
Nayidaṃ attakataṃ bimbaṃ, nayidaṃ parakataṃ aghaṃ; Hetuṃ paṭicca sambhūtaṃ, hetubhaṅgā nirujjhatīti.
尊者,这是悉罗比丘尼所说的这些话等。巴利
Evamādinā bhante selāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ.
这个影像是谁造出来的?造这影像的人究竟在哪里?
这个影像从哪里生起?这个影像又在哪里灭去——
这个身体不是自己造的,这苦也不是别人造的;
依靠因而生起,因坏灭就灭尽。巴利
Kenidaṃ pakataṃ bimbaṃ, kvanu bimbassa kārako; Kvanu bimbaṃ samuppannaṃ, kvanu bimbaṃ nirujjhati-hu– Nayidaṃ attakataṃ bimbaṃ, nayidaṃ parakataṃ aghaṃ; Hetuṃ paṭicca sambhūtaṃ, hetubhaṅgā nirujjhati.
问:各位尊者,那部由大迦叶等结集法藏的上座长老们所结集的《金刚经》,是在哪里、针对谁、由谁、怎样宣说的?巴利
Pucchā – tatthāvuso porāṇakehi mahākassapādīhi dhammasaṃgāhakatheravarehi saṃgītaṃ vajirāsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kena kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,关于魔波旬,由金刚长老尼比丘尼所说。尊者,魔波旬像前面那样,用偈颂对金刚比丘尼说:巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante māraṃ pāpimantaṃ ārabbha vajirāya theriyā bhikkhuniyā bhāsitaṃ. Māro bhante pāpimā purimanayeneva vajiraṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi–
这个众生是谁造出来的?众生的制造者又在哪里?
有情在哪里生起?有情在哪里灭去?巴利
Kenāyaṃ pakato satto, kuvaṃ sattassa kārako, Kuvaṃ satto samuppanno, kuvaṃ satto nirujjhatīti.
尊者,关于这件事——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
你凭什么认定有个“众生”?这是不是掉进了魔罗的邪见?
“这只是纯粹的诸行之聚,在此没有有情可得。”
就像零件组合起来,就有了“车”这个说法;
当诸蕴存在时,就约定俗成地称为“有情”。
确实,生起的只是苦,住立的也只是苦,消逝的也只是苦。
除了苦,别无他物生起;除了苦,别无他物灭去。巴利
Kiṃ nu sattoti paccesi, māradiṭṭhigataṃ nu te; Suddhasaṅkhārapuñjoyaṃ, nayidha sattupalabbhati. Yathā hi aṅgasambhārā, hoti saddo ratho iti; Evaṃ khandhesu santesu, hoti sattoti sammuti. Dukkhameva hi sambhoti, dukkhaṃ tiṭṭhati veti ca, Nāññatra dukkhā sambhoti, nāññaṃ dukkhā nirujjhatīti.
尊者,金刚比丘尼确实是这样说的。巴利
Evaṃ kho bhante vajirāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ.
这个众生是由什么造出来的?众生的制造者又在哪里?
众生在哪里生起?又在哪里灭尽?
你凭什么认定有个“众生”?魔罗,这是不是你的邪见?
“这只是纯粹的诸行之聚,在此没有有情可得。”巴利
Kenāyaṃ pakato satto, kuvaṃ sattassakārako; Kuvaṃ satto samuppanno, kuvaṃ satto nirujjhati-hu– Kiṃ nu sattoti paccesi, māra diṭṭhigataṃ nu te; Suddhasaṅkhārapuñjoyaṃ, nayidha sattupalabbhati.
问:贤友,在《梵天相应》中,由古代大迦叶长老等结集法藏的上座长老们第二次结集所诵的《尊重经》,是在哪里、怎样生起的?巴利
Pucchā – brahmasaṃyutte āvuso porāṇehi mahākassapatherādīhi dhammasaṃgāhakatheravarehi dutiyaṃ saṃgītaṃ gāravasuttaṃ kattha kathañca samuppannaṃ.
回答:尊者,它是在优楼频螺生起的。尊者,世尊最初证得正觉后,住在优楼频螺,尼连禅河边的阿阇波罗榕树根下。那时,世尊独自静坐,心里生起这样的念头:“没有恭敬、没有尊重地过日子,实在是苦。我该恭敬、尊重哪位沙门或婆罗门,然后依止他而住呢?”巴利
Vissajjanā – uruvelāyaṃ bhante samuppannaṃ. Bhagavā bhante uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi ‘‘dukkhaṃ kho agāravo viharati appatisso, kaṃ nu khvāhaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’nti.
尊者,那时世尊这样想:“为了圆满尚未圆满的戒蕴,我应当恭敬、尊重另一位沙门或婆罗门,依止他而住。可是,在包括天、魔、梵、沙门、婆罗门、天、人的众生中,我看不到有哪位沙门或婆罗门比我自己戒行更圆满的……巴利
Atha kho bhante bhagavato etadahosi ‘‘aparipuṇṇassa kho sīlakkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ, na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya attanā sīlasampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā
婆罗门,或我恭敬、尊重、依止而住者。巴利
Brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyuṃ.
对于尚未圆满的定蕴,
对于尚未圆满的慧蕴,
对于尚未圆满的解脱蕴,巴利
Aparipuṇṇassa kho samādhikkhandhassa; Aparipuṇṇassa kho paññākkhandhassa; Aparipuṇṇassa kho vimuttikkhandhassa.
为了圆满那还没有圆满的解脱智见蕴,我应当恭敬、尊重、依止另一位沙门或婆罗门而住。可是,在这个有天神、魔、梵天的世间,在包含沙门、婆罗门、天神和人的众生当中,我看不到有哪位沙门或婆罗门在解脱智见方面比我更圆满具足,值得我恭敬、尊重、依止而住。不如我就恭敬、尊重、依止我自己所证悟的法而住吧。尊者,世尊心中就是这样反复思量,生起了这个念头。巴利
Aparipuṇṇassa kho vimuttiñāṇadassanakkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upaninissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya attanā vimuttiñāṇadassanasampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Yaṃnūnāhaṃ yvāyaṃ dhammo mayā abhisambuddho, tameva dhammaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’nti. Evaṃ kho bhante bhagavato cetaso parivitakkavasena uppannaṃ.
过去诸正自觉者,与未来诸佛,
以及现在这位正自觉者——众多人的忧苦除灭者,
彼等一切诸佛皆以正法为尊,过去都这样安住,现在也这样安住;
他们仍然会这样安住,这就是诸佛的常法。
所以,确实,想要利益自己的人、渴望崇高境界的人,
应当恭敬正法,并忆念诸佛的教法。巴利
Ye ca atītā sambuddhā, ye ca buddhā anāgatā; Yo cetarahi sambuddho, bahūnaṃ sokanāsano; Sabbe saddhammagaruno, vihaṃsu viharanti ca; Tathāpi viharissanti, esā buddhāna dhammatā. Tasmā hi attakāmena, mahattamabhikaṅkhatā; Saddhammo garukātabbo, saraṃ buddhāna sāsanaṃ.
乐于其他的梵天经巴利
Aññaratabrahmasutta
请问,贤友:由古时大迦叶等结集法藏的上座长老们第一次结集时,那部某梵天经是在哪里、针对谁、以什么事为因缘、由谁、怎样说出来的?巴利
Pucchā- tatthāvuso porāṇakehi mahākassapādīhi dhammasaṃgāhakatheravarehi paṭhamaṃ saṃgītaṃ aññatarabrahmasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在梵天界,尊者大目犍连长老针对某位梵天所说的话。尊者,那位梵天生起了这样一种恶劣的邪见:“没有任何沙门或婆罗门能来到这里。”尊者,就以这件事为因缘——巴利
Vissajjanā – brahmaloke bhante aññataraṃ brahmānaṃ ārabbha āyasmatā mahāmoggallānattherena bhāsitaṃ. Aññatarassa bhante brahmuno evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti ‘‘natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā, yo idha āgaccheyyā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
贤友,你到现在还抱着以前那个见解吗?
你看见那正在梵天界中超越的光辉者了吗?
尊者,以上就是尊者大目犍连长老所说的。
贤友,你到现在还是抱着那个见解吗?就是你以前就有过的那个见解。
你看见那超越的、在梵天世界闪耀光明的吗?
朋友,我以前有过的那种见解,现在已经没有了。
我看见那位已经超越、在梵天界中光明清净的。
我今天怎么会说“我是常、是恒常”呢?
三明具足者、神通成就者、善知他心者;
诸漏已尽的阿拉汉们,以及佛陀的众多弟子——巴利
Ajjāpi te āvuso sā diṭṭhi, yā te diṭṭhi pure ahu; Passasi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassaranti; Evaṃ kho bhante āyasmatā mahāmoggallānattherena bhāsitaṃ. Ajjāpi te āvuso sā diṭṭhi, yā te diṭṭhi pure ahu; Passasi vītivattanta, brahmaloke pabhassaraṃ-hu– Na me mārisa sā diṭṭhi, yā me diṭṭhi pure ahu; Passāmi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassaraṃ; Svāhaṃ ajja kathaṃ vajjaṃ, ahaṃ niccomhi sassato hu– Tevijjā iddhipattā ca, cetopariyāya kovidā; Khīṇāsavā arahanto, bahū buddhassa sāvakā-hu–
问:朋友,世尊是在哪里、针对谁、又是怎样宣说《阿鲁纳旺经》的?巴利
Pucchā – tatthāvuso aruṇavatīsuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,在舍卫城,世尊针对众多比丘,这样宣说了《阿鲁纳旺经》:“诸比丘,过去曾有一位名叫阿卢那瓦的国王。诸比丘,阿卢那瓦王的王都名叫阿鲁纳旺。”巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘bhūtapubbaṃ bhikkhave rājā ahosi aruṇavā nāma. Rañño kho pana bhikkhave aruṇavato aruṇavatī nāma rājadhānī ahosī’’ti evamādinā bhante bhagavatā aruṇavatī suttaṃ bhāsitaṃ.
你们要发起精进,要努力出离懈怠,要专心投入佛陀的教法。
要像大象撞塌竹屋那样,摧毁死神的军队。
如果有人在这套法和律中不放逸地生活,
舍弃了生与轮回,他就会终结苦。巴利
Ārambhatha nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane; Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro; Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihassati; Pahāya jāti saṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissati-hu–
问:贤友,在婆罗门相应部初次结集的第一部经《达难迦尼经》中,世尊是在哪里、针对谁、以什么事为缘由、又是怎样宣说的?巴利
Pucchā – brāhmaṇasaṃyutte āvuso paṭhamaṃ saṃgītaṃ dhanañjānīsuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这部经是世尊在王舍城,针对婆罗堕阇姓婆罗门所说的。尊者,婆罗堕阇姓婆罗门来到世尊面前,用偈颂对世尊说:巴利
Vissajjanā – rājagahe bhante bhāradvājagottaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Bhāradvājagotto bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ upasaṅkamitvā gāthāya ajjhabhāsi.
砍掉什么才能睡得安乐?
砍掉什么,人才能不悲伤?
到底是哪一种法呢?
乔达摩,你赞同杀害吗?
尊者,就在那件事上——
斩断愤怒,就能安睡。
斩断愤怒,就不会忧愁。
愤怒的根是有毒的,
婆罗门啊,甜蜜顶峰的;
圣者们称赞杀害,
把它斩断之后,就不会再忧愁了。巴利
‘‘Kiṃ su chetvā sukhaṃ seti, Kiṃ su chetvā na socati; Kissassu ekadhammassa, Vadhaṃ rocesi gotamā’’ti– Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ– ‘‘Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti; Kodhaṃ chetvā na socati; Kodhassa visamūlassa, Madhuraggassa brāhmaṇa; Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, Tañhi chetvā na socatī’’ti;
尊者,世尊确实是这样说的。巴利
Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
砍掉什么才能活得安乐?砍掉什么才能不忧愁?
乔达摩,你到底赞同杀掉哪一个法?巴利
Kiṃ su chetvā sukhaṃseti, kiṃ su chetvā na socati; Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotama–
问:贤友,这位跋罗堕阇姓的婆罗门听了这个说法之后,对这套法和律生起了净信,他做出了怎样的净信表现?又达成了多少利益?巴利
Pucchā – imañca panāvuso dhammadesanaṃ sutvā bhāradvājagotto brāhmaṇo imasmiṃ dhammavinaye pasanno kīdisaṃ pasannākāramakāsi, kīvattakañca atthaṃ sampādesi.
回答:尊者,跋罗堕阇姓婆罗门听了这段法教之后,说道:“乔达摩尊者,真是太好了!乔达摩尊者,真是太好了!乔达摩尊者,就像把倒扣的东西翻正过来,把遮盖的东西打开,给迷路的人指出道路,在黑暗中举起油灯,让有眼睛的人能看见东西。”尊者,跋罗堕阇姓婆罗门就这样对佛法和戒律生起了清净的信心,表达了净信。尊者,跋罗堕阇姓婆罗门听了这段法教之后,在世尊面前请求出家并受具足戒,受具足戒不久就证得了阿罗汉果。巴利
Vissajjanā – imañca pana bhante dhammadesanaṃ sutvā bhāradvājagotto brāhmaṇo ‘‘abhikkantaṃ bho gotama, abhikkantaṃ bho gotama, seyyathāpi bho gotama nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantī’’ti evamādinā bhante imasmiṃ dhammavinaye pasanno pasannākāramakāsi. Imañca pana bhante dhammadesanaṃ sutvā bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ upasampadaṃ yācitvā acirūpasampanno yāva arahattaṃ sampādesi.
提问——贤友,这部《骂詈者婆罗堕婆阇经》是世尊在哪里、针对谁、因为什么事、怎样宣说的?巴利
Pucchā – akkosakabhāradvājasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答——尊者,这部经是世尊在王舍城,针对骂人者婆罗堕婆阇婆罗门而说的。尊者,骂人者婆罗堕婆阇婆罗门来到世尊那里,用粗恶难听的话辱骂、斥责世尊。尊者,就在这件事上,世尊这样说:“婆罗门,你觉得怎么样?你的朋友、同事、亲戚、血亲、客人会到你家里来吗?”尊者,世尊就是以这种方式宣说的。巴利
Vissajjanā – rājagahe bhante akkosakabhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Akkosakabhāradvājo bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ upasaṅkamitvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi bhagavantaṃ akkosati paribhāsati. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘taṃ kiṃ maññasi brāhmaṇa, api nukho te āgacchanti mittāmaccā ñātisālohitā atitiyo’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
没有嗔怒的人,哪来的嗔怒?
已调伏且过着正命生活的人
以正智而解脱的人,
已归于寂静的如如者
对那个人来说,这样反而更糟。
如果有人对发怒的人还以愤怒,
对发怒的人不反过来发怒,
他战胜了难以战胜的战场。
他兼顾自他两方的利益,
为了自己和他人;
知道别人已经发怒之后,
有正念的人会归于寂静。
为两者治病的人,
自己的和别人的,
人们以为他是愚人,
那些对法不通达的人。巴利
Akkodhassa kuto kodho, Dantassa samajīvino; Sammadaññā vimuttassa, Upasantassa tādino. Tasseva tena pāpiyo, Yo kuddhaṃ paṭikujjhati; Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, Saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ. Ubhinnamatthaṃ carati, Attano ca parassa ca; Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, Yo sato upasammati. Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, Attano ca parassa ca; Janā maññanti bāloti, Ye dhammassa akovidā.
问:贤友,听了这个说法之后,被骂的婆罗堕阇婆罗门对这套法和律生起了净信,他是怎么表达净信的?又得到了多大的利益?巴利
Pucchā – imañca panāvuso dhammadesanaṃ sutvā akkosakabhāradvājo brāhmaṇo imasmiṃ dhammavinaye pasanno kīdisaṃ pasannākāramakāsi. Kīvattakañca atthaṃ sampādesi.
回答:尊者,这位骂人的婆罗堕阇婆罗门听完这次说法后,因为对这套法和律生起了净信,就用“乔达摩尊者真是太好了,乔达摩尊者真是太好了”这样的话来表达他的净信。他最终成就了直到阿拉汉果的广大利益。巴利
Vissajjanā – imañca pana bhante dhammadesanaṃ sutvā akkosakabhāradvājo brāhmaṇo ‘‘abhikkantaṃ bho gotama, abhikkantaṃ bho gotamā’’ti evamādinā imasmiṃ dhammavinaye pasanno pasannākāramakāsi. Yāva arahattā ca pana mahantaṃ atthaṃ sampādesi.
问:贤友,世尊——那位了知者……正等正觉者——在《婆罗门相应》中宣说的《多女经》,是在哪里说的?针对谁说的?以什么为因缘?又是怎样说的?巴利
Pucchā – tenāvuso bhagavatā jānatā…pe… sammāsambuddhena brāhmaṇasaṃyutte bahudhītarasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
解答:尊者,这是针对憍萨罗国某处林地里一位婆罗堕阇族的婆罗门所说的。尊者,有一位婆罗堕阇族的婆罗门当时正在寻找走失的公牛,来到世尊面前,说了这些偈颂。巴利
Vissajjanā – kosalesu bhante aññatarasmiṃ vanasaṇḍe aññataraṃ bhāradvājagottaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññataro bhante bhāradvājagotto brāhmaṇo goṇe naṭṭhe pariyesanto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi.
这位沙门确实没有十四头公牛,
今天已经是第六十天,他们都不见了,所以这位沙门很快乐。
这位沙门确实没有芝麻田里的恶物。
一片叶子和两片叶子,这位沙门就因此过得安乐。巴利
‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, balībaddā catuddasa; Ajjasaṭṭhiṃ na dissanti, tenāyaṃ samaṇo sukhī; Na hi nūnimassa samaṇassa, tilākhettasmi pāpakā; Ekapaṇṇā dupaṇṇā ca, tenāyaṃ samaṇo sukhī.
这位沙门在清晨确实没有讨债的人来。
大家喊着“给吧,给吧”催他,所以这位沙门才这么快乐。巴利
Na hi nūnimassa samaṇassa, paccūsamhi iṇāyikā; Detha dethāti codenti, tenāyaṃ samaṇo sukhī’’ti.
尊者,关于这件事——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
婆罗门,我确实没有十四头公牛;
婆罗门,至今六十天都看不到,所以我很快乐。
婆罗门,我的芝麻田中确实没有坏的;
婆罗门,一片叶和两片叶,我因此过得快乐。巴利
Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, balībaddā catuddasa; Ajjasaṭṭhiṃ na dissanti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī; Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, tilākhettasmi pāpakā; Ekapaṇṇā dupaṇṇā ca, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.
婆罗门啊,清晨时分确实没有向我讨债的人。
没有债主喊着“给吧!给吧!”来催讨,婆罗门啊,我因此才快乐。巴利
Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, paccūsamhi iṇāyikā; Detha dethāti codenti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhīti.
尊者,世尊确实是这样说的。巴利
Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
这位沙门确实没有十四头公牛,
今天看不见六十天了,所以我这个沙门很快乐。巴利
Na hi nūnimassa samaṇassa, balībaddā catuddasa; Ajjasaṭṭhiṃ na dissanti, tenāhaṃ samaṇo sukhī.
这位沙门的芝麻田里确实没有恶物。
一片叶子和两片叶子,这位沙门就因此过得安乐。巴利
Na hi nūnimassa samaṇassa, tilākhettasmi pāpakā; Ekapaṇṇā dupaṇṇā ca, tenāyaṃ samaṇo sukhī.
这位沙门的空谷仓里,确实不会有老鼠。
它们兴高采烈地跳舞,所以这位沙门很快乐。巴利
Na hi nūnimassa samaṇassa, tucchakoṭṭhasmi mūsikā; Ussoḷhikāya naccanti, tenāyaṃ samaṇo sukhī.
这位沙门确实没有七个月的铺草座。
被跳蚤爬满了一身,所以这位沙门才这么快乐。巴利
Na hi nūnimassa samaṇassa, santhāro sattamāsiko; Uppāṭakehi sañchanno, tenāyaṃ samaṇo sukhī.
这位沙门确实没有七个寡居的女儿;
有一个儿子或两个儿子,因此这位沙门快乐。巴利
Na hi nūnimassa samaṇassa, vidhavā satta dhītaro; Ekaputtā duputtā ca, tenāyaṃ samaṇo sukhī.
这位沙门确实没有一位黄褐色、带着斑点印记的妻子。
用脚把睡着的人弄醒,因此这位沙门是快乐的。巴利
Na hi nūnimassa samaṇassa, piṅgalā tilakāhatā; Sottaṃ pādena bodheti, tenāyaṃ samaṇo sukhī.
这位沙门确实没有清晨就来讨债的债主。
大家喊着“给吧,给吧”催促布施,这个沙门因此过得很快乐。巴利
Na hi nūnimassa samaṇassa, paccūsami iṇāyikā; Detha dethāti codenti, tenāyaṃ samaṇo sukhī.
婆罗门,我确实没有十四头公牛;
到今天已有六十天不见其踪影,婆罗门啊,所以我很快乐。巴利
Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, balībaddā catuddasa; Ajjasaṭṭhiṃ na dissanti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.
婆罗门,我的芝麻田中确实没有坏的;
有一叶的,也有两叶的,婆罗门,因此我快乐。巴利
Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, tilākhettasmi pāpakā; Ekapaṇṇā dupaṇṇā ca, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.
婆罗门,我的空谷仓里确实没有老鼠。
婆罗门,松鼠蹦跳起舞,因此我快乐。巴利
Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, tucchakoṭṭhasmi mūsikā; Ussoḷhīkāya naccanti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.
婆罗门,我确实没有用了七个月的坐卧处。
我被跳蚤覆盖,婆罗门,我因此过得安乐。巴利
Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, santhāro sattamāsiko; Uppāṭakehi sañchanno, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.
未提供巴利原文与中文译文,无法进行对照检查准确性巴利
(5)
婆罗门,我确实没有七个守寡的女儿。
婆罗门,我既非有一子亦非有二子,因此我过得安乐。巴利
Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, vidhavā satta dhītaro; Ekaputtā duputtā ca, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.
婆罗门,我确实没有黄褐色、有斑点的妻子。
他用脚把睡着的人弄醒,婆罗门,我因此快乐。巴利
Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, piṅgalā tilakāhatā; Sottaṃ pādena bodheti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.
婆罗门,确实没有人会在清晨就来向我讨债。
他们催促说“给吧,给吧”,婆罗门啊,我因此才安乐。巴利
Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, paccūsamhi iṇāyikā; Detha dethāti codenti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.
问:贤友,这位婆罗堕阇姓的婆罗门听了这个法教之后,对法与律生起了净信,他做出了怎样的净信表现?又在法与律中成就了多大的利益?巴利
Pucchā – imañca panāvuso dhammadesanaṃ sutvā so bhāradvājagotto brāhmaṇo imasmiṃ dhammavinaye pasanno kīdisaṃ pasannākāramakāsi. Kīva mahantañca imasmiṃ dhammavinaye atthaṃ sampādesi.
回答:尊者,这位婆罗堕阇姓的婆罗门听了这场说法之后,对法与律生起了净信,并作出了这样的净信表达:“乔达摩尊者,真是太好了!乔达摩尊者,真是太好了!乔达摩尊者,就像把倒扣的东西翻正过来,把遮盖的东西打开,给迷路的人指出道路,在黑暗中举起油灯,让有眼睛的人能看见东西一样。乔达摩尊者用种种方式把法讲得清清楚楚。”他就在这法与律中生起了净信,表现出净信的样子。接着,他在世尊面前请求出家并受具足戒:“但愿我能在乔达摩尊者座下出家,但愿我能受具足戒。”他出家并受具足戒后不久,就证得了阿拉汉果,成就了极大的殊胜。巴利
Vissajjanā – imañca pana bhante dhammadesanaṃ sutvā so bhāradvājagotto brāhmaṇo ‘‘abhikkantaṃ bho gotama abhikkantaṃ bho gotama, seyyathāpi bhogotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya, cakkhumanto rūpāni dukkhantī’’ti evamādinā imasmi dhammavinaye pasanno pasannākāramakāsi. Bhagavato ca santike ‘‘labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti evamādinā pabbajjaṃ upasampadaṃ yācitvā acirūpasampanno yāva arahattā mahantaṃ visesaṃ sampādesi.
耕者婆罗堕阇经巴利
Kasibhāradvājasutta
问:朋友,这部由大迦叶等结集古法的长老们合诵的第十一经《耕者婆罗堕阇经》,是世尊在哪里、针对谁、以什么事为因缘、怎样宣说的?巴利
Pucchā – tatthāvuso ekādasamaṃ mahākassapādīhi porāṇadhammasaṃgāhakatherehi saṃgītaṃ kasibhāradvājasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:世尊在摩揭陀国南山地区一个叫一那罗的婆罗门村,就耕者婆罗堕阇婆罗门而宣说了这部经。尊者,耕者婆罗堕阇婆罗门以偈颂向世尊说。巴利
Vissajjanā – magadhesu bhante dakkhiṇāgirismiṃ ekanāḷāyaṃ brāhmaṇagāme kasibhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Kasibhāradvājo bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi.
你自称是耕者,我却没看见你耕作。被问到的耕者啊,请你说说,我们怎么才能知道你的耕作呢?尊者,就在这件事上——巴利
‘‘Kassako paṭijānāsi, na ca passāmi te kasiṃ. Kassako pucchito brūhi, kathaṃ jānemu taṃ kasi’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
信是种子,苦行是雨水,慧是我的轭和犁;
惭是犁辕,意是缰绳,正念是我的犁头与刺棒。
身体守护好,语言守护好,饮食有节制,腹部知适量;
我把真实当作自己的根基,柔和忍辱就是我的解脱。
精进是我的拉车公牛,是运载瑜伽安稳的。
它一直向前走,从不回头,到了那里就不再忧愁。
就这样,这块被耕耘了,它以不死为果。
把这田地耕耘之后,就能从一切苦中解脱出来。巴利
‘‘Saddhā bījaṃ tapo vuṭṭhi, paññā me yuganaṅgalaṃ; Hirī īsā mano yottaṃ, sati me phālapācanaṃ. Kāyagutto vacīgutto, āhāre udare yato; Saccaṃ karomi niddānaṃ, soraccaṃ me pamocanaṃ. Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ, yogakkhemādhivāhanaṃ; Gacchati anivattantaṃ, yattha gantvā na socati. Evamesā kasī kaṭṭhā, sā hoti amatapphalā; Etaṃ kasiṃ kasitvāna, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.
尊者,世尊确实是这样说的。巴利
Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
你自称是农夫,可我却没看到你耕种。
农夫被问到时就回答:我们如何知道那种耕作。
信是种子,苦行是雨水,慧是我的轭和犁;
惭是犁辕,意是缰绳,正念是我的犁头与刺棒。巴利
Kassako paṭijānāsi, na ca passāmi te kasiṃ; Kassako pucchito brūhi, kathaṃ jānemu taṃ kasiṃ. Saddhā bījaṃ tapo vuṭṭhi, paññā me yuganaṅgalaṃ; Hirī īsā mano yottaṃ, sati me phālapācanaṃ.
问:贤友,这位耕田婆罗堕若婆罗门听了这一法教之后,对这套法与律生起了信心,他做了什么来表示自己的信心呢?巴利
Pucchā – imañca panāvuso dhammadesanaṃ sutvā so kasibhāradvājo brāhmaṇo imasmiṃ dhammavinaye pasanno kīdisaṃ pasannākāramakāsi.
回答:尊者,耕田婆罗堕若婆罗门听了这一法教之后,对这套法与律生起了信心,就用“乔达摩尊真是了不起啊,乔达摩尊真是了不起啊”这样的话,表达了自己的信心。巴利
Vissajjanā – imañca pana bhante dhammadesanaṃ sutvā kasibhāradvājo brāhmaṇo ‘‘abhikkantaṃ bho gotama, abhikkantaṃ bho gotamā’’tievamādinā imasmiṃ dhammavinaye pasanno pasannākāramakāsi.
就像有人把翻正的东西倒扣过来一样,乔达摩尊者。巴利
Seyyathāpi bho gotama ukkujjitaṃ vā nikkujjeyya.
问:贤友,世尊是在哪里、针对谁、以什么事为缘、怎样宣说《乌达亚经》的?巴利
Pucchā – udayasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
解说:尊者,这是在舍卫城,针对乌达亚婆罗门而说的。尊者,乌达亚婆罗门曾对世尊这样说:“这位耽于感官愉悦的沙门乔达摩一次又一次地来。”尊者,就是在这个事由中——巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante udayaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Udayo bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘pakaṭṭhakoyaṃ samaṇo gotamo punappunaṃ āgacchatī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
人们一次又一次地播下种子,天王一次又一次地降下雨水;
农夫一次又一次地耕田,谷物一次又一次地进入国土。巴利
Punappunañceva vapanti bījaṃ, punappunaṃ vassati devarājā; Punappunaṃ khettaṃ kasanti kassakā, punappunaṃ dhaññamupeti raṭṭhaṃ.
尊者,世尊是这样等说的。巴利
Evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
播种的人一次又一次地撒下种子,天王也一次又一次地降下雨水;
农夫们一次又一次地耕田,粮食一次又一次地运进国土。
乞讨的人一次又一次地乞求,施主一次又一次地布施;
施主一次又一次地布施,就一次又一次地投生到天界。
挤奶的人一次次挤奶,小牛一次次靠近母亲;
他一次又一次地疲惫、颤抖,愚痴的人一次又一次地进入母胎。
一次又一次地出生,又一次又一次地死去,一次又一次被抬到坟场。
证得不再受生之道后,这位广慧者就不再反复出生了。巴利
Punappunaṃ ceva vapanti bījaṃ, punappunaṃ vassati deva rājā; Punappunaṃ khettaṃ kasanti kassakā, punappunaṃ dhaññamupeti raṭṭhaṃ. Punappunaṃ yācakā yācayanti, punappunaṃ dānapatī dadanti; Punappunaṃ dānapatī daditvā, punappunaṃ saggamupeti ṭhānaṃ. Punappunaṃ khīranikā duhanti, punappunaṃ vaccho upeti mātaraṃ; Punappunaṃ kilamati phandati ca, punappunaṃ gabbhamupeti mando. Punappunaṃ jāyati mīyati ca, punappunaṃ sivathikaṃ haranti; Maggañca laddhā apunabbhavāya, na punappunaṃ jāyati bhūripañño-hu–
问:贤友,那么《奉养母亲经》是世尊在哪里、针对谁、以什么事为因缘、怎样宣说的?巴利
Pucchā – mātuposakasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答——尊者,这部经是在舍卫城,针对那位奉养母亲的婆罗门而说的。尊者,那位奉养母亲的婆罗门对世尊这样说:“乔达摩尊者,我如法地乞食,如法地乞食之后奉养父母。乔达摩尊者,我这样做,算是尽到了应尽的责任吗?”尊者,就是在这个因缘上,世尊说了这样的话:“婆罗门,你这样做,确实是尽到了应尽的责任。婆罗门,如果有人如法地乞食,如法地乞食之后奉养父母,他就会生出大量的福德。”尊者,以上这些都是世尊所说的。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante mātuposakaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Mātuposako bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ahañhi bho gotama dhammena bhikkhaṃ pariyesāmi, dhammena bhikkhaṃ pariyesitvā mātāpitaro posemi, kaccāhaṃ bho gotama evaṃkārī kiccakārī homī’’ti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘taggha tvaṃ brāhmaṇa evaṃkārī kiccakārī hosi, yo kho brāhmaṇa dhammena bhikkhaṃ pariyesati, dhammena bhikkhaṃ pariyesitvā mātāpitaro poseti, bahuṃ so puññaṃ pasavatī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitā.
如果有人如法地奉养母亲或父亲,
他正是凭这份对父母的侍奉,被父母视为智者
就在今生,人们就称赞他;死后,他在天界享受快乐。巴利
Yo mātaraṃ vā pitaraṃ vā, macco dhammena posati; Tāya naṃ pāricariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā; Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodati–
问:贤友,世尊……正自觉者所说的、收在《婆罗门相应》里的《麻衣经》,是在哪里说的?是针对谁说的?以什么为因缘?又是怎么说的?巴利
Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena brāhmaṇasaṃyutte khomadussasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这部经是在释迦族一个叫麻布镇的集镇里,针对麻布镇的婆罗门和居士们说的。尊者,当时麻布镇的婆罗门和居士们对世尊这样说:“那些剃头的沙门是谁?他们怎能知道集会法度?”巴利
Vissajjanā – sakkesu bhante khomadusse nāma sakyānaṃ nigame khomadussake brāhmaṇagahapatike ārabbha bhāsita, khomadussakā bhante brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṃ etadavocuṃ ‘‘ke ca muṇḍakā samaṇakā, ke ca sabhādhammaṃ jānissantī’’ti.
尊者,关于那件事——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
没有善人的地方,就不是真正的集会。
那些不说法的人,不是已寂静的圣者。
断除了贪、嗔和痴,
正在说法的人,就是寂静的圣人。巴利
‘‘Nesā sabhā yattha na santi santo, Santo na te ye na vadanti dhammaṃ; Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, Dhammaṃ vadantā ca bhavanti santo’’ti.
尊者,世尊确实是这样说的。巴利
Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
没有善人的地方,就不是真正的集会。
那些不说法的人,不是已寂静的圣者。
舍弃了贪、嗔和痴,
说法的人,才是真正的善人——巴利
Nesā sabhā yattha nasanti santo, Santo na te ye na vadanti dhammaṃ; Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, Dhammaṃ vadantā ca bhavanti santo–
问:在《鹏耆舍相应》中,尊者,第四篇所结集的《阿难经》,是依于谁、以什么事为因缘、由谁、怎样宣说的?巴利
Pucchā – vaṅgīsasaṃyutte panāvuso catutthaṃ saṃṅgītaṃ ānandasuttaṃ katthakaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,在舍卫城,这是针对具寿鹏耆舍长老而说的,由持法藏者具寿阿难长老宣说。尊者,具寿鹏耆舍以偈颂对具寿阿难说道——巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃ vaṅgīsattheraṃ ārabbha āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ. Āyasmatā bhante vaṅgīso āyasmantaṃ ānandaṃ gāthāya ajjhabhāsi–
我被欲贪烧着,我的心整个烧起来了;
善哉,请出于悲悯,为我宣说熄灭贪欲之法,乔达摩。巴利
‘‘Kāmarāgena ḍayhāmi, cittaṃ me pariḍayhati; Sādhu nibbāpanaṃ brūhi, anukampāya gotamā’’ti.
尊者,就在那个事由上——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
因为想颠倒了,你的心就被灼烧。
要避开那种跟贪欲挂钩的、好看可爱的相。
要把诸行看作异己的、苦的,不要看作我。
把极大的贪欲止息下来,别再一次又一次被它烧灼。
以不净为所缘修习心,使其专一、善住。
愿你身至念常现前,常修厌离。
应修习无相,断除慢随眠;
以慢之现观,你将寂静而行。巴利
‘‘Saññāya vipariyesā, cittaṃ te pariḍayhati; Nimittaṃ parivajjehi, subhaṃ rāgūpasaṃhitaṃ; Saṅkhāre parato passa, dukkhato mā ca attato; Nibbāpehi mahārāgaṃ, mā ḍayhittho punappunaṃ; Asubhāya cittaṃ bhāvehi, ekaggaṃ susamāhitaṃ; Sati kāyagatā tyatthu, nibbidābahulo bhava; Animittañca bhāvehi, mānānusayamujjaha; Tato mānābhisamayā, upasanto carissasī’’ti.
尊者,确实如此,这些话是具寿阿难长老——法藏师——所说的。巴利
Evaṃ kho bhante āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ.
我被欲望的贪火燃烧着,我的心也跟着焦灼。
乔达摩啊,请出于悲悯,宣说止息。
因为颠倒想,你的心就被灼烧。
要避开那种跟贪欲挂钩的、好看可爱的相。
要把诸行看作异己的、苦的,不要看作我。
把强烈的贪欲止息下来,别再一次又一次被它烧灼。
要把心修习到不净的境界,让它专一、稳稳地定下来。
愿你具足身至念,多修厌离。
你应修习无相,并断除慢随眠。
从此,在领悟慢之后,你将寂静地生活。巴利
Kāmarāgena ḍayhāmi, cittaṃ me pariḍayhati; Sādhu nibbāpanaṃ brūhi, anukampāya gotama– Saññāya vipariyesā, cittaṃ te pariḍayhati; Nimittaṃ parivajjehi, subhaṃ rāgūpasaṃhitaṃ. Saṅkhāre paratopassa, dukkhato mā ca attato; Nibbāpehi mahārāgaṃ, mā ḍayhittho punappunaṃ. Asubhāya cittaṃ bhāvehi, ekaggaṃ susamāhitaṃ; Sati kāyagatā tyatthu, nibbidābahulo bhava. Animittañca bhāvehi, mānānusayamujjaha; Tato mānābhisamayā, upasanto carissasi.
问:贤友,第十二《鹏耆舍经》是在哪里、由谁、怎样说出来的?巴利
Pucchā – tattha āvuso dvādasamaṃ vaṅgīsasuttaṃ kattha kena kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,在舍卫城,由证得阿罗汉果不久、正在体验解脱之乐的具寿鹏耆舍长老所说:巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmatā vaṅgīsattherena acira arahattappattena vimuttisukhapaṭisaṃvedinā–
过去我们沉醉于诗偈,一村一村、一城一城地游荡,
那时我们遇见了正觉者,我们心中生起了信。
他为我教导了法——蕴、处、界;
我听了他讲的法之后,就出家过起了无家的生活。
这位牟尼确实是为了众多人的利益,才证得了菩提。
比丘和比丘尼当中,那些已经踏上决定之道并亲见(真理)的人;
在我的佛陀面前,这真是太好了。
三明已经证得,佛陀的教法已经完成。
我能回忆起过去世的住处,天眼也已经清净。
我具足三明,已成就神通,也善巧于了他心。巴利
‘‘Kāveyyamattā vicarimha pubbe, gāmāgāmaṃ purāpuraṃ, Athaddasāma sambuddhaṃ, saddhā no upapajjatha; So me dhamma madesesi, khandhāyatana dhātuyo; Tassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ; Bahunnaṃ vata atthāya, bodhiṃ ajjhagamā muni; Bhikkhūnaṃ bhikkhūnīnañca, ye niyāmagataddasā; Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ; Pubbe nivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhuṃ visodhitaṃ; Tevijjo iddhipattomhi, cetopariyāya kovido.
尊者,这确实是以感兴语的方式说出来的。巴利
Evaṃ kho bhante udānavasena bhāsitaṃ.
过去,我们沉醉在诗兴里,游走在村村庄庄、城城镇镇之间。
那时我们遇见了正觉者,我们心中生起了信。
他为我宣说了蕴、处、界这些法。
我听了他讲的法之后,就出家过起了无家的生活。
这位牟尼确实是为了众多人的利益,才证得了菩提。
比丘们和比丘尼,以及那些已见决定道的人。
我来到佛陀面前,真是太好了。
三明已经证得,佛陀的教法已经完成。
我了知宿住,天眼已得清净;
我得到了三明,成就了神通,也精通他心通。巴利
Kāveyya mattā vicarimha pubbe; Gāmāgāmaṃpurāpuraṃ, Athaddasāma sambuddhaṃ, saddhā no upapajjatha. So me dhammamadesesi, khandhāyatana dhātuyo; Tassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ. Bahunnaṃ vata atthāya, bodhiṃ ajjhagamā muni; Bhikkhūnaṃ bhikkhunī nañca, ye niyāmagataddasā. Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike; Tasso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ. Pubbenivāsaṃ jānāmi; Dibbacakkhu visodhitaṃ; Tevijjo iddhipattomhi, cetopariyāyakovido.
问:各位尊者,在《林相应》里的第五篇《阿难经》,是何时、何地、针对谁、以什么事为因、由谁、怎样说出来的?巴利
Pucchā – vanasaṃyutte panāvuso pañcamaṃ saṃgītaṃ ānandasuttaṃ kadā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,在憍萨罗国某处林丛中,世尊般涅槃后不久,有一位住在那个林丛里的天神,因为阿难尊者而说了这番话。尊者,阿难尊者在世尊般涅槃后不久,过度地跟在家人交往而住。尊者,就在这件事上——巴利
Vissajjanā – kosalesu bhante aññatarasmiṃ vanasaṇḍe aciraparinibbute bhagavati āyasmantaṃ ānandaṃ ārabbha tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthāya devatāya bhāsitaṃ. Āyasmā bhante ānando aciraparinibbute bhagavati ativelaṃ gihisaññattibahulo viharati, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
走进树根下的密林,
把涅槃安放在心中;
乔达摩,要修禅,别放逸。
你那些叽叽喳喳的声音又能帮你做什么呢?巴利
‘‘Rukkhamūlagahanaṃ pasakkiya, Nibbānaṃ hadayasmiṃ opiya; Jhāya gotama mā pamādo, Kiṃ te biḷibiḷikā karissatī’’ti.
尊者,住在密林里的那位天神,是出于对阿难长老的怜悯、想让他得到利益,才说了这番话。巴利
Evaṃ kho bhante vanasaṇḍe adhivatthāya devatāya āyasmato ānandattherassa anukampikāya atthakāmāya bhāsitaṃ.
走进树下的幽静处,把涅槃安放在心中;
乔达摩,去禅修吧,别放逸,你那些叽叽喳喳能有什么用呢——巴利
Rukkhamūla gahanaṃ pasakkiya, nibbānaṃ hadayasmiṃ opiya; Jhāya gotama mā pamādo, kiṃ te biḷibiḷikā karissati-hu–
提问——贤友,在《夜叉相应》中,第一次结集里的《因德咖经》,世尊是在哪里、针对谁、以什么事为缘由、又是怎样宣说的?巴利
Pucchā – yakkhasaṃyutte panāvuso paṭhamaṃ saṃgītaṃ indakasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答——尊者,这是在王舍城的因陀拘吒山中、因陀迦夜叉的住处,针对因陀迦夜叉而说的。尊者,因陀迦夜叉是执持自我之见者,他来到世尊面前,用偈颂对世尊说:巴利
Vissajjanā – rājagahe bhante indakūṭe pabbate indakassa yakkhassa bhavane indakaṃ yakkhaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Indako bhante yakkho attavādo bhagavantaṃ upasaṅkamitvā gāthāya ajjhabhāsi–
佛陀们说:色不是命。
这个身体到底是怎么得到的?
这团骨聚到底是从哪儿来的,
这个(有情)到底是怎么不黏着在子宫里的?巴利
‘‘Rūpaṃ na jīvanti vadanti buddhā, Kathaṃ nvayaṃ vindatimaṃ sarīraṃ; Kutassa aṭṭhīyakapiṇḍamebhi, Kathaṃ nvayaṃ sajjati gabbharasmi’’nti.
尊者,关于那件事——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
最初是羯罗蓝,从羯罗蓝成为阿浮陀;
从阿浮陀生出肉片,从肉片产生坚实体;
致密的粪便产生,头发、体毛和指甲也;
凡他母亲所吃下的食物、饮料和饭食,
他就靠那个在母胎里维持生命。巴利
‘‘Paṭhamaṃ kalalaṃ hoti, kalalā hoti abbudaṃ, Abbudā jāyate pesi, pesi nibbattatī ghano; Ghanā pasākhā jāyanti, kesā lomā nakhāpica; Yañcassa bhuñjatī mātā, annaṃ pānañca bhojanaṃ; Tena so tattha yāpeti, mātukucchigatonaro’’ti.
尊者,世尊确实是这样说的。巴利
Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,由世尊……(中略)……正自觉者所宣说的、收在夜叉相应里的《阿罗婆迦经》,是在哪里说的?是关涉谁?以什么为因缘?又是怎么说的?巴利
Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena yakkhasaṃyutte āḷavakasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在阿罗毗城,在阿罗婆迦夜叉的住处,围绕阿罗婆迦夜叉而说的。尊者,阿罗婆迦夜叉以偈颂对世尊说:巴利
Vissajjanā – āḷaviyaṃ bhante āḷavakassa yakkhassa bhavane āḷavakaṃ yakkhaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āḷavako bhante yakkho bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi–
一个人最殊胜的财富是什么?
什么才是真正修得好、能带来快乐的?
在所有味道里,到底什么才是最甘甜的?
怎样活才算是最好的活法?巴利
Kiṃ sūdhavittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, Kiṃ su suciṇṇaṃ sukhamāvahāti; Kiṃ su have sādutaraṃ rasānaṃ, Kathaṃ jīviṃ jīvitāmāhu seṭṭhanti.
尊者,关于那件事——巴利
Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ–
对一个人来说,信心是最珍贵的财富。
善加修行的法,能带来安乐。
真实确实是所有味道中最甜美的。
人们说,靠智慧而活的生命才是最殊胜的。巴利
Saddhīca vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, Dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti; Saccaṃ have sādutaraṃ rasānaṃ, Paññājīviṃ jīvitamāhu seṭṭhanti.
尊者,世尊是这样等说的。巴利
Evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
贤友,我绝不会离开。你该做什么,就去做吧。巴利
Na khvāhaṃ taṃ āvuso nikkhamissāmi, yaṃ te karaṇīyaṃ, taṃ karohi,
沙门,我要问你一个问题。如果你不回答我,我就搅乱你的心,或者撕裂你的心脏,或者抓住你的双脚,把你扔到恒河对岸去。巴利
Pañhaṃ taṃ samaṇa pucchissāmi, sace me na byākarissasi, cittaṃ vā te khipissāmi, hadayaṃ vā te phālessāmi, pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipissāmi–
对人来说,什么才是最好的财富?什么才是善加修习、能带来快乐的?
什么才是味道中真正最美味的?怎样的生活才被称为最好的生活?
在这世上,信心是人的最好财富;好好修行法,能带来安乐。
真理确实是所有味道中最甜美的;以智慧为生的生活,人们说这是最好的。
怎样才能渡过瀑流?怎样才能渡过大海?
怎样才能超越苦?怎样才能得到清净?
靠信心渡过瀑流,靠不放逸渡过轮回大海;
用精进超越苦,用智慧得到清净——
怎样才能得到智慧?怎样才能获得财富?
如何获得善名?如何结交朋友?
从此世到彼世,死后如何能不忧愁?
深信阿拉汉及证得涅槃之法;
乐于听闻的人得到智慧,不放逸又明察的人也是如此。
行事合宜、勇担责任、勤勉奋起者,获得财富。
凭真实获得名声,靠布施结交朋友;
从此世到彼世,如此逝去后便无忧伤。
对于有信仰的在家者,这四种法:
真实、法、坚忍和布施,谁做了这些,死后就不会忧愁。巴利
Kiṃ sūkha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, kiṃ su suciṇṇaṃ sukhamāvahāti; Kiṃ su have sādubharaṃ rasānaṃ, kathaṃ jīviṃ jīvitamāhu seṭṭhaṃ– Saddhīdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti; Saccaṃ have sādutaraṃ rasānaṃ, paññājīviṃ jīvitamāhu seṭṭhaṃ; Kathaṃsu tarati oghaṃ, kathaṃsu tarati aṇṇavaṃ; Kathaṃsu dukkha macceti, kathaṃsu parisujjhati. Saddhāya tarati oghaṃ, appamādena aṇṇavaṃ; Vīriyena dukkha macceti, paññāya parisujjhati– Kathaṃsu labhate paññaṃ, kathaṃsu vindate dhanaṃ; Kathaṃsu kittiṃ pappoti, kathaṃ mittāni ganthati; Asmā lokā paraṃ lokaṃ, kathaṃ pecca na socati– Saddahāno arahataṃ, dhammaṃ nibbānapattiyā; Sussūsaṃ labhate paññaṃ, appamatto vicakkhaṇo; Patirūpakārī dhuravā, uṭṭhātā vindate dhanaṃ; Saccena kittiṃ pappoti, dadaṃ mittāni ganthati; Asmā lokā paraṃ lokaṃ, evaṃ pecca na socati; Yassete caturo dhammā, saddhassa gharamesino; Saccaṃ dhammo dhiti cāgo, sa ve peccana socati–
提问:在帝释相应里,尊者,《誓言足经》是世尊在哪里、针对谁、怎样说的?巴利
Pucchā – sakkasaṃyutte panāvuso vatapadasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,在舍卫城,关于众多比丘,世尊这样说:“诸比丘,帝释天王过去生为人时,曾圆满受持七条誓愿;正因为受持了这些,帝释才得到帝释的地位。”尊者,世尊所说的就是这类话。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha sakkassa bhikkhave devānamindassa pubbe manussabhūtassa satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagāti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
比丘们,帝释天——众神之王——在过去生为人时,曾完整地受持这七条誓言。巴利
Sakkassa bhikkhave devānamindassa pubbe manussabhūtassa imāni satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ.
奉养父母、敬重族中长辈的人;
说话温和,语气亲切,舍弃挑拨离间的话;
致力于调伏悭吝、与真实相应、能降伏嗔怒的人。
三十三天的天人们确实称他为善士。巴利
Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyinaṃ; Saṇhaṃ sakhilasambhāsaṃ, pesuṇeyyappahāyinaṃ; Maccheravinaye yuttaṃ, saccaṃ kodhābhibhuṃ naraṃ; Taṃ ve devā tāvatiṃsā, āhu ‘‘sappuriso’’iti.
问:贤友,那《贫穷经》是在哪里讲的?是针对谁讲的?又是怎么讲的?答:尊者,是在王舍城讲的,针对众多比丘。世尊这样说:“诸比丘,从前,就在这王舍城里,有一个人,是人中的穷人、可怜人、卑贱人。他在如来所宣说的法和律中,接受了信、戒、所闻、舍、慧。”尊者,世尊就是这样等说的。巴利
Pucchā – daliddasuttaṃ panāvuso kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ. Vissajjanā. Rājagahe bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘bhūtapubbaṃ bhikkhave aññataro puriso imasmiṃyeva rājagahe manussadaliddo ahosi manussakapaṇo manussavarāko, so tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyi, sīlaṃ, sutaṃ, cāgaṃ, paññaṃ samādiyī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
其于如来之信心,坚定不动摇,牢牢扎根。
其戒行善妙,为圣者所喜爱、所称叹;巴利
Yassa saddhā tathāgate, acalā suppatiṭṭhitā; Sīlañca yassa kalyāṇaṃ, ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ.
问:贤友,那么《祭主经》是由世尊在哪里、针对谁、以什么为因由、怎样宣说的呢?巴利
Pucchā – yajamānasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在王舍城,针对诸天之主帝释而说的。尊者,诸天之主帝释以偈颂告世尊:巴利
Vissajjanā – rājagahe bhante sakkaṃ devānamindaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Sakko bhante devānamindo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi–
祭祀的人们,期盼福德的众生,
做有依福德的人,布施到哪里才有大果报?
尊者,对于那个事由——
有四位已入道的人,还有四位安住在果位上;
这个僧团正直而住,具备智慧、戒律与禅定;
那些正在祭祀的人类,那些盼望福报的众生,
有依之福,布施给僧团有大果报。巴利
‘‘Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ; Karotaṃ opadhikaṃ puññaṃ, kattha dinnaṃ mahapphala’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ– ‘‘Cattāro ca paṭipannā, cattāroca phale ṭhitā; Esa saṅgho ujubhūto, paññāsīlasamāhito; Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ; Karotaṃ opadhikaṃ puññaṃ, saṅghe dinnaṃ mahapphalaṃ’’nti.
尊者,世尊确实是这样说的。巴利
Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
那些正在祭祀的人们,那些期盼福德的众生,
修了有依福业的人,布施到哪里才有大果报?
有四位已入道者,也有四位安住于果位;
这个僧团正直,安住于智慧与戒律;
那些正在祭祀、渴望福德的众生们,
做有依福者,布施给僧团,会得到大果报——巴利
Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ, Karotaṃ opadhitaṃ puññaṃ, kattha dinnaṃ mahapphalaṃ– Cattāro ca paṭipannā, cattāro ca phale ṭhitā; Esa saṅgho ujubhūto, paññāsīlasamāhito; Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ; Karotaṃ opadhikaṃ puññaṃ, saṅghe dinnaṃ mahapphalaṃ–
家主礼敬经巴利
Gahaṭṭhavandanāsutta
提问——那么,朋友,世尊是在哪里、针对谁、又是怎样宣说《家主礼敬经》的?巴利
Pucchā – gahaṭṭhavandanāsuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,世尊在舍卫城,以众多比丘为缘,作了这样的宣说:“诸比丘,往昔帝释天曾对御者摩多利说……”等等。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘bhūtapubbaṃ bhikkhave sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
那些具足三明的修行者都礼敬您,地上所有的刹帝利也都礼敬您。
还有四大天王,以及有名望的三十三天众;
名为阿塔科的那个夜叉,正是你,帝释,所礼敬的——
我也要礼敬那些具足戒行、长久修定的人;
我礼敬那些如法出家、以梵行生活为最终归宿的人。
那些在家行善、持戒的近事男,
他们如法地养育妻子,摩得利,我礼敬他们。巴利
Taṃ namassanti tevijjā, sabbe bhummāca khattiyā; Cattāro ca mahārājā, tidasāca yasassino; Athako nāma so yakkho, yaṃ tvaṃ sakka namassasi– Ahañca sīlasampanne, cirarattasamāhite; Sammāpabbajite vande, brahmacariyaparāyane. Ye gahaṭṭhā puññakarā, sīlavanto upāsakā; Dhammena dāraṃ posenti, te namassāmi mātali.