第四十八章
Aṭṭhacattālīsatima pariccheda
从那以后,他的弟弟塞那,在都城中撑起了华盖;
就像看着自己心爱的儿子一样,那位大富翁看待一切众生。
Tato tassā’nujo seno, chattaṃ ussāpayī pure; Piyaṃ’va puttaṃ passanto, satte sabbe mahādhano.
他践行过去诸王的行持,如所传承而行。
他还实践了过去与法相应的修行。
Cariyaṃ pubbarājūnaṃ, samācari yathābhataṃ; Apubbampi ca vattesi, cariyaṃ dhammasaṃhitaṃ.
为了比丘们、比丘尼们,以及住在岛上的亲属们;
他对鱼、野兽和鸟做了该做的事。
Bhikkhūnaṃ bhikkhūnīnañca, ñātīnaṃ dīpavāsinaṃ; Macchānaṃ migapakkhīnaṃ, kattabbaṃ sa samācari.
他派人诛杀了逃到对岸的马欣德。
他就这样彻底清除了王国的敌对势力。
Mahindaṃ paratīraṃ so, gataṃ yojiyamārayi; Evaṃ so suvisodhesi, rajjapaccatthike’khile.
他举行了盛大的布施,给那些前来乞讨、寻求财物的人。
比丘们和婆罗门们的可口国王饮食。
Mahādānaṃ pavattesi, yācakānaṃ dhanesinaṃ; Bhikkhūnaṃ brāhmaṇānañca, manuññaṃ rājabhojanaṃ.
有他的弟弟:玛欣德、迦叶,同样。
优陀耶等三人当中,玛欣德是副王。
Ahesuṃ anujātassa, mahindo kassapo tathā; Udayoti tayo tesu, mahindo yuvarājako.
成为他的追随者后,便恭敬地侍奉他。
你名叫僧伽,是那位国王的妻子,也就是王后。
Hutvā tassānuvattanto, sakkaccaṃ tamupaṭṭhahi; Saṅghānāmāsi rājassa, bhariyā tassa rājinī.
国王去海边城镇玩乐的时候,
优陀耶那位副王,那时被留在了城里。
Kīḷanatthaṃ samuddassa, gate rājini paṭṭanaṃ; Udayo ādipādoso, ohīno nagare tadā.
带走了名叫那罗的女儿,她是摩尼拉尼的女儿;
受王家卫队守护的波隆纳鲁沃城,他抵达了。
Nālanāmaṃ gahetvāna, dhītaraṃ māṇilāniyā; Rakkhitaṃ rājarakkhāya, puḷatthinagaraṃ agā.
国王对那件事没有发怒,缔结了不可破坏的盟约;
把大提婆达派出去,让他满意之后,就把他带到了这里。
Rājā tasmiṃ akujjhitvā, sandhiṃ katvā akuppiyaṃ; Mahādīpādaṃ pesetvā, tosatvā taṃ idhānayi.
从那时起,这些刹帝利就如此和合一致。
他们守护教法和世间,安住在很好的定力中。
Evaṃ samaggā te āsuṃ, tato paṭṭhāya khattiyā; Rakkhantā sāsanaṃ lokaṃ, vasiṃsu susamāhitā.
从那以后,在某一个时候,拥有强大力量的般度王
从赡部洲来到这里,开始夺取这座岛。
Tato kenaci kālena, paṇḍurājā mahābalo; Jambudīpā idhā’gamma, dīpa gaṇhitumārabhi.
国王听说后,派遣大军前往彼处。
因为大臣们的争吵,那位国王变得顽固又傲慢。
Rājā sutvā mahāsenaṃ, pesuyittha tadantikaṃ; Amaccānaṃ vivādena, thaddhotāro nārādhipo.
般度王正在摧毁整个北方地区,
他在大塔利达村安营扎寨。
Paṇḍurājā vināsento, sabbaṃ taṃ desamuttaraṃ; Khandhāvāraṃ nivesesi, mahātālitagāmake.
住在这里的泰米尔人很多,他们散布在各个地方。
他们全都归附了他,从此他就变得强大起来。
Vasantā damiḷā ettha, bahavo ye tahiṃ tahiṃ; Sabbe taṃ pakkhiyāhesuṃ, tato so balavā ahu.
在那里,行走的大军为了与国王交战而出发了。
般度王也登上象背,坐了下来。
Tattha gantā mahāsenā, rañño yujjhitumārabhi; Hatthikkhandhagato paṇḍu-rājāpi samupāvisi.
泰米尔军队已经到来,他们望着主人的脸。
他们力量充足、斗志高昂,为此已经舍弃了性命。
Ahu damiḷasenāsā, passanti sāmino mukhaṃ; Sampattabalahussāhā, tadatthe cattajīvitā.
岛军呢,因为主帅没了,彻底没了干劲;
他们奋力厮杀,击溃瓦解之后,便从各处四散逃走了。
Dīpasenā tu sāmina-mabhāvena nirussukkā; Yujjhanti paribhinditvā, palāyittha tato tato.
大军登岸,就在般度王的那一刻
魔王的军队行进,把大众冲得七零八落。
Otaritthamahāsenā, paṇḍurājāssa taṅkhaṇe; Mārasenāva gacchanti, vicuṇṇenti mahājanaṃ.
国王接受了溃散的军队和一切苏咖。
丢下精锐的象军和都城,朝摩罗耶山方向去了。
Rājā senāya bhinnattaṃ, sukkā sabbaṃ samādiya; Hatthasāraṃ puraṃ hitvā, malayābhimukho gato.
随后,玛欣德太子骑上大象,
眼看自己的军队溃败,他仍在奋力作战。
Tato hatthiṃ samāruyha, yuvarājā mahindako; Yujjhanto sakasenāya, palātattaṃ samekkhiya.
仅凭我一人,确实不可能把这些人全都杀死;
死在这些卑劣者手里,并不安乐。
Ekename na sakkā ve, sabbe etehi mārituṃ; Etesaṃ na ca nīcānaṃ, hatthesu maraṇaṃ sukhaṃ.
所以我想:对我来说,死更好,由我自己(了结生命)。
他骑在象背上,就砍下了自己的头。
Tasmā varaṃ me maraṇaṃ, mayā eveti cintiya; Hatthikkhandhagatoyeva, chindi so sīsamattano.
那些侍从看到这一幕,就在那里纷纷砍下了自己的头。
泰米尔军队看到这一幕,个个兴高采烈,欢喜雀跃。
Taṃ disvā bahavo sīse, tattha chindiṃsu sevakā; Taṃ disvā damiḷī senā, haṭṭhatuṭṭhā pamodisā.
把这些全都仔细审视考量之后,迦叶便着手实行。
骑上最上等的骏马,全身披挂整齐,带着大批武器。
Etaṃ sabbaṃ samekkhitvā, ādāpādo sakassapo; Turaṅgavaramāruyha, susannaddho mahāyudho.
他独自一人,无所畏惧,走近了寺院。
就算对方是这样一支大军,他也冲进去,把它冲散。
Vihāramupasaṅkamma, abhayaṃ ekakova so; Tādisampi mahāsenaṃ, ogāhetvā vidārayi.
就像金翅鸟抓住一样,用钵子取水;
他让那一切退去,也好好守护了自己。
Supaṇṇo viya gaṇhanto, bhūjagena salilāla ye; So taṃ sabbaṃ nivattesi, attānañca sugopayi.
只看见一匹马,样子却像一整群骏马。
他看不见自己的任何一个随从。
Asso ekova dissittha, turaṅgāvalisannibho; Attano so janaṃ kañci, apassanto’nugāminaṃ.
一个敌人对我来说算什么,就算满足了我的愿望又怎样?
只要我还能活些日子,我就要实现我的心愿。
Kiṃ me ekena verinaṃ, pūritena manorathaṃ; Kālantarehaṃ jīvanto, pūressaṃ me manorathaṃ.
所以,确实理应离去,奋力挣脱开来;
就像无所畏惧的大勇士,他接近了旋风。
Tasmā gantuṃva yuttanti, nimphoṭetvā mahābalaṃ; Nibbhayova mahāyodho, koṇḍivātamupāgami.
白王带着大军,随后就攻占了那座城。
他们把那个王子的头拿给白王看。
Paṇḍurājā mahāsenā, aggahesi tato puraṃ; Sīsaṃ taṃ yuvarājassa, paṇḍurājassa dassayuṃ.
他看见并火化了那个属于潘地亚国诸王的(他);
他吩咐那人去操办火葬场上的一切事务。
So taṃ disvā ca jhāpetvā, rājūnaṃ paṇḍudesinaṃ; Sabbamāḷāhane kiccaṃ, tassa kātuṃ niyojayi.
他把国王仓库里的一切财宝都搬走了;
不应掠夺的东西应该拿走,无论是在精舍还是在城里。
Sabbaṃ sāraṃ harāpesi, bhaṇḍāgāramhi rājino; Aggaṇhittha gahetabbaṃ, vihāre nagarepi ca.
在宝石宫殿里,所有的纯金师像;
石制牟尼主那对化为眼睛的宝珠。
Pāsāde ratane sabbe, sovaṇṇaṃsatthubimbakaṃ; Silāmaya munindassa, cakkhubhūka maṇidvayaṃ.
同样,也在金板上,在塔园的佛塔上;
各处寺院里,到处都有金色的雕像。
Tathā sovaṇṇapaṭṭe ca, thūpārāmamhi cetiye; Suvaṇṇa paṭimāyo ca, vihāresu tahiṃ tahiṃ.
他带走了一切,却毫无实质,把兰卡岛变成了这样。
他抛弃了那座可爱的城,那城已被夜叉吞噬了形貌。
Sabbaṃ gahetvā nissāraṃ, laṅkādīpa makāsi so; Chaḍḍayittha puraṃ ramma, yakkhabhakkhita rūpakaṃ.
国王也派人把守,在大路沿途各处设下守卫;
他因为害怕,就住在两河交汇的地方。
Rājā’pi rakkhaṃ datvāna, mahāmagge tahiṃ tahiṃ; Gaṅgādvaya mukhe vāsaṃ, kappesi parisaṅkito.
随后,般度王就和锡兰王一起,去做。
他派遣大臣去了那里,锡兰王看到了他们。
Paṇḍurājā tato saddhiṃ, kātuṃ sīhaḷasāminā; Amacce tattha pesesi, disvā te sīhalādhipo.
听了使臣们的口信之后,他完全接受了那一切。
款待了使者,让他们随心所欲地得到款待。
Suṇitvā sāsanaṃ tesaṃ, sabbaṃ taṃ sampaṭicchiya; Dūtānaṃ kārayitvāna, yathākāmena saṅgahaṃ.
带着两头大象,还有全套装饰品;
他派了使者去他那里,也为自己带来利益。
Hatthidvayaṃ sadatvāna, sabbamābharaṇampi ca; Tassa pesesi dūteso, attanopi hitāvahe.
般度王看到这一切洁白,心里感到满足;
他当天就把那座大城交给了使者们。
Paṇḍurājā sitaṃ sabbaṃ, disvā santuṭṭhamānaso; Niyyātetvāna dūtānaṃ, tadaheva mahāpuraṃ.
出了城先往前走,没过多久就到了港口;
在那里,他登上船,回到了自己的地方。
Nikkhamitvā purā gantvā, na cireneva paṭṭanaṃ; Tattha āruyha nāvaṃ so, saka desa mupāgami.
从那里来到城中,戒云王。
把岛屿安置在合适的地方后,他就安住下来,心得安定。
Tato āgamma nagaraṃ, sīlāmegho mahīpati; Yathāṭhāne ṭhapetvāna, dīpaṃ vasi samāhito.
把弟弟立为第二,名为优陀夷的刹帝利。
他把大副王之位授予了他,并赐予他南方苏伽陀之地。
Bhātaraṃ dutiyaṃ katvā, udayaṃ nāma khattiyaṃ; Mahādīpādaṃ tassā’dā, sogatthaṃ dakkhiṇaṃ disaṃ.
他也没过多久,就按照自己该做的去积了福。
被一种疾病击中,就进入了死神的嘴里。
Sopi kho na cireneva, katvā puññaṃ yathārahaṃ; Rogenekena samphuṭṭho, paviṭṭho maccuno mukhaṃ.
迦叶首弟子也住在普拉提那城。
据说,他与般度王交战后,就被杀死了。
Kassapo ādipādopi, pulatthinagare vasaṃ; Yojetvā paṇḍurājena, ahosi kira mārito.
那时,名为迦叶者的儿子们是大阿罗汉。
首足之下有四种,具备谷物之相。
Tadā kassapanāmassa, puttā āsuṃ mahārahā; Ādipādassa cattāro, dhaññalakkhaṇa saññutā.
那位名叫塞纳的童子,是最年长的。
他勇猛、英勇、志气高昂,能承担国王的重任,沉稳而平等。
Yo senaṃ sabbapaṭhamo, seno nāma kumārako; Sūro vīro mahussāho, rājabhārakkhamo samo.
国王把大岛给了他,按照规矩;
他把南方那片地方连同车乘一起赐予,作为享用之用。
Rājā mahādīpādattaṃ, tassa datvā yathāvidhiṃ; Bhogatthaṃ dakkhiṇaṃ desaṃ, savāhana mupādisi.
他们是罗诃那统治者的儿子,以名声著称。
四个女儿,三位长得端庄悦目、令人欢喜。
Rohaṇādhipatissā’suṃ, puttā kittaggabodhito; Cattāro dhītaro tisso, dassaneyyā manoramā.
那时,他的长子,名叫玛欣德的刹帝利。
杀了姑母之后,他夺取了那片土地及其所有物。
Tadā jeṭṭhasutaṃ tassa, mahindaṃ nāma khattiyaṃ; Pitucchā mārayitvāna, desaṃ gaṇhi sasādhanaṃ.
你的三位兄弟,在那时,
因为兄弟被杀而愤怒,
带着三位姊妹,
他们来到国王面前。
Bhātaro te tayo tasmiṃ, Saṃruṭṭhā bhātu ghātane; Ādāya bhagīnī tisso, Rañño santikamāgamuṃ.
国王看到他们三个,也满怀慈爱,像对待自己的孩子一样疼爱他们。
他满怀慈爱,如同所有天界王子一般增添了快乐。
Rājāpi disvā tetīva, mamāyanto dayāluko; Sabbe devakumāreva, sukhaṃ vaḍḍhesi pemavā.
于是,那位人主就是名为迦叶的、他们当中最年长者。
“去占领那片地方吧”——这样说完,就给了他军队,派他出发。
Tato kassapanāmaṃ so, tesaṃ jeṭṭhaṃ narissaro; Desaṃ taṃ gaṇha yāhīti, datvā balamapesayi.
他到了那里,杀了那人,又(修成了)罗哈纳地方的那个遍处。
把它拿到手之后,就在那里安稳住下,没有受到任何伤害。
So’pi gantvāna taṃ hantvā, rohaṇaṃ kasiṇampi taṃ; Katvā hatthagataṃ tattha, vasittha nirupaddavo.
于是,那两兄弟,还有世那和优陀夷,也同样如此。
把他们叫来,分好地方以后,就和他们住在一起。
Atha so bhātaro dve’pi, senañca udayaṃ tathā; Pakkositvāna, bhājetvā, desaṃ tehi sahāvasi.
国王好好把她们抚养长大,等三人都到了适婚年龄,他……
在富裕的王族少女们当中,在美丽的天女们当中。
Rājā tā sādhu vaḍḍhetvā, vayapattāsu tīsu so; Rājakaññāsu dhaññāsu, devaccharasū rūpisu.
册封她为王后后,把她交给了副王;
把名叫僧伽的公主赐予之后,又给了堪比王权的巨大财富。
Ṭhapetvā rājini ṭhāne, uparājassa dāpayi; Saṅghanāmaṃ mahābhogaṃ, datvā rajjasarikkhakaṃ.
副王的幼弟,名叫摩兴陀。
他具备一切功德,对一切论典都无所畏惧。
Kaṇiṭṭho uparājassa, mahindo nāma bhātuko; Atthi sabbaguṇopeto, sabbasatthavisārado.
他给了她两位迷人的公主,国王;
把“提萨瓦基塔”这一名号以及随心所欲的财富都布施出去之后,
Tassā’dāsi duve rājā, rājakaññā manoharā; Tissavhakitta nāmañca, datvā bhogaṃ yathāruciṃ.
他这样做,就能按各人应得的方式摄受、照顾自己的亲属。
以布施等摄受的方式侍奉大众。
Evaṃ karonto ñātīnaṃ, saṃgahaṃ so yathārahaṃ; Ārādhento ca dānādi-saṅgahehi mahājanaṃ.
Rājā dasayi rājūnaṃ, dhammehi samupāgato; Samācaranto puññāni, paribhuñjittha mediniṃ.
为持粪扫衣的比丘们,在阿利吒山上
就像神通变化出来的,一座拥有巨大财富的豪宅。
Paṃsukūlika bhikkhūnaṃ, katvā’riṭṭhamhi pabbate; Mahābhogaṃ adārāmaṃ, nimmitaṃ viya iddhiyā.
国王还赐给他与国王身份相称的随从护卫,毫无余遗。
还有许多园林工人、奴仆和雇工。
Parihārañca tassadā, rājārahamasesato; Ārāmike ca bahavo, dāse kammakarepi ca.
他自己在名为祇园的精舍里建了一座殿堂;
这位大地之主拥有多层境界,他的心已进入佛的境界。
Pāsādaṃ sova kāresi, vihāre jetanāmake; Anekabhūmiṃ bhūmindo, buddhabhūmigatāsayo.
在那里扩建并安排建造之后,又造了一尊纯金的胜者佛像;
安顿好丰厚的资财后,又让诸比库住了下来。
Vaḍḍhetvā tattha kāretvā, sabba sovaṇṇayaṃ jinaṃ; Saṇṭhapetvā mahābhogaṃ, vasāpesi ca bhikkhavo.
他在摩诃底精舍里,让人建造了一座非常赏心悦目的建筑;
他就在那座被大火烧毁的高楼里,在那间住处中。
Mahādi pariveṇamhi, kāresi sumanoharaṃ; Pāsāda maggisandaṃḍḍhaṃ, tasmiṃyeva vihārake.
在无怖胜精舍里建好了勇士芽园;
他让大众部的比丘们和上座部的比丘们得到了布施。
Katvā vīraṅkurārāmaṃ, vihāre abhayuttare; Mahāsaṅghika bhikkhūnaṃ, theriyānañca dāpayi.
他建造了东园,让四种生活所需样样齐全;
他和名叫僧伽的王妃一起,也包括他自己。
Pubbārāmañca kāresi, sampanna catupaccayaṃ; Saddhiṃ so saṅghanāmāya, deviyāpi ca attano.
这位国王也在大寺里让人一起建造了。
有一座名叫“僧军”的住处,财富丰厚,是一位大智者所建。
Mahāvihāretāyeva, saddhiṃ kāresi bhūmipo; Āvāsaṃ saṅghasenavhaṃ, mahābhogaṃ mahāmati.
用纯金打造好装发舍利的容器;
他举行了盛大的供养,这位最上者舍弃了王位。
Kāretvā sabbasovaṇṇaṃ, kesadhātu karaṇḍakaṃ; Mahāpūjaṃ pavattesi, rajjaṃ vissajji uttamo.
他从支提山接受了迦那瓦池和许多大礼物。
他让岛上的比丘们得到了三衣。
Cetiyassa gīrissādā, kāṇavāpiṃ bahudayaṃ; Bhikkhūnaṃ dipavāsīnaṃ, dāpesi ca ticīvaraṃ.
在普拉提城里,他建造了许多池塘,其中有个叫图沙瓦比的水池。
塞纳嘎菩提的住处,与村园相连。
Pulatthi nagare kāsi, vāpiyo thusavāpiyā; Senaggabodhimāvāsaṃ, gāmārāmika saññutaṃ.
他就在那里让人建造了一座大斋堂,提供精美的膳食。
他为一切众生建了大经藏,又在山上建了摩诃涅多。
Tasmiṃyeva ca kāresi, mahāpāḷiṃ subhojanaṃ; Mahāpāḷiñca sabbesaṃ, mahānettampi pabbate.
他让人建了诊疗堂,还建在城的西边;
他为无依无靠的人提供粥和嚼食的布施。
Vejjasālampi kāresi, nagarassa ca pacchime; Anāthānaṃ pavattesi, yāgudānaṃ sakhajjakaṃ.
给持粪扫衣的比丘们,以及单独一处,造了大厕所;
他建好之后,作为无上者,恭敬地让人每天供养食物。
Paṃsukūlika bhikkhūnaṃ, paccekañca mahānasaṃ; Katvā dāpesi sakkaccaṃ, niccaṃ bhojanamuttamo.
成为这位大王储后,在樟脑精舍中;
又在北院,让人建了名为“分界”的(建筑)。
Hutvā mahādipādo’yaṃ, kappūra pariveṇake; Uttarāḷhe ca kāresi, paricchede sanāmake.
他用大量财富进行了三次秤量和按脚(布施)。
那位国王还做了其他种种功德。
Tulābhārañca pādāsī, tikkhattuṃ so mahādhane; Puññamaññampi so’kāsi, rājā nānappakārakaṃ.
那位名叫僧伽的王后,也在北边的精舍里;
他让诸比库住在名为“大军”的住处。
Saṅghanāmāpi sā devī, uttaramhi vihārake; Katvā mahindasenavhā-vāsaṃ vāsesi bhikkhavo.
在大象达普拉的时代,智者国王达姆巴霍时期,已经准备就绪。
这座令人欢喜的达普拉山,是由摩诃提婆(大天)所开建。
Āraddho dappulavhassa, kāle rājassa dhīmabho; Mahādevena so āsi, rammo dappula pabbato.
同样地,名为达鲁迦萨帕的,以及迦叶王精舍。
那两处工程都已完工,国王就让人把它们建好了。
Dārukassapanāmena, tathā kassaparājikaṃ; Ubhopi te vippakate, rājā so vasamāpayi.
那位名叫跋陀的将军,名为“贤将军”;
他还让人建了精舍,配上了奴仆和财物。
Bhaddo senāpati tassa, bhaddasenāpati’vhayaṃ; Pariveṇampi kāresi, dāsabhogasamāyutaṃ.
乌达罗大臣也在无畏精舍里建造了。
名为郁多罗军的住处,是可爱且具最上条件的。
Uttaro ca amacco’kā, vihāre abhayuttare; Vāsamuttarasenavhaṃ, ramma muttarapaccayaṃ.
名为瓦吉罗的金刚军住处就在那里。
名为罗刹者也建造了名为罗刹的住处。
Vajiro nāma tatthevā-vāsaṃ vajirasenakaṃ; Kāsi rakkhasanāmocā-vāsaṃ rakkhasanāmakaṃ.
从那以后,他在普拉提城住了二十年。
见真实者忆念着般度王所行之事。
Tato vīsati vassesu, pulatthi nagare vasaṃ; Paṇḍurājakataṃ kāraṃ, saranto saradassano.
就像亲自布施给军队的人,及时给勇士机会一样;
舍弃了岛屿,像被狂风吹袭的岛屿一样,他消失了。
Dadanto viya senassa, sūrassāvasarañcaso; Pahāya dīpaṃ dīpo’va, mahāvāta hato gato.
财富与生命一样,都是无常的。
更何况你的亲人和朋友呢?
请看这位众人之主,他孤身一人。
已经来到死魔的嘴边,极其恐怖。
Bhogo aniccā saha jīvitena; Pageva te bandhujanā sahāyā; Narādhīpaṃ passatha ekameva; Samāgataṃ maccumukhaṃ sughoraṃ.