第一次法的结集
Paṭhamadhammasaṃgīti
具足五眼的胜者,四十五年无与伦比;
安住之后,以一切方式完成了世间的一切事务。
Pañcanetto jino pañca-cattālīsasamā’samo; Ṭhatvā sabbāni kiccāni, katvā lokassa sabbathā.
在拘尸那罗那两棵殊胜的娑罗树之间;
在毗舍佉月的月圆之夜,他——世间的那盏明灯——已经寂灭。
Kusinārāyayamaka-sālānamantare vare; Vesākhapuṇṇamāyaṃ so, dīpo lokassa nibbuto.
比丘们聚集在那里,数量已经多到无法计算。
刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗,还有天人也是如此。
Saṅkhyāpathamatikkantā, bhikkhū tattha samāgatā; Khattiyā brāhmaṇā vassā, suddhā devā tatheva ca.
在他们之中,有七十万上首比丘。
那时,大迦叶长老就是僧团的上座。
Sattasatasahassāni, tesu pāmokkhabhikkhavo; Thero mahākassapova, saṅghatthero tadā ahu.
处理导师遗体、舍利与遗骸的事务
那位大长老希望导师的法能长久住世。
Satthusarīrasārīra-dhātukiccāni kāriya; Icchanto so mahāthero, satthu dhammaciraṭṭhitiṃ.
当世间守护者、具足十力的佛陀入般涅槃七天之后,
苏跋陀的恶语,以及佛陀的教言,大迦叶都忆念着。
Lokanāthe dasabale, sattāhaparinibbute; Dubbhāsitaṃ subhaddassa, buddhassa vacanaṃ saraṃ.
忆持和施衣,以及平等安置;
为了安立正法,牟尼给予了护持。
Saraṃ cīvaradānañca, samatte ṭhapanaṃ tathā; Saddhammaṭhapanatthāya, muninā’nuggahaṃ kataṃ.
为了结集正法,行者依照正觉者的心意而行。
受持九分教法、具足一切支分的人。
Kātuṃ saddhammasaṃgītiṃ, sambuddhānamate yati; Navaṅgasāsanadhare, sabbaṅgasamupāgate.
五百位比丘,都是已断尽烦恼的殊胜阿罗汉,
此外,因为阿难长老的缘故,选定了少一位的比丘。
Bhikkhū pañcasateyeva, mahākhīṇāsave vare; Sammanni ekenūne tu, ānandattherakāraṇā.
另外,阿难长老也被比丘们恳切劝请;
要授权选定结集,没有他,结集就不可能完成。
Puna ānandattherā’pi, bhikkhūhi abhiyācito; Sammanni kātuṃ saṃgītiṃ, sā na sakkā hi taṃ vinā.
善巧游戏了七天,分配舍利也用了七天。
就这样过了半个月后,怜悯一切世间者。
Sādhukīḷanasattāhaṃ, sattāhaṃ dhātubhājanaṃ; Iccaddhamāsaṃ khepetvā, sabbalokānukampakā.
我们将在王舍城度过雨安居,我们将结集法义;
他们下定决心:“不该由别人住在这里。”
Vassaṃ vasaṃ rājagahe, kassāma dhammasaṅgahaṃ; Nāññehi tatta vatthabba-miti katvāna nicchayaṃ.
在那里安慰各地悲伤痛苦的众人;
那些长老在赡部洲游化之后,
Sokāturaṃ tattha tattha, assāsento mahājanaṃ; Jambudīpamhi te therā, vicaritvāna cārikaṃ.
在阿沙荼月的白半月,安住在白半月的长老们。
他们来到了四事供养具足的王舍城。
Āsaḷhisukkapakkhamhi, sukkapakkhaṭhitatthikā; Upāgamuṃ rājagahaṃ, sampannacatupaccayaṃ.
大迦叶等人就在那里入了雨安居。
长老们具足稳固的功德,善巧通达正等觉者的教法。
Tattheva vassūpagatā, te mahākassapādayo; Therā thiraguṇūpetā, sambuddhamatakovidā.
雨季的第一个月,在所有住处也;
他们向未生怨(阿阇世王)禀报后,做了修缮。
Vassānaṃ paṭhamaṃ māsaṃ, sabbasenāsanesu’pi; Kāresuṃ paṭisaṅkhāraṃ, vatvānā’jātasattuno.
精舍修缮完成时,国王在场。
现在我们要来结集法。
Vihārapaṭisaṅkhāre, niṭṭhite ahu bhūpati; Idāni dhammasaṃgītiṃ, karissāmi mayaṃ iti.
当有人问“该怎么做”时,他们便指出了应当坐的地方等安排。
国王问过“在哪里?”之后,就在他们所说的那个地方。
Kattabbaṃ kintipuṭṭhassa, nisajjaṭhānamādisuṃ; Rājā katthāti pucchitvā, vuttaṭhānamhi tehi so.
他迅速让人在毗婆罗山旁边建了一座亭子。
在七叶窟的洞口,有一处像天宫一样美妙的厅堂。
Sīghaṃ vebhāraselassa, passe kāresi maṇḍapaṃ; Sattapaṇṇiguhādvāre, rammaṃ devasabhopamaṃ.
他用各种方式把那地方装饰好之后,就在那里铺开了坐卧的敷具。
依照比丘的人数,以及无价的敷具。
Sabbathā maṇḍayitvā taṃ, attharāpesi tattha so; Bhikkhūnaṃ gaṇanāyeva, anagghattharaṇāni ca.
靠着南边,面向北方,这是最殊胜的座位。
那里有一张给长老们铺设得很妥当、极为尊贵的座位。
Nissāya dakkhiṇaṃ bhāgaṃ, uttarāmukhamuttamaṃ; Therāsanaṃ supaññattaṃ, āsi tattha mahārahaṃ.
在那座厅堂的正中央,有一个面朝东方的最上等座位;
法座铺设得极为妥当,配得上善逝。
Tasmiṃ maṇḍapamajjhasmiṃ, puratthamukhamuttamaṃ; Dhammāsanaṃ supaññattaṃ, ahosi sugatārahaṃ.
国王告诉长老们:“我们的工作已经完成了。”
那些长老对阿难尊者说了让阿难尊者欢喜的话。
Rājā’rocayi therānaṃ, kammaṃ no niṭṭhitaṃ iti; Te therā theramānanda-mānandakaramabravuṃ.
阿难,明天有集会,以有学身份去那里是不适宜的。
对你而言,在自己的真实利益方面并不适宜,你因此要保持不放逸。
Sve sannipāto ānanda, sekhena gamanaṃ tahiṃ; Na yuttante sadatthe tvaṃ, appamatto tato bhava.
长老被这样一劝,就提起平稳的精进。
从行住坐卧的姿态中解脱出来,证得了阿罗汉果。
Iccevaṃ codito thero, katvāna vīriyaṃ samaṃ; Iriyāpathato muttaṃ, arahattamapāpuṇi.
在雨季的第二个月,又在第二天;
那些长老们聚集在那座美丽的亭阁里。
Vassānaṃ dutiye māse, dutiye divase pana; Rucire maṇḍape tasmiṃ, therā sannipatiṃsu te.
为阿难长老预留了合适的座位,
阿罗汉们按各自的位次坐在座位上。
Ṭhapetvā’nandattherassa, anucchavikamāsanaṃ; Āsanesu nisīdiṃsu, arahanto yathārahaṃ.
那位长老为了向他们表明自己已经证得阿拉汉果,没有同他们一起前来。
当有些人问起“阿难长老在哪里”时,
Thero’rahattapattiṃ so, ñāpetuṃ tehi nāgamā; Kuhiṃ ānandatthero’ti, vuccamāne tu kehici.
潜入大地之后,或者经由光道前去;
阿难长老在为他铺好的座位上坐了下来。
Nimmujjitvā pathaviyā, gantvā jotipathena vā; Nisīdi thero ānando, attano ṭhapitāsane.
优波离长老负责律藏,其余一切法无例外(由阿难长老负责)。
所有长老都推举阿难长老为能承担法担的人。
Upālithero vinaye, sesadhamme asesake; Ānandattheramakaruṃ, sabbe therā dhurandhare.
大长老自己亲自询问戒律,为了自己;
优波离长老也被推举,让他来解答这个问题。
Mahāthero sakattānaṃ, vinayaṃ pucchituṃ sayaṃ; Sammannu’pālithero ca, vissajjetuṃ tameva tu.
他坐在长老的座位上,向那个人询问了戒律。
他坐在法座上,回答了那正是他。
Therāsane nisīditvā, vinayaṃ tamapucchi so; Dhammāsane nisīditvā, vissajjesi tameva so.
他们按照通晓律藏者的方法,在被允许回答后作了回答。
所有精通义理的人,都诵习了律藏。
Vinayaññūnamaggena, vissajjitakamena te; Sabbe sajjhāyamakaruṃ, vinayaṃ nayakovidā.
多闻者等众人中的至高者,大仙的金库守护者;
那位长老推举自己之后,就向他请教法义。
Aggaṃ bahussutādīnaṃ, kosārakkhaṃ mahesino; Sammannitvāna attānaṃ, thero dhammamapucchi so.
同样地,推举自己之后,他亲自来到法座。
阿难长老毫无遗漏地宣说了那法。
Tathā sammanniya’ttānaṃ, dhammāsanāgato sayaṃ; Vissajjesi tamānanda-tthero dhammamasesato.
依那位毗提诃牟尼(Vedehamuni)所答辩的次第,他们……
所有精通法义的人,都诵习了法。
Vedehamuninā tena, vissajjitakamena te; Sabbe sajjhāyamakaruṃ, dhammaṃ dhammatthakovidā.
就这样,花了七个月,法的结集完成了。
为了利益一切世间,他们完成了这件利益一切世间的事。
Evaṃ sattahi māsehi, dhammasaṃgīti niṭṭhitā; Sabbalokahitatthāya, sabbalokahi tehi sā.
大迦叶尊者护持了这善逝的教法。
被做成能够运转五千年。
Mahākassapatherena, idaṃ sugatasāsanaṃ; Pañcavassasahassāni, samatthaṃ vattane kataṃ.
生起了极其强烈的欢喜,持水为界者。
结集圆满结束时,大地甚至六次震动。
Atīva jātapāmojjā, sandhārakajalantikā; Saṃgītipariyosāne, chaddhākampi mahāmahī.
而且,在世间出现了种种不可思议的稀有之事。
正因为那些长老们已经做了(该做的事),所以才有这上座部的代代传承。
Acchariyāni cā’hesuṃ, lokenekāninekadhā; Thereheva katattā ca, theriyāyaṃ paramparā.
先做了第一次结集,广泛利益一切世间。
他们住满寿命后,所有长老也都寂灭了。
Paṭhamaṃ saṅgahaṃ katvā, sabbalokahitaṃ bahuṃ; Te yāvatāyukaṃ ṭhatvā, therā sabbepi nibbutā.
那些长老也用智慧之灯驱散了黑暗,
驱散世间黑暗的伟大的明灯;
被死亡那可怕的大风吹灭了。
因此,有智慧的人也该舍弃对生命的骄傲。
Therā’pi te matipadīpahatandhakārā, Lokandhakārahananamhi mahāpadīpā; Nibbāpitā maraṇaghoramahānilena, Tenāpi jīvitamadaṃ matimā jaheyyāti.