第23品
23. Tevīsatimavaggo
一意趣论的注释
1. Ekādhippāyakathāvaṇṇanā
908现在讲“同一意趣论”。其中,出于悲悯,或者出于某一个意趣,就叫作“同一意趣”;或者在轮回中想着“我们要生在一起”,于是和女人一起做供佛等事,并以誓愿的力量而有一个共同的意趣,这就是“同一意趣”。有些人主张,像这样的两个人,既然有同一意趣,就可以行淫欲法,比如安达卡派和韦图拉派就是这种见解。针对他们,自宗的人发问,对方承认。这里剩下的内容,就像巴利原文本身所呈现的那样。
908. Idāni ekādhippāyakathā nāma hoti. Tattha kāruññena vā ekena adhippāyena ekādhippāyo, saṃsāre vā ekato bhavissāmāti itthiyā saddhiṃ buddhapūjādīni katvā paṇidhivasena eko adhippāyo assāti ekādhippāyo. Evarūpo dvinnampi janānaṃ ekādhippāyo methuno dhammo paṭisevitabboti yesaṃ laddhi, seyyathāpi andhakānañceva vetullakānañca; te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Sesamettha yathāpāḷimeva niyyātīti.
2. 阿拉汉赞论的注释
2. Arahantavaṇṇakathāvaṇṇanā
909909. 现在说的是“阿拉汉相貌论”。在那里,有些人看见威仪具足、举止端正的恶比丘,就持有这样的见解:“非人是以阿拉汉的相貌来行淫欲法的。”比如某些北方派就是这样。针对他们,自宗的人提问,对方承认。这里其余的内容意思都很清楚。
909. Idāni arahantavaṇṇakathā nāma hoti. Tattha iriyāpathasampanne ākappasampanne pāpabhikkhū disvā ‘‘arahantānaṃ vaṇṇena amanussā methunaṃ dhammaṃ paṭisevantī’’ti yesaṃ laddhi, seyyathāpi ekaccānaṃ uttarāpathakānaṃ; te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Sesamettha uttānatthamevāti.
3-7. 自在欲所作论的注释
3-7. Issariyakāmakārikākathāvaṇṇanā
910-914910-914. 现在说的是“欲自在所作论”。有些人像安达卡派那样,依据《六牙本生》等经典,持有这样的主张:“菩萨因为欲自在所作的因,所以堕入恶趣、入胎、修难行苦行、修极端苦行、依止别的导师。”针对他们,自宗的人提出问题,对方承认。第一论剩下的部分意思很明白。第二论里说的“有神通”,意思是:如果是因为欲自在所作的因而去,那就应该靠神通去,而不是靠业力去——这是为了责难对方才说的。对方在第一问里,是就修习所成的神通而否定;在第二问里,是就福德神通而承认。第三论里,所谓“欲自在所作的因”,那难行苦行是依邪见而做的。如果他真会那样做,那也会执取常见等——为了责难才说“世间是常”等等。第四论也是同样的道理。
910-914. Idāni issariyakāmakārikākathā nāma hoti. Chaddantajātakādīni sandhāya ‘‘bodhisatto issariyakāmakārikāhetu vinipātaṃ gacchati, gabbhaseyyaṃ okkamati, dukkarakārikaṃ akāsi, aparantapaṃ akāsi, aññaṃ satthāraṃ uddisī’’ti yesaṃ laddhi, seyyathāpi andhakānaṃ, te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Sesaṃ paṭhamakathāyaṃ uttānatthameva. Dutiyakathāyaṃ iddhimāti yadi issariyakāmakārikāhetu gaccheyya, iddhiyā gaccheyya, na kammavasenāti codanatthaṃ vuttaṃ. Itaro pana paṭhamapañhe bhāvanāmayaṃ sandhāya paṭikkhipati. Dutiyapañhe puññiddhiṃ sandhāya paṭijānāti. Tatiyakathāyaṃ issariyakāmakārikāhetu nāma dukkarakārikā micchādiṭṭhiyā kariyati. Yadi ca so taṃ kareyya, sassatādīnipi gaṇheyyāti codanatthaṃ sassato lokotiādi vuttaṃ. Catutthakathāyampi eseva nayoti.
第8章 相似论的注释
8. Patirūpakathāvaṇṇanā
915-916915-916. 现在说的是“与贪相似之说”。在这里,有些人像安达卡派那样,针对慈、悲、喜,主张“这不是贪,而是与贪相似”;针对嫉妒、吝啬、后悔,主张“这不是嗔,而是与嗔相似”;针对笑意的生起,主张“这不是痴,而是与痴相似”;针对压制恶劣的人、护持温和的比丘、谴责恶行、称赞善行、具寿毕陵伽·婆蹉说贱民之语、世尊说唾弃之语和愚人之语,主张“这不是烦恼,而是与烦恼相似”。对于他们,在一切论说中,自宗者提问,对方承认。然后,因为不存在与触等相似的非触等,所以也不存在与贪等相似的非贪等,为了这样责难他,便说“有非触”等。对方因为这些东西不存在而否定。其余各处都很容易理解。
915-916. Idāni rāgapatirūpakathā nāma hoti. Tattha mettākaruṇāmuditāyo sandhāya ‘‘na rāgo rāgapatirūpako’’ti ca issāmacchariyakukkuccāni sandhāya ‘‘na doso dosapatirūpako’’ti ca hasituppādaṃ sandhāya ‘‘na moho mohapatirūpako’’ti ca dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahaṃ pesalānaṃ bhikkhūnaṃ anuggahaṃ pāpagarahitaṃ kalyāṇapasaṃsaṃ āyasmato pilindavacchassa vasalavādaṃ bhagavato kheḷāsakavādaṃ moghapurisavādañca sandhāya ‘‘na kileso kilesapatirūpako’’ti ca yesaṃ laddhi, seyyathāpi andhakānaṃ; te sandhāya sabbakathāsu pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Atha naṃ yasmā phassādipatirūpakā naphassādayo nāma natthi, tasmā rāgādipatirūpakā narāgādayopi natthīti codetuṃ atthi na phassotiādimāha . Itaro tesaṃ abhāvā paṭikkhipati. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
9. 非完成论的注释
9. Aparinipphannakathāvaṇṇanā
917-918现在要讲的是“非完成论”。其中:
917-918. Idāni aparinipphannakathā nāma hoti. Tattha –
确实,只有苦在生起,只有苦在停留,也只有苦在消失。
除苦之外无物生起,除苦之外无物灭去。
‘‘Dukkhameva hi sambhoti, dukkhaṃ tiṭṭhati veti ca; Nāññatra dukkhā sambhoti, nāññaṃ dukkhā nirujjhatī’’ti. (saṃ. ni. 1.171) –
有些人依据这句话,执著“只有苦是究竟法,其余诸蕴、处、界、根都不是究竟法”,比如某些北方派和因论者就是这样主张的。针对他们,自宗方问:“色不是究竟法吗?”对方回答“是”。然后自宗方想用“如果色不是究竟法,那它就不该具有无常等自性”来驳斥他,于是问“色不是无常吗”等等。对方因为看不到那样的色,就否认了。自宗方用“色不是无常吗”等话破掉他的一种执著后,为了再问第二种执著,就说“只有苦是究竟法”等等。接着为了破掉他那个执著,又说“凡无常者”等等。这里的意思是:并非只有第一谛才是苦。凡是无常的,就是苦。色也是无常的,所以色也是究竟法。因此,你说的“色不是究竟法,只有苦是究竟法”,实在不该说“只有苦是究竟法”。在受等为根本等的搭配中,也是同样的道理。不过在法处、法界中,除了涅槃,其余诸法应知都是无常性。诸根也是无常的。
Vacanaṃ nissāya dukkhaññeva parinipphannaṃ, sesā khandhāyatanadhātuindriyadhammā aparinipphannāti yesaṃ laddhi, seyyathāpi ekaccānaṃ uttarapathakānañceva hetuvādānañca; te sandhāya rūpaṃ aparinipphannanti pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Atha naṃ ‘‘sace rūpaṃ aparinipphannaṃ, na aniccādisabhāvaṃ siyā’’ti codetuṃ rūpaṃ na aniccantiādimāha. Itaro tathārūpaṃ rūpaṃ apassanto paṭikkhipati. Sakavādī nanu rūpaṃ aniccantiādi vacanena tassa ekaṃ laddhiṃ paṭisedhetvā dutiyaṃ pucchanto dukkhaññeva parinipphannantiādimāha. Athassa tampi laddhiṃ paṭisedhetuṃ na yadaniccantiādimāha. Tatrāyaṃ adhippāyo – na kevalañhi paṭhamasaccameva dukkhaṃ. Yaṃ pana kiñci aniccaṃ, taṃ dukkhameva. Rūpañca aniccaṃ, tasmā tampi parinipphannaṃ. Iti yaṃ tvaṃ vadesi ‘‘rūpaṃ aparinipphannaṃ, dukkhaññeva parinipphanna’’nti, taṃ no vata re vattabbe ‘‘dukkhaññeva parinipphanna’’nti. Vedanādimūlikādīsupi yojanāsu eseva nayo. Dhammāyatanadhammadhātūsu pana ṭhapetvā nibbānaṃ sesadhammānaṃ vasena aniccatā veditabbā. Indriyāni aniccānevāti.
以四组五十、三品,以及……
把一切论说都总集起来,少于三百种分类。
论事论,在论道方面善巧的人;
胜者所宣说的这部(论事论),其义释已经圆满完成。
这部圣典由十三个诵分组成;
为了让正法长久住世,我所做的那些努力。
我以所修得的这份善,愿这世间连同人类与诸天,
愿他真正得到法王的正法之味。
Paṇṇāsakehi catūhi, tīhi vaggehi ceva ca; Saṅgahetvā kathā sabbā, ūnatisatabhedanā. Kathāvatthuppakaraṇaṃ, kathāmaggesu kovido; Yaṃ jino desayi tassa, niṭṭhitā atthavaṇṇanā. Imaṃ terasamattehi, bhāṇavārehi tantiyā; Ciraṭṭhitatthaṃ dhammassa, saṅkharontena yaṃ mayā. Yaṃ pattaṃ kusalaṃ tena, lokoyaṃ sanarāmaro; Dhammarājassa saddhamma-rasamevādhigacchatūti.