843其中,什么是生慢?缘于生而有慢、陶醉、陶醉性、我慢、思量、思量性、高举、高举性、旗帜、执持、欲求旗帜之心——这称为“生慢”。
Tattha katamo jātimado? Jātiṃ paṭicca mado majjanā majjitattaṃ māno maññanā maññitattaṃ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘jātimado’’.
(2-27) 姓慢等
(2-27) Gottamadādī
844其中,什么是族姓骄醉?缘于族姓……缘于健康……缘于青春……缘于生命……缘于利得……缘于恭敬……缘于尊重……缘于礼敬……缘于眷属……缘于财富……缘于容色……缘于所闻……缘于辩才……缘于久住知见……缘于乞食者性……缘于不被轻视……缘于威仪路……缘于神通……缘于名声……缘于戒……缘于禅那……缘于技艺……缘于身高……缘于身围……缘于形貌……缘于圆满而有骄醉、陶醉、陶醉性、我慢、思量、思量性、高举、高举性、旗帜、执持、欲求旗帜之心——这称为“圆满骄醉”。
Tattha katamo gottamado? Gottaṃ paṭicca…pe… ārogyaṃ paṭicca…pe… yobbanaṃ paṭicca…pe… jīvitaṃ paṭicca…pe… lābhaṃ paṭicca…pe… sakkāraṃ paṭicca…pe… garukāraṃ paṭicca…pe… purekkhāraṃ paṭicca…pe… parivāraṃ paṭicca…pe… bhogaṃ paṭicca…pe… vaṇṇaṃ paṭicca…pe… sutaṃ paṭicca…pe… paṭibhānaṃ paṭicca…pe… rattaññutaṃ paṭicca…pe… piṇḍapātikattaṃ paṭicca…pe… anavaññātaṃ paṭicca…pe… iriyāpathaṃ paṭicca…pe… iddhiṃ paṭicca…pe… yasaṃ paṭicca…pe… sīlaṃ paṭicca…pe… jhānaṃ paṭicca…pe… sippaṃ paṭicca…pe… ārohaṃ paṭicca…pe… pariṇāhaṃ paṭicca…pe… saṇṭhānaṃ paṭicca…pe… pāripūriṃ paṭicca mado majjanā majjitattaṃ māno maññanā maññitattaṃ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘pāripūrimado’’.
845其中,什么是骄醉?凡是骄醉、陶醉、陶醉性、我慢、思量、思量性、高举、高举性、旗帜、执持、欲求旗帜之心——这称为“骄醉”。
Tattha katamo mado? Yo mado majjanā majjitattaṃ māno maññanā maññitattaṃ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘mado’’.
846于此,什么是放逸?于身恶行、或语恶行、或意恶行、或于五种欲乐,心的放纵、随顺放纵,对诸善法的修习不恭敬作、不持续作、不坚固作、怠惰状态、舍弃意欲、舍弃重担、不亲近、不修习、不多作、不决意、不勤修,放逸,凡如是的放逸、放逸性、放逸状态——这称为“放逸”。
Tattha katamo pamādo? Kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu vā kāmaguṇesu cittassa vossaggo vossaggānuppadānaṃ kusalānaṃ vā dhammānaṃ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittachandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṃ anadhiṭṭhānaṃ ananuyogo pamādo, yo evarūpo pamādo pamajjanā pamajjitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘pamādo’’.
847于此,什么是僵硬?凡僵硬、僵硬性、僵硬状态、粗硬、粗糙、心的刚直、不柔软——这称为“僵硬”。
Tattha katamo thambho? Yo thambho thambhanā thambhitattaṃ kakkhaḷiyaṃ phārusiyaṃ ujucittatā amudutā – ayaṃ vuccati ‘‘thambho’’.
848于此,什么是激愤?凡激愤、对抗激愤、激愤性、对抗激愤性、对抗激愤状态——这称为“激愤”。
Tattha katamo sārambho? Yo sārambho paṭisārambho sārambhanā paṭisārambhanā paṭisārambhitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘sārambho’’.
(32) 无知足
(32) Atricchatā
849于此,什么是无知足?对于各种衣、钵食、住所、病者所需的医药资具,或对于五种欲乐,不满足者的更多欲求,凡如此的欲、欲的状态、无知足、贪、有贪、心的有贪——这称为“无知足”。
Tattha katamā atricchatā? Itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi pañcahi vā kāmaguṇehi asantuṭṭhassa bhiyyokamyatā , yā evarūpā icchā icchāgatā atricchatā rāgo sārāgo cittassa sārāgo – ayaṃ vuccati ‘‘atricchatā’’.
850于此,什么是大欲?对于各种衣、钵食、住所、病者所需的医药资具,或对于五种欲乐,不满足者的更多欲求,凡如此的欲、欲的状态、大欲、贪、有贪、心的有贪——这称为“大欲”。
Tattha katamā mahicchatā? Itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi pañcahi vā kāmaguṇehi asantuṭṭhassa bhiyyokamyatā, yā evarūpā icchā icchāgatā mahicchatā rāgo sārāgo cittassa sārāgo – ayaṃ vuccati ‘‘mahicchatā’’.
851于此,什么是恶欲?于此,某人无信而欲“愿人们知我为有信者”,破戒而欲“愿人们知我为持戒者”,少闻而欲“愿人们知我为多闻者”,乐群众而欲“愿人们知我为远离者”,懈怠而欲“愿人们知我为精进者”,失念而欲“愿人们知我为具念者”,不得定而欲“愿人们知我为得定者”,劣慧而欲“愿人们知我为有慧者”,漏未尽而欲“愿人们知我为漏尽者”——凡如此的欲、欲的状态、恶欲、贪、有贪、心的有贪——这称为“恶欲”。
Tattha katamā pāpicchatā? Idhekacco assaddho samāno ‘‘saddhoti maṃ jano jānātū’’ti icchati, dussīlo samāno ‘‘sīlavāti maṃ jano jānātū’’ti icchati, appassuto samāno ‘‘bahussutoti maṃ jano jānātū’’ti icchati, saṅgaṇikārāmo samāno ‘‘pavivittoti maṃ jano jānātū’’ti icchati, kusīto samāno ‘‘āraddhavīriyoti maṃ jano jānātū’’ti icchati, muṭṭhassatī samāno ‘‘upaṭṭhitassatīti maṃ jano jānātū’’ti icchati, asamāhito samāno ‘‘samāhitoti maṃ jano jānātū’’ti icchati, duppañño samāno ‘‘paññavāti maṃ jano jānātū’’ti icchati, akhīṇāsavo samāno ‘‘khīṇāsavoti maṃ jano jānātū’’ti icchati – yā evarūpā icchā icchāgatā pāpicchatā rāgo sārāgo cittassa sārāgo – ayaṃ vuccati ‘‘pāpicchatā’’.
852于此,什么是装饰?凡装饰、装饰性、巧妙、巧妙性、修饰、修饰性——这称为“装饰”。
Tattha katamaṃ siṅgaṃ? Yaṃ siṅgaṃ siṅgāratā cāturatā cāturiyaṃ parikkhattatā pārikkhattiyaṃ – idaṃ vuccati ‘‘siṅgaṃ’’.
853于此,什么是抱怨?凡抱怨、抱怨行、抱怨状态、贪婪、贪婪行、贪婪状态、摇尾乞怜、希求称赞——这称为“抱怨”。
Tattha katamaṃ tintiṇaṃ? Yaṃ tintiṇaṃ tintiṇāyanā tintiṇāyitattaṃ loluppaṃ loluppāyanā loluppāyitattaṃ pucchañjikatā sādhukamyatā – idaṃ vuccati ‘‘tintiṇaṃ’’.
854于此,什么是轻浮?对衣的装饰、对钵的装饰、对住所的装饰,或对此臭身的装饰,或对外在资具的装饰、庄严、嬉戏、游戏、贪婪、贪婪性、轻率、轻浮——这称为“轻浮”。
Tattha katamaṃ cāpalyaṃ? Cīvaramaṇḍanā pattamaṇḍanā senāsanamaṇḍanā imassa vā pūtikāyassa bāhirānaṃ vā parikkhārānaṃ maṇḍanā vibhūsanā keḷanā parikeḷanā giddhikatā giddhikattaṃ capalatā cāpalyaṃ – idaṃ vuccati ‘‘cāpalyaṃ’’.
(38) 不和合行
(38) Asabhāgavutti
855于此,什么是不和合行?对母亲、或父亲、或长兄、或兄弟、或诸师、或亲教师、或佛、或诸声闻、或某某应尊敬处,采取违逆、敌对的态度,不恭敬、不恭敬性、不尊重、不顺从——这称为“不和合行”。
Tattha katamaṃ asabhāgavutti? Mātari vā pitari vā jeṭṭhe vā bhātari vā ācariyesu vā upajjhāye vā buddhe vā sāvakesu vā aññataraññataresu garuṭṭhāniyesu vippaṭikūlaggāhitā vipaccanīkasātatā anādariyaṃ anādariyatā agāravatā appatissavatā – ayaṃ vuccati ‘‘asabhāgavutti’’.
856于此,什么是不乐?对边远的住所、或某某增上善法的不乐、不乐性、不喜、不喜乐、厌倦、焦虑——这称为“不乐”。
Tattha katamā arati? Pantesu vā senāsanesu aññataraññataresu vā adhikusalesu dhammesu arati aratitā anabhirati anabhiramaṇā ukkaṇṭhitā paritassitā – ayaṃ vuccati ‘‘arati’’.
857于此,什么是懈怠?懈怠、懈怠性、懈怠状态、懒惰、懒惰性、懒惰状态——这称为“懈怠”。
Tattha katamā tandī? Yā tandī tandiyanā tandimanakatā ālasyaṃ ālasyāyanā ālasyāyitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘tandī’’.
858于此,什么是呵欠?身的伸展、舒展、前弯、后仰、屈曲、俯伏、病态——这称为“呵欠”。
Tattha katamā vijambhitā? Yā kāyassa jambhanā vijambhanā ānamanā vinamanā sannamanā paṇamanā byādhiyakaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘vijambhitā’’.
(42) 食昏沉
(42) Bhattasammado
859于此,什么是食昏沉?已食者的食昏沉、食疲倦、食热恼、身粗重——这称为“食昏沉”。
Tattha katamo bhattasammado? Yā bhuttāvissa bhattamucchā bhattakilamatho bhattapariḷāho kāyaduṭṭhullaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘bhattasammado’’.
(43) 心沉没
(43) Cetaso ca līnattaṃ
860于此,什么是心的沉滞?心的不适业性、不适作性、沉没、陷没、沉滞、沉滞性、沉滞状态、昏沉、昏沉性、昏沉状态——这称为“心的沉滞”。
Tattha katamaṃ cetaso ca līnattaṃ? Yā cittassa akalyatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnaṃ līyanā līyitattaṃ thinaṃ thīyanā thīyitattaṃ cittassa – idaṃ vuccati ‘‘cetaso ca līnattaṃ’’.
861于此,什么是诈?依于利养、恭敬、名闻的恶欲者、为欲所制者,或以所谓受用资具,或以旁敲侧击,或以威仪的安置、设置、建立、皱眉、皱眉相、诈、诈作、诈性——这称为“诈”。
Tattha katamā kuhanā? Lābhasakkārasilokasannissitassa pāpicchassa icchāpakatassa paccayapaṭisevanasaṅkhātena vā sāmantajappitena vā iriyāpathassa vā aṭhapanā ṭhapanā saṇṭhapanā bhākuṭitā bhākuṭiyaṃ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘kuhanā’’.
862于此,什么是谄?依于利养、恭敬、名闻的恶欲者、为欲所制者,对他人的搭话、谄语、交谈、攀谈、共攀谈、抬举、共抬举、赞扬、共赞扬、随顺爱语、欲求谄媚、如豆汤性、奉承性——这称为“谄”。
Tattha katamā lapanā? Lābhasakkārasilokasannissitassa pāpicchassa icchāpakatassa yā paresaṃ ālapanā lapanā sallapanā ullapanā samullapanā unnahanā samunnahanā ukkācanā samukkācanā anuppiyabhāṇitā cāṭukamyatā muggasūpyatā pāribhaṭayatā – ayaṃ vuccati ‘‘lapanā’’.
(46) 示相
(46) Nemittikatā
863于此,什么是示相?依于利养、恭敬、名闻的恶欲者、为欲所制者,对他人的示相、示相之业、暗示、暗示之业、旁敲侧击、迂回说法——这称为“示相”。
Tattha katamā nemittikatā? Lābhasakkārasilokasannissitassa pāpicchassa icchāpakatassa yaṃ paresaṃ nimittaṃ nimittakammaṃ obhāso obhāsakammaṃ sāmantajappā parikathā – ayaṃ vuccati ‘‘nemittikatā’’.
(47) 激磨
(47) Nippesikatā
864其中,什么是“贬抑”?依于利养、恭敬、名闻的恶欲者、为欲所制者,对他人的辱骂、轻蔑、呵责、揭发、再三揭发、诋毁、极力诋毁、贬低、极力贬低、搬弄恶名、背后说人坏话——这称为“贬抑”。
Tattha katamā nippesikatā? Lābhasakkārasilokasannissitassa pāpicchassa icchāpakatassa yā paresaṃ akkosanā vambhanā garahaṇā ukkhepanā samukkhepanā khipanā saṅkhipanā pāpanā sampāpanā avaṇṇahārikā parapiṭṭhimaṃsikatā – ayaṃ vuccati ‘‘nippesikatā’’.
(48) 以利求利
(48) Lābhena lābhaṃ nijigīsanatā
865其中,什么是“以利求利”?依于利养、恭敬、名闻的恶欲者、为欲所制者,将从此处所得的利养带到彼处,或将从彼处所得的利养带到此处,如此对利养的希求、遍求、遍寻、寻求、寻觅、遍寻觅——这称为“以利求利”。
Tattha katamā lābhena lābhaṃ nijigīsanatā? Lābhasakkārasilokasannissito pāpiccho icchāpakato ito laddhaṃ āmisaṃ amutra harati amutra vā laddhaṃ āmisaṃ idha āharati, yā evarūpā āmisassa eṭṭhi gaveṭṭhi pariyeṭṭhi esanā gavesanā pariyesanā – ayaṃ vuccati ‘‘lābhena lābhaṃ nijigīsanatā’’.
(49) 我胜慢
(49) Seyyohamasmīti māno
866其中,什么是“我胜慢”?此处,某人因生、姓、良家出身、容色、财富、学问、职业、技艺、明处、多闻、辩才或某某事由而令慢生起;如此的慢、慢想、慢性、高举、高扬、幢、执持、心欲为标帜——这称为“我胜慢”。
Tattha katamo seyyohamasmīti māno? Idhekacco jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vatthunā mānaṃ jappeti, yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘seyyohamasmīti māno’’.
(50) 我等慢
(50) Sadisohamasmīti māno
867其中,什么是“我等慢”?此处,某人因生、姓、良家出身、容色、财富、学问、职业、技艺、明处、多闻、辩才或某某事由而令慢生起;如此的慢、慢想、慢性、高举、高扬、幢、执持、心欲为标帜——这称为“我等慢”。
Tattha katamo sadisohamasmīti māno? Idhekacco jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vatthunā mānaṃ jappeti, yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘sadisohamasmīti māno’’.
(51) 我劣慢
(51) Hīnohamasmīti māno
868其中,什么是“我劣慢”?此处,某人因生、姓、家族、容色、财富、学问、工巧处、技艺处、明处、多闻、辩才或某种事物而生起卑慢,如此的卑慢、卑自慢、卑自慢性、轻蔑、轻视、轻视性、自卑、自贬、自轻——这称为“我劣慢”。
Tattha katamo hīnohamasmīti māno? Idhekacco jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vatthunā omānaṃ jappeti, yo evarūpo omāno omaññanā omaññitattaṃ hīḷanā ohīḷanā ohīḷitattaṃ attuññā attavaññā attaparibhavo – ayaṃ vuccati ‘‘hīnohamasmīti māno’’.
(52) 对胜者我胜慢
(52) Seyyassa seyyohamasmīti māno
869其中,什么是“对胜者我胜慢”?此处,某人因生、姓、家族、容色、财富、学问、工巧处、技艺处、明处、多闻、辩才或某种事物而胜于他人,将自己置于比他人更胜;他依此而生起慢。如此的慢、慢想、慢性、高举、高慢、幢、执取、欲为标帜之心——这称为“对胜者我胜慢”。
Tattha katamo seyyassa seyyohamasmīti māno? Idhekacco seyyo hoti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vatthunā parehi seyyaṃ attānaṃ dahati; so taṃ nissāya mānaṃ jappeti. Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘seyyassa seyyohamasmīti māno’’.
(53) 对胜者我等慢
(53) Seyyassa sadisohamasmīti māno
870于此,什么是“对于胜者,我与之相等”之慢?于此,某人在出生、或种姓、或家族、或容色、或财富、或学问、或工巧处、或技艺处、或明处、或多闻、或辩才、或某种其他事物方面胜于他人,他将自己置于与他人相等;他依此而生起慢。凡如此之慢、慢想、慢性、高举、高慢、幢、执取、欲为标帜之心——这称为“对于胜者,我与之相等”之慢。
Tattha katamo seyyassa sadisohamasmīti māno? Idhekacco seyyo hoti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vatthunā parehi sadisaṃ attānaṃ dahati; so taṃ nissāya mānaṃ jappeti. Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘seyyassa sadisohamasmīti māno’’.
(54) 对胜者我劣慢
(54) Seyyassa hīnohamasmīti māno
871于此,什么是“对于胜者,我劣于彼”之慢?于此,某人在出生、或种姓、或家族、或容色、或财富、或学问、或工巧处、或技艺处、或明处、或多闻、或辩才、或某种其他事物方面胜于他人,他将自己置于劣于他人;他依此而生起卑慢。凡如此之卑慢、卑慢想、卑慢想性、轻蔑、轻视、轻视性、自卑、自贬、自我轻视——这称为“对于胜者,我劣于彼”之慢。
Tattha katamo seyyassa hīnohamasmīti māno? Idhekacco seyyo hoti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vatthunā parehi hīnaṃ attānaṃ dahati; so taṃ nissāya omānaṃ jappeti. Yo evarūpo omāno omaññanā omaññitattaṃ hīḷanā ohīḷanā ohīḷitattaṃ attuññā attavaññā attaparibhavo – ayaṃ vuccati ‘‘seyyassa hīnohamasmīti māno’’.
(55) 对相等者(生起)“我较胜”之慢
(55) Sadisassa seyyohamasmīti māno
872于此,什么是“对于相等者,我胜于彼”之慢?于此,某人在出生、或种姓、或家族、或……(中略)……或某种其他事物方面与他人相等,他将自己置于胜于他人;他依此而生起慢。凡如此之慢、慢想、慢想性、……(中略)……心的幢幡欲——这称为“对于相等者,我胜于彼”之慢。
Tattha katamo sadisassa seyyohamasmīti māno? Idhekacco sadiso hoti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā…pe… aññataraññatarena vatthunā parehi seyyaṃ attānaṃ dahati; so taṃ nissāya mānaṃ jappeti. Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ…pe… ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘sadisassa seyyohamasmīti māno’’.
(56) “我与相等者相等”是慢
(56) Sadisassa sadisohamasmīti māno
873于此,什么是“对于相等者,我与之相等”之慢?于此,某人在出生、或种姓、或家族、或……(中略)……或某种其他事物方面与他人相等,他将自己置于与他人相等;他依此而生起慢。凡如此之慢、慢想、慢想性、高举、高举性、旗帜、执持、心的幢幡欲——这称为“对于相等者,我与之相等”之慢。
Tattha katamo sadisassa sadisohamasmīti māno? Idhekacco sadiso hoti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā…pe… aññataraññatarena vatthunā parehi sadisaṃ attānaṃ dahati; so taṃ nissāya mānaṃ jappeti. Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘sadisassa sadisohamasmīti māno’’.
(57) 对相等者“我比他低劣”是慢
(57) Sadisassa hīnohamasmīti māno
874于此,什么是“对于相等者,我劣于彼”之慢?于此,某人在出生、或种姓、或家族、或……(中略)……或某种其他事物方面与他人相等,他将自己置于劣于他人;他依此而生起卑慢。凡如此之卑慢、卑慢想、卑慢想性、轻蔑、轻视、轻视性、自卑、自贬、自我轻视——这称为“对于相等者,我劣于彼”之慢。
Tattha katamo sadisassa hīnohamasmīti māno? Idhekacco sadiso hoti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā…pe… aññataraññatarena vatthunā parehi hīnaṃ attānaṃ dahati; so taṃ nissāya omānaṃ jappeti. Yo evarūpo omāno omaññanā omaññitattaṃ hīḷanā ohīḷanā ohīḷitattaṃ attuññā attavaññā attaparibhavo – ayaṃ vuccati ‘‘sadisassa hīnohamasmīti māno’’.
(58) 对于劣者起“我较胜”之慢
(58) Hīnassa seyyohamasmīti māno
875于此,什么是“对于劣者,我胜于彼”之慢?于此,某人在出生、或种姓、或家族、或……(中略)……或某种其他事物方面劣于他人,他把自己视为胜于他人;他依此而生起慢。凡如此之慢、慢想、慢想性、高举、高举性、旗帜、执持、心的幢幡欲——这称为“对于劣者,我胜于彼”之慢。
Tattha katamo hīnassa seyyohamasmīti māno? Idhekacco hīno hoti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā…pe… aññataraññatarena vatthunā parehi seyyaṃ attānaṃ dahati; so taṃ nissāya mānaṃ jappeti. Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘hīnassa seyyohamasmīti māno’’.
(59) “我与劣者相等”之慢
(59) Hīnassa sadisohamasmīti māno
876于此,什么是“低劣者的‘我是相等的’之慢”?于此,某人在出生、或种姓、或家族、或……(中略)……或某种其他事物方面为低劣,却把自己视为与他人相等;他依此而生起慢。凡如此之慢、慢想、慢想性、高举、高举性、旗帜、执持、心的幢幡欲——这称为“低劣者的‘我是相等的’之慢”。
Tattha katamo hīnassa sadisohamasmīti māno? Idhekacco hīno hoti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā…pe… aññataraññatarena vatthunā parehi sadisaṃ attānaṃ dahati; so taṃ nissāya mānaṃ jappeti. Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘hīnassa sadisohamasmīti māno’’.
(60) 低劣者的“我是低劣的”之慢
(60) Hīnassa hīnohamasmīti māno
877于此,什么是“低劣者的‘我是低劣的’之慢”?于此,某人在出生、或种姓、或家族、或……(中略)……或某种其他事物方面为低劣,却把自己视为与他人相等;他依此而生起卑慢。凡如此之卑慢、卑慢想、卑慢想性、轻蔑、轻视、轻视性、自卑、自贬、自我轻视——这称为“低劣者的‘我是低劣的’之慢”。
Tattha katamo hīnassa hīnohamasmīti māno? Idhekacco hīno hoti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā…pe… aññataraññatarena vatthunā parehi sadisaṃ attānaṃ dahati; so taṃ nissāya omānaṃ jappeti. Yo evarūpo omāno omaññanā omaññitattaṃ hīḷanā ohīḷanā ohīḷitattaṃ attuññā attavaññā attaparibhavo – ayaṃ vuccati ‘‘hīnassa hīnohamasmīti māno’’.
878其中,什么是慢?凡是慢、自慢、自慢性、高举、高举性、旗帜、执持、欲为幢相之心——这称为“慢”。
Tattha katamo māno? Yo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘māno’’.
879其中,什么是过慢?于此,某人以生或姓或家族……(中略)……以某种事物而过慢于他人。凡是如此之慢、自慢、自慢性、高举、高举性、旗帜、执持、欲为幢相之心——这称为“过慢”。
Tattha katamo atimāno? Idhekacco jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā…pe… aññataraññatarena vatthunā parehi attānaṃ atimaññati. Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘atimāno’’.
(63) 慢过慢
(63) Mānātimāno
880其中,什么是慢过慢?于此,某人以生或姓或家族……(中略)……以某种事物,前时认为自己与他人相等,后时认为自己更胜。凡是如此之慢、自慢、自慢性、高举、高举性、旗帜、执持、欲为幢相之心——这称为“慢过慢”。
Tattha katamo mānātimāno? Idhekacco jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā…pe… aññataraññatarena vatthunā pubbakālaṃ parehi sadisaṃ attānaṃ dahati, aparakālaṃ attānaṃ seyyaṃ dahati. Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘mānātimāno’’.
881其中,什么是卑慢?于此,某人以生或姓或家族或容色之美或财富或学问或业处或技能处或明处或多闻或辩才或某种事物而生起卑慢。凡是如此之卑慢、卑自慢、卑自慢性、轻蔑、轻视、轻视性、自卑、自贬、自轻——这称为“卑慢”。
Tattha katamo omāno? Idhekacco jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vatthunā omānaṃ jappeti. Yo evarūpo omāno omaññanā omaññitattaṃ hīḷanā ohīḷanā ohīḷitattaṃ attuññā attavaññā attaparibhavo – ayaṃ vuccati ‘‘omāno’’.
882其中,什么是增上慢?未得而有得想,未作而有作想,未证而有证想,未作证而有作证想,凡是如此之慢、自慢、自慢性、高举、高举性、旗帜、执持、欲为幢相之心——这称为“增上慢”。
Tattha katamo adhimāno? Appatte pattasaññitā, akate katasaññitā, anadhigate adhigatasaññitā, asacchikate sacchikatasaññitā, yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘adhimāno’’.
883其中,什么是我慢?于色有“我是”之慢、有“我是”之欲、有“我是”之随眠;于受……(中略)……于想……(中略)……于行……(中略)……于识有“我是”之慢、有“我是”之欲、有“我是”之随眠,凡是如此之慢、自慢、自慢性、高举、高举性、旗帜、执持、欲为幢相之心——这称为“我慢”。
Tattha katamo asmimāno? Rūpaṃ asmīti māno, asmīti chando , asmīti anusayo, vedanā…pe… saññā…pe… saṅkhārā…pe… viññāṇaṃ asmīti māno, asmīti chando, asmīti anusayo, yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘asmimāno’’.
884其中,什么是邪慢?于此,某人以恶的业处或恶的技能处或恶的明处或恶的多闻或恶的辩才或恶的戒或恶的行或恶的戒禁或恶的见或某种事物而生起慢,凡是如此之慢、自慢、自慢性、高举、高举性、旗帜、执持、欲为幢相之心——这称为“邪慢”。
Tattha katamo micchāmāno? Idhekacco pāpakena vā kammāyatanena pāpakena vā sippāyatanena pāpakena vā vijjāṭṭhānena pāpakena vā sutena pāpakena vā paṭibhānena pāpakena vā sīlena pāpakena vā vatena pāpakena vā sīlabbatena pāpikāya vā diṭṭhiyā aññataraññatarena vatthunā mānaṃ jappeti, yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati ‘‘micchāmāno’’.
(68) 亲戚寻
(68) Ñātivitakko
885其中,什么是亲戚寻?缘于亲戚而起的依家之寻、思惟、邪思惟——这称为“亲戚寻”。
Tattha katamo ñātivitakko? Ñātake ārabbha gehasito takko vitakko micchāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘ñātivitakko’’.
(69) 国土寻
(69) Janapadavitakko
886于此,什么是国土寻?缘于国土而起的依家之寻、思惟、邪思惟——这称为“国土寻”。
Tattha katamo janapadavitakko? Janapadaṃ ārabbha gehasito takko vitakko micchāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘janapadavitakko’’.
(70) 不死寻
(70) Amaravitakko
887于此,什么是不死寻?与苦行相应的,或与见相应的依家之寻、思惟、邪思惟——这称为“不死寻”。
Tattha katamo amaravitakko? Dukkarakāritāpaṭisaṃyutto vā diṭṭhigatapaṭisaṃyutto vā gehasito takko vitakko micchāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘amaravitakko’’.
(71) 与怜悯他人相应的寻
(71) Parānuddayatāpaṭisaṃyutto vitakko
888于此,什么是与怜悯他人相应的寻?于此,某人与在家人混杂而住,与之同喜同忧,于乐者而乐,于苦者而苦,于生起的事务应作时,自己参与其中。凡于此的在家执取的寻、思惟、邪思惟——这称为“与怜悯他人相应的寻”。
Tattha katamo parānuddayatāpaṭisaṃyutto vitakko? Idhekacco gihīhi saṃsaṭṭho viharati sahanandī sahasokī, sukhitesu sukhito, dukkhitesu dukkhito, uppannesu kiccakaraṇīyesu attanā vā yogaṃ āpajjati. Yo tattha gehasito takko vitakko micchāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘parānuddayatāpaṭisaṃyutto vitakko’’.
(72) 与利得等相应的寻
(72) Lābhādipaṭisaṃyutto vitakko
889于此,什么是与利养恭敬名闻相应的寻?缘于利养恭敬名闻而起的在家执取的寻、思惟、邪思惟——这称为“与利养恭敬名闻相应的寻”。
Tattha katamo lābhasakkārasilokapaṭisaṃyutto vitakko? Lābhasakkārasilokaṃ ārabbha gehasito takko vitakko micchāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘lābhasakkārasilokapaṭisaṃyutto vitakko’’.
(73) 与不被轻视相应的寻
(73) Anavaññattipaṭisaṃyutto vitakko
890于此,什么是与不被轻视相应的寻?于此,某人因生、因姓、因家族、因肤色美丽、因财富、因学问、因工巧处、因技艺处、因明处、因多闻、因辩才、或因其他某种事物而“愿他人不轻视我”。凡于此的在家执取的寻、思惟、邪思惟——这称为“与不被轻视相应的寻”。
Tattha katamo anavaññattipaṭisaṃyutto vitakko? Idhekacco jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vatthunā mā maṃ pare avajāniṃsūti. Yo tattha gehasito takko vitakko micchāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘anavaññattipaṭisaṃyutto vitakko’’.