神足分别
9. Iddhipādavibhaṅgo
《经分别》的注释
1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
431431. 现在,紧接着这个之后,在神足的分别里,“四”是数量的限定。这里“神足”中,能成就就叫“神”,意思是圆满、产生。或者,众生通过它而成就、增长、达到殊胜,所以也叫“神”。按第一种含义,神本身就是足,所以叫神足,意思是神的部分。按第二种含义,神之足叫神足;“足”是立足处,意思是达成的方法。因为依靠它,众生达到、证得称为越来越殊胜的神,所以叫“足”。这样,应当知道“四神足”在这里的含义。
431. Idāni tadanantare iddhipādavibhaṅge cattāroti gaṇanaparicchedo. Iddhipādāti ettha ijjhatīti iddhi, samijjhati nipphajjatīti attho. Ijjhanti vā etāya sattā iddhā vuddhā ukkaṃsagatā hontītipi iddhi. Paṭhamenatthena iddhi eva pādo iddhipādo, iddhikoṭṭhāsoti attho. Dutiyenatthena iddhiyā pādoti iddhipādo; pādoti patiṭṭhā, adhigamupāyoti attho. Tena hi yasmā uparūparivisesasaṅkhātaṃ iddhiṃ pajjanti pāpuṇanti, tasmā pādoti vuccati. Evaṃ tāva ‘‘cattāro iddhipādā’’ti ettha attho veditabbo.
现在,为了把它们分开来说明,开始讲“在此,比丘”等话。其中,“在此,比丘”指的是在这个教法中的比丘。“具足欲定与勤行”中,以欲为因、或以欲为增上而得到的定,就是欲定。这是以“想要去做”的欲作为主导而证得的定的名称。作为勤的诸行,就是勤行,这是完成四种作用的正确精进力的名称。“具足”是指具备欲定和勤行。“神足”的意思是:按“成就”这个同义词来说,或者按“能成就”这个意义来说,众生依靠它而成就、增长、达到殊胜,所以以这个同义词被称为“神”的、与近行定等善心相应的欲、定、勤行,作为安立处的足,也就是其余心与心所的集合。后面所说的“神足,即如此状态下的受蕴……识蕴”,正好符合这个意思。按这个方法,其余几个神足的含义也应当这样理解。正如以欲为增上而证得的定称为欲定,同样,以精进、以心、以观为增上而证得的定,就分别称为精进定、心定、观定。
Idāni te bhājetvā dassetuṃ idha bhikkhūtiādi āraddhaṃ. Tattha idha bhikkhūti imasmiṃ sāsane bhikkhu. Chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgatanti ettha chandahetuko chandādhiko vā samādhi chandasamādhi. Kattukamyatāchandaṃ adhipatiṃ karitvā paṭiladdhasamādhissetaṃ adhivacanaṃ. Padhānabhūtā saṅkhārā padhānasaṅkhārā. Catukiccasādhakassa sammappadhānavīriyassetaṃ adhivacanaṃ. Samannāgatanti chandasamādhinā ca padhānasaṅkhārehi ca upetaṃ. Iddhipādanti nipphattipariyāyena vā ijjhanakaṭṭhena ijjhanti etāya sattā iddhā vuddhā ukkaṃsagatā hontīti iminā vā pariyāyena iddhīti saṅkhaṃ gatānaṃ upacārajjhānādikusalacittasampayuttānaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārānaṃ adhiṭṭhānaṭṭhena pādabhūtaṃ sesacittacetasikarāsinti attho. Yañhi parato ‘‘iddhipādoti tathābhūtassa vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho’’ti vuttaṃ, taṃ iminā atthena yujjati. Iminā nayena sesesupi attho veditabbo. Yatheva hi chandaṃ adhipatiṃ karitvā paṭiladdhasamādhi chandasamādhīti vutto, evaṃ vīriyaṃ…pe… cittaṃ. Vīmaṃsaṃ adhipatiṃ karitvā paṭiladdhasamādhi vīmaṃsasamādhīti vuccati.
现在,为了分别解说“欲定”等词,开始讲“比丘如何”这一段。其中,“若比丘以欲为增上”:如果比丘把欲当作增上,把欲当作首要,把欲当作要务,把欲当作前导,从而获得定、生起定,这样生起的定就叫做欲定。对“以精进”等词,也是同样的道理。“这些称为勤行”:到这里,就说明了正在修习欲神足的比丘那种称为勤行的、能成就四种作用的精进。“把它们全部合在一起”:意思就是把那一切都归拢成一堆。“进入算数”:应当理解为进入这种说法、这种称名之中。
Idāni chandasamādhiādīni padāni bhājetvā dassetuṃ kathañca bhikkhūtiādi āraddhaṃ. Tattha chandañce bhikkhu adhipatiṃ karitvāti yadi bhikkhu chandaṃ adhipatiṃ chandaṃ jeṭṭhakaṃ chandaṃ dhuraṃ chandaṃ pubbaṅgamaṃ katvā samādhiṃ paṭilabhati nibbatteti, evaṃ nibbattito ayaṃ samādhi chandasamādhi nāma vuccatīti attho. Vīriyañcetiādīsupi eseva nayo. Ime vuccanti padhānasaṅkhārāti ettāvatā chandiddhipādaṃ bhāvayamānassa bhikkhuno padhānābhisaṅkhārasaṅkhātacatukiccasādhakaṃ vīriyaṃ kathitaṃ. Tadekajjhaṃ abhisaññūhitvāti taṃ sabbaṃ ekato rāsiṃ katvāti attho. Saṅkhyaṃ gacchatīti etaṃ vohāraṃ gacchatīti veditabbanti attho.
433现在,为了把“欲定勤行”这一词组里的欲等法分别开来加以说明,就开始讲“其中,什么是欲”等内容。这一段的意思本身很浅显易懂。
433. Idāni ‘‘chandasamādhipadhānasaṅkhāro’’ti etasmiṃ padasamūhe chandādidhamme bhājetvā dassetuṃ tattha katamo chandotiādi āraddhaṃ. Taṃ uttānatthameva.
“具足”是指:具足了被称为神足的法聚。“那些法”是指:与它们相应的欲等诸法。“神”“圆成”等,全都是表达成就的同义词。即便如此,从“能成就”这个含义来说,就叫“神”。圆满的神就是“圆成”;或者说是通过加上前缀而使词形扩展了。成就的方式就是“成就”。“圆成”,是通过加上前缀而使词形扩展了。在自己相续中生起的获得,就是“得”。即使曾经退失,再通过精进努力而重新获得,就是“复得”;或者说是通过加上前缀而使词形扩展了。达到,就是“证得”。因为不退失而正确达到,就是“圆满获得”。触证,就是“获得的触证”。作证,就是“获得的作证”。具足,就是“获得的具足”,应当这样理解。
Upeto hotīti iddhipādasaṅkhāto dhammarāsi upeto hoti. Tesaṃ dhammānanti tesaṃ sampayuttānaṃ chandādidhammānaṃ. Iddhi samiddhītiādīni sabbāni nipphattivevacanāneva. Evaṃ santepi ijjhanakaṭṭhena iddhi. Sampuṇṇā iddhi samiddhi; upasaggena vā padaṃ vaḍḍhitaṃ. Ijjhanākāro ijjhanā. Samijjhanāti upasaggena padaṃ vaḍḍhitaṃ. Attano santāne pātubhāvavasena labhanaṃ lābho. Parihīnānampi vīriyārambhavasena puna lābho paṭilābho; upasaggena vā padaṃ vaḍḍhitaṃ. Pattīti adhigamo. Aparihānavasena sammā pattīti sampatti. Phusanāti paṭilābhaphusanā. Sacchikiriyāti paṭilābhasacchikiriyāva. Upasampadāti paṭilābhaupasampadā evāti veditabbā.
“以那种状态存在”是指以那种方式存在;意思是说,获得那些欲等法之后而安住。“受蕴”等语,是把欲等包含在内,从而宣说了四蕴。“那些法”是指那四种无色蕴;或者说,是指欲等三法。“习行”等语,其含义已如前文所说。在其余神足的解说中,也应当依照这个方法了知其含义。
Tayābhūtassāti tena ākārena bhūtassa; te chandādidhamme paṭilabhitvā ṭhitassāti attho. Vedanākkhandhotiādīhi chandādayo anto katvā cattāropi khandhā kathitā. Te dhammeti te cattāro arūpakkhandhe; chandādayo vā tayo dhammetipi vuttaṃ. Āsevatītiādīni vuttatthāneva. Sesaiddhipādaniddesesupi imināva nayena attho veditabbo.
说到这里,已经讲了什么?讲了四位比丘修到顶点的业处。有一位比丘依靠欲:当以想要做善法的欲求来成就目标时,他心里想:“我要证得出世间法,对我来说,证得它并不是负担。”于是把欲当作最上、把欲当作重任、把欲当作先导,从而证得出世间法。有一位比丘依靠精进。有一位依靠心,有一位依靠慧。当以慧来成就目标时,他心里想:“我要证得出世间法,对我来说,证得它并不是负担。”于是把慧当作最上、把慧当作重任、把慧当作先导,从而证得出世间法。
Ettāvatā kiṃ kathitanti? Catunnaṃ bhikkhūnaṃ matthakappattaṃ kammaṭṭhānaṃ kathitaṃ. Eko hi bhikkhu chandaṃ avassayati; kattukamyatākusaladhammacchandena atthanipphattiyaṃ sati ‘ahaṃ lokuttaradhammaṃ nibbattessāmi, natthi mayhaṃ etassa nibbattane bhāro’ti chandaṃ jeṭṭhakaṃ chandaṃ dhuraṃ chandaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbatteti. Eko vīriyaṃ avassayati. Eko cittaṃ, eko paññaṃ avassayati. Paññāya atthanipphattiyaṃ sati ‘ahaṃ lokuttaradhammaṃ nibbattessāmi , natthi mayhaṃ etassa nibbattane bhāro’ti paññaṃ jeṭṭhakaṃ paññaṃ dhuraṃ paññaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbatteti.
怎么讲呢?就像有四位大臣的儿子,都想谋得一个职位,四处活动。一个人靠侍奉,一个人靠勇武,一个人靠出身,一个人靠谋略。怎么讲呢?其中第一个人想:“只要在侍奉中不懈怠,事情办成了,就能得到这个职位。”于是他靠侍奉。第二个人想:“就算在侍奉中不懈怠,可一旦战事临头,有些人还是站不住脚。而且国王的边境一定会叛乱。边境一旦叛乱,我在战车前面出力建功,讨得国王欢心,就能得到这个职位。”于是他靠勇武。第三个人想:“就算有勇武,有些人出身还是低贱。国王审查出身之后再授予职位,就会给我。”于是他靠出身。第四个人想:“就算出身高贵,有些人还是不会被人咨询。一旦有需要谋略才能办的事,我就能借此得到这个职位。”于是他靠谋略。他们全都凭各自所依靠的力量得到了职位。
Kathaṃ? Yathā hi catūsu amaccaputtesu ṭhānantaraṃ patthetvā vicarantesu eko upaṭṭhānaṃ avassayi, eko sūrabhāvaṃ, eko jātiṃ, eko mantaṃ. Kathaṃ? Tesu hi paṭhamo ‘upaṭṭhāne appamādakāritāya atthanipphattiyā sati labbhamānaṃ lacchāmetaṃ ṭhānantara’nti upaṭṭhānaṃ avassayi. Dutiyo ‘upaṭṭhāne appamattopi ekacco saṅgāme paccupaṭṭhite saṇṭhātuṃ na sakkoti; avassaṃ kho pana rañño paccanto kuppissati; tasmiṃ kuppite rathadhure kammaṃ katvā rājānaṃ ārādhetvā āharāpessāmetaṃ ṭhānantara’nti sūrabhāvaṃ avassayi. Tatiyo ‘sūrabhāvepi sati ekacco hīnajātiko hoti; jātiṃ sodhetvā ṭhānantaraṃ dadantā mayhaṃ dassantī’ti jātiṃ avassayi. Catuttho ‘jātimāpi eko amantanīyo hoti; mantena kattabbakicce uppanne āharāpessāmetaṃ ṭhānantara’nti mantaṃ avassayi. Te sabbepi attano attano avassayabalena ṭhānantarāni pāpuṇiṃsu.
在这里,应当这样理解:在依止欲求、以欲作善法之欲求而成就义时,犹如有人靠着殷勤侍奉而得到职位一样,当一个人以欲求作为最主要的动力、把欲求当作承担的核心、让欲求走在最前面,从而生起出世间法时,他心里想:“我要生起出世间法,对我来说,生起它并不是负担。”应被视为出世间法的生起者,这就如同赖吒和罗长老那样。那位尊者正是把欲求当作核心,才生起了出世间法。又像有人凭勇武取悦国王而得到职位一样,应当理解:当一个人以精进作为最主要的动力、把精进当作承担的核心、让精进走在最前面,从而生起出世间法时,应被视为出世间法的生起者,这就如同首那长老那样。那位尊者正是把精进当作核心,才生起了出世间法。
Tattha upaṭṭhāne appamatto hutvā ṭhānantaraṃ patto viya chandaṃ avassāya kattukamyatākusaladhammacchandena atthanibbattiyaṃ sati ‘ahaṃ lokuttaradhammaṃ nibbattessāmi, natthi mayhaṃ etassa nibbattane bhāro’ti chandaṃ jeṭṭhakaṃ chandaṃ dhuraṃ chandaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammanibbattako daṭṭhabbo, raṭṭhapālatthero (ma. ni. 2.293 ādayo) viya. So hi āyasmā chandaṃ dhuraṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbattesi. Sūrabhāvena rājānaṃ ārādhetvā ṭhānantaraṃ patto viya vīriyaṃ jeṭṭhakaṃ vīriyaṃ dhuraṃ vīriyaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammanibbattako daṭṭhabbo, soṇatthero (mahāva. 243) viya. So hi āyasmā vīriyaṃ dhuraṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbattesi.
就像凭出身优越而得到职位的人一样,应当知道:以心为最上、以心为轭、以心为先导而证得出世间法的人,如同桑菩多长老。那位具寿确实是以心为轭而证得出世间法。就像依靠谋略而得到职位的人一样,应当知道:以慧为最上、以慧为轭、以慧为先导而证得出世间法的人,如同摩伽罗阇长老。那位具寿确实是以慧为轭而证得出世间法。
Jātisampattiyā ṭhānantaraṃ patto viya cittaṃ jeṭṭhakaṃ cittaṃ dhuraṃ cittaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammanibbattako daṭṭhabbo, sambhūtatthero viya. So hi āyasmā cittaṃ dhuraṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbattesi. Mantaṃ avassāya ṭhānantarappatto viya vīmaṃsaṃ jeṭṭhakaṃ vīmaṃsaṃ dhuraṃ vīmaṃsaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammanibbattako daṭṭhabbo, thero mogharājā viya. So hi āyasmā vīmaṃsaṃ dhuraṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbattesi.
在这里,被称为欲、定、勤行这三类法,既是神通,也是神足。其余与它们相应的四蕴,只是神足。被称为精进、心、慧、定、勤行的三类法,同样既是神通,也是神足。其余与它们相应的四蕴,只是神足。以上是就“不区分”的方式来说的。
Ettha ca tayo chandasamādhipadhānasaṅkhārasaṅkhātā dhammā iddhīpi honti iddhipādāpi. Sesā pana sampayuttakā cattāro khandhā iddhipādāyeva. Vīriyacittavīmaṃsasamādhipadhānasaṅkhārasaṅkhātāpi tayo dhammā iddhīpi honti iddhipādāpi. Sesā pana sampayuttakā cattāro khandhā iddhipādāyeva. Ayaṃ tāva abhedato kathā.
从区分的角度来说,“欲”本身就叫作神通。以欲为主导而修习的四蕴,叫作欲神足。定和勤行这两种法,因为属于行蕴,所以也归入欲神足;说它们“进入了足”也是可以的。在这里,“定”本身就叫作神通。以定为主导而修习的四蕴,叫作定神足。欲和勤行这两种法,因为属于行蕴,所以也归入定神足;说它们“进入了足”也是可以的。在这里,“勤行”本身就叫作神通。以勤行为主导而修习的四蕴,叫作勤行神足。欲和定这两种法,因为属于行蕴,所以也归入勤行神足;说它们“进入了足”也是可以的。同样地,精进本身就叫作神通,心本身就叫作神通,慧本身就叫作神通……说它们“进入了足”也是可以的。以上就是从区分的角度所作的说明。
Bhedato pana ‘chando’ iddhi nāma. Chandadhurena bhāvitā cattāro khandhā chandiddhipādo nāma. Samādhi padhānasaṅkhāroti dve dhammā saṅkhārakkhandhavasena chandiddhipāde pavisanti; pāde paviṭṭhātipi vattuṃ vaṭṭatiyeva. Tattheva ‘samādhi’ iddhi nāma. Samādhidhurena bhāvitā cattāro khandhā samādhiddhipādo nāma. Chando padhānasaṅkhāroti dve dhammā saṅkhārakkhandhavasena samādhiddhipāde pavisanti; pāde paviṭṭhātipi vattuṃ vaṭṭati eva. Tattheva ‘padhānasaṅkhāro’ iddhi nāma. Padhānasaṅkhārabhāvitā cattāro khandhā padhānasaṅkhāriddhipādo nāma. Chando samādhīti dve dhammā saṅkhārakkhandhavasena padhānasaṅkhāriddhipāde pavisanti; pāde paviṭṭhātipi vattuṃ vaṭṭati eva. Tattheva ‘vīriyaṃ’ iddhi nāma, ‘cittaṃ’ iddhi nāma, ‘vīmaṃsā’ iddhi nāma…pe… pāde paviṭṭhātipi vattuṃ vaṭṭati eva. Ayaṃ bhedato kathā nāma.
这里并没有新的内容,只是把已经提到的内容加以说明而已。怎么说明呢?欲、定、精勤行这三种法,既是神通,也是神足。其余相应的四蕴则只是神足。因为这三种法在成就的时候,必定与相应的四蕴一起成就,不会离开它们。而相应的四蕴,从“成就”的意义上说是神通,从“立足处”的意义上说是足。“神通”或“神足”并不是其他什么东西的名称,而正是相应四蕴的名称。精进、心、慧定精勤行这三种法……也正是四蕴的名称。
Ettha pana abhinavaṃ natthi; gahitameva vibhūtadhātukaṃ kataṃ. Kathaṃ? Chando, samādhi, padhānasaṅkhāroti ime tayo dhammā iddhīpi honti iddhipādāpi. Sesā sampayuttakā cattāro khandhā iddhipādāyeva. Ime hi tayo dhammā ijjhamānā sampayuttakehi catūhi khandhehi saddhiṃyeva ijjhanti, na vinā. Sampayuttakā pana cattāro khandhā ijjhanakaṭṭhena iddhi nāma honti, patiṭṭhānaṭṭhena pādo nāma. ‘Iddhī’ti vā ‘iddhipādo’ti vā na aññassa kassaci adhivacanaṃ, sampayuttakānaṃ catunnaṃ khandhānaṃyeva adhivacanaṃ. Vīriyaṃ, cittaṃ, vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhāroti tayo dhammā…pe… catunnaṃ khandhānaṃyeva adhivacanaṃ.
另外要明白:前面的阶段叫神足,而真正证得的状态叫神通。这个道理可以从近行定或观的角度来说明。初禅的准备工作叫神足,初禅本身叫神通。第二禅、第三禅、第四禅、空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处的准备工作叫神足,非想非非想处叫神通。入流道的观叫神足,入流道叫神通。一来道、不来道、阿罗汉道的观叫神足,阿罗汉道叫神通。也可以从证得的角度来说明:初禅叫神足,第二禅叫神通;第二禅叫神足,第三禅叫神通……不来道叫神足,阿罗汉道叫神通。
Apica pubbabhāgo pubbabhāgo iddhipādo nāma; paṭilābho paṭilābho iddhi nāmāti veditabbo. Ayamattho upacārena vā vipassanāya vā dīpetabbo. Paṭhamajjhānaparikammañhi iddhipādo nāma, paṭhamajjhānaṃ iddhi nāma. Dutiyatatiyacatutthaākāsānañcāyatana, viññāṇañcāyatanaākiñcaññāyatananevasaññānāsaññāyatanaparikammaṃ iddhipādo nāma, nevasaññānāsaññāyatanaṃ iddhi nāma. Sotāpattimaggassa vipassanā iddhipādo nāma, sotāpattimaggo iddhi nāma. Sakadāgāmi, anāgāmi, arahattamaggassa vipassanā iddhipādo nāma, arahattamaggo iddhi nāma. Paṭilābhenāpi dīpetuṃ vaṭṭatiyeva. Paṭhamajjhānañhi iddhipādo nāma, dutiyajjhānaṃ iddhi nāma; dutiyajjhānaṃ iddhipādo nāma, tatiyajjhānaṃ iddhi nāma…pe… anāgāmimaggo iddhipādo nāma, arahattamaggo iddhi nāma.
“神通”是什么意思?“神足”又是什么意思?能够成就、能够成功的含义就是神通;作为立足点、作为基础的含义就是神足。所以在这里,“神通”也好,“神足”也好,都不是别的什么东西的名称,而正是与神通相应的四种蕴的名称。
不过,这样说之后,有人提出:如果导师后来没有讲《后小分别》,那可能就只是指四种蕴。但在《后小分别》里说的是:“欲本身就是欲神足,精进本身就是精进神足,心本身就是心神足,观本身就是观神足。”也有些人说:“神通是未成就的,神足是已成就的。”驳斥了这种说法之后,得出的结论是:神通和神足都是已成就的,都具有三相。这样,在这部《经分别》里,讲的是世间和出世间混合的神足。
Kenaṭṭhena iddhi? Kenaṭṭhena pādoti? Ijjhanakaṭṭheneva iddhi. Patiṭṭhānaṭṭheneva pādo. Evamidhāpi iddhīti vā pādoti vā na aññassa kassaci adhivacanaṃ, sampayuttakānaṃ catunnaṃ khandhānaṃyeva adhivacananti. Evaṃ vutte pana idamāhaṃsu – catunnaṃ khandhānameva adhivacanaṃ bhaveyya, yadi satthā parato uttaracūḷabhājanīyaṃ nāma na āhareyya. Uttaracūḷabhājanīye pana ‘‘chandoyeva chandiddhipādo, vīriyameva, cittameva, vīmaṃsāva vīmaṃsiddhipādo’’ti kathitaṃ. Keci pana ‘‘iddhi nāma anipphannā, iddhipādo nipphanno’’ti vadiṃsu. Tesaṃ vacanaṃ paṭikkhipitvā iddhīpi iddhipādopi ‘nipphanno tilakkhaṇabbhāhato’ti sanniṭṭhānaṃ kataṃ. Iti imasmiṃ suttantabhājanīye lokiyalokuttaramissakā iddhipādā kathitāti.
2. 阿毗达摩分别注释
2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
444444.《阿毗达摩分别》本身意思很浅显。不过,这里应当把各种理趣(naya)算一算。在说到“修习具备欲三摩地、勤行成就的神足”这一处时,已经分别解说了出世间的四千种理趣。在精进三摩地等当中,也是同样的道理。同样,在《后小分别》里,关于欲神足分别解说了四千种理趣,关于精进、心、观神足则各各分别解说了四千种,这样按八组四千来算,总共分别解说为三万二千种理趣。应当知道,这就是只就所修成的出世间神足,以三万二千种理趣为庄严而宣说的《阿毗达摩分别》。
444. Abhidhammabhājanīyaṃ uttānatthameva. Nayā panettha gaṇetabbā. ‘‘Chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāvetī’’ti vuttaṭṭhānasmiñhi lokuttarāni cattāri nayasahassāni vibhattāni. Vīriyasamādhiādīsupi eseva nayo. Tathā uttaracūḷabhājanīye chandiddhipāde cattāri nayasahassāni vibhattāni, vīriyacittavīmaṃsiddhipāde cattāri cattārīti sabbānipi aṭṭhannaṃ catukkānaṃ vasena dvattiṃsa nayasahassāni vibhattāni. Evametaṃ nibbattitalokuttarānaṃyeva iddhipādānaṃ vasena dvattiṃsanayasahassappaṭimaṇḍitaṃ abhidhammabhājanīyaṃ kathitanti veditabbaṃ.
3. 问答注释
3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
462462. 在《问分》里,应当顺着巴利原文的次序来理解神足的善等性质。不过,在所缘三法当中,所有这些神足都是以无量为所缘的,因为它们是以无量涅槃为所缘而生起的,并不是以道为所缘;但依俱生因的力量来说,它们是道因,却不是道增上。为什么呢?因为四种增上互不尊重。为什么?因为各自都是最胜的。就像四位同生、同岁、同力、同技艺的王子,各自都觉得自己是长兄,所以彼此不恭敬;同样,这四种增上各自都具有最胜的法性,所以彼此不尊重,因此决定不是道增上。在过去等分中,即使有同一所缘的情况,也不能这样说。然而,因为涅槃是外法,所以称它们为外所缘。这样,在这《问分》中,只说了所成就的出世间神足。因为正自觉者只在《经分别》中说了世间与出世间混杂的神足,而在《阿毗达摩分别》和《问分》中,则唯是出世间。这样,这《神足分别》也是以三转的方式显示出来的。
462. Pañhāpucchake pāḷianusāreneva iddhipādānaṃ kusalādibhāvo veditabbo. Ārammaṇattikesu pana sabbepete appamāṇaṃ nibbānaṃ ārabbha pavattito appamāṇārammaṇā eva, na maggārammaṇā; sahajātahetuvasena pana maggahetukā, na maggādhipatino. Cattāro hi adhipatayo aññamaññaṃ garuṃ na karonti. Kasmā? Sayaṃ jeṭṭhakattā. Yathā hi samajātikā samavayā samathāmā samasippā cattāro rājaputtā attano attano jeṭṭhakatāya aññamaññassa apacitiṃ na karonti, evamimepi cattāro adhipatayo pāṭiyekkaṃ pāṭiyekkaṃ jeṭṭhakadhammatāya aññamaññaṃ garuṃ na karontīti ekanteneva na maggādhipatino. Atītādīsu ekārammaṇabhāvepi na vattabbā. Nibbānassa pana bahiddhādhammattā bahiddhārammaṇā nāma hontīti. Evametasmiṃ pañhāpucchake nibbattitalokuttarāva iddhipādā kathitā. Sammāsambuddhena hi suttantabhājanīyasmiṃyeva lokiyalokuttaramissakā iddhipādā kathitā, abhidhammabhājanīyapañhāpucchakesu pana lokuttarāyevāti. Evamayaṃ iddhipādavibhaṅgopi teparivaṭṭaṃ nīharitvāva dassitoti.