43“诸比丘,那时,经过了多年、许多百年、许多千年之后,维巴西王子吩咐御者说:‘御者,套上那些最精良、最华美的车辆,我们要前往园林胜地,观赏那殊妙的景色。’“遵命,殿下。”诸比丘,御者应诺维巴西王子之后,便将那些最精良、最华美的车辆一一套好,回禀维巴西王子:“殿下,那些最精良、最华美的车辆都已套好,正是您方便出发的时候。”诸比丘,于是维巴西王子登上一辆最精良、最华美的车,在其余诸精良华美的车辆伴随下,向园林胜地进发。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena sārathiṃ āmantesi – ‘yojehi, samma sārathi, bhaddāni bhaddāni yānāni uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmidassanāyā’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā bhaddāni bhaddāni yānāni yojetvā vipassissa kumārassa paṭivedesi – ‘yuttāni kho te, deva, bhaddāni bhaddāni yānāni, yassa dāni kālaṃ maññasī’ti . Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bhaddaṃ bhaddaṃ yānaṃ abhiruhitvā bhaddehi bhaddehi yānehi uyyānabhūmiṃ niyyāsi.
44“诸比丘,维巴西王子前往游乐园地途中,看见一位老人:身弯如屋梁,体态佝偻,拄杖而行,浑身颤抖,病弱不堪,青春早已消逝。见后,他问车夫:“亲爱的车夫,这人是怎么回事?为何他的头发和别人不同,身体也和别人不同?”
“殿下,这就是所谓的老人。”
“亲爱的车夫,什么叫作老人呢?”
“殿下,这就是老人——他如今已来日无多了。”
“亲爱的车夫,难道我也有衰老的本性,无法超越衰老吗?”
“殿下,您和我们所有人,都有衰老的本性,无法超越衰老。”
“既然这样,亲爱的车夫,今日游乐园地之行就到此为止吧。从这里返回内宫。”
“是,殿下。”诸比丘,车夫应诺维巴西王子后,便从那里返回内宫。诸比丘,那时,维巴西王子回到内宫,心中忧愁、郁郁不乐,不断思惟着:“这‘生’,确实令人厌离啊!因为凡是已生的,衰老便会显现。””
‘‘Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro uyyānabhūmiṃ niyyanto purisaṃ jiṇṇaṃ gopānasivaṅkaṃ bhoggaṃ daṇḍaparāyanaṃ pavedhamānaṃ gacchantaṃ āturaṃ gatayobbanaṃ. Disvā sārathiṃ āmantesi – ‘ayaṃ pana, samma sārathi, puriso kiṃkato? Kesāpissa na yathā aññesaṃ, kāyopissa na yathā aññesa’nti. ‘Eso kho, deva, jiṇṇo nāmā’ti. ‘Kiṃ paneso, samma sārathi, jiṇṇo nāmā’ti? ‘Eso kho, deva, jiṇṇo nāma. Na dāni tena ciraṃ jīvitabbaṃ bhavissatī’ti. ‘Kiṃ pana, samma sārathi, ahampi jarādhammo, jaraṃ anatīto’ti? ‘Tvañca, deva, mayañcamha sabbe jarādhammā, jaraṃ anatītā’ti. ‘Tena hi, samma sārathi, alaṃ dānajja uyyānabhūmiyā. Itova antepuraṃ paccaniyyāhī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṃ paccaniyyāsi. Tatra sudaṃ, bhikkhave, vipassī kumāro antepuraṃ gato dukkhī dummano pajjhāyati – ‘dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissatī’ti!
45“诸比丘,那时,班土玛王(Bandhumā)召来车夫,问道:‘亲爱的车夫,王子在游乐园地可曾感到愉悦?亲爱的车夫,王子在游乐园地可曾欢喜?’车夫回答:‘大王,王子在游乐园地并不愉悦;大王,王子在游乐园地也不欢喜。’‘亲爱的车夫,王子前往游乐园地时,看见了什么?’车夫禀告:‘大王,王子前往游乐园地时,看见一位老人:身弯如屋梁,体态佝偻,拄杖而行,浑身颤抖,病弱不堪,青春早已消逝。见到后,他这样问我:“亲爱的车夫,这人是怎么回事?为何他的头发和别人不同,身体也和别人不同?”我回答:“殿下,这就是所谓的老人。”他问:“亲爱的车夫,什么叫作老人呢?”我回答:“殿下,这就是老人——他如今已来日无多了。”他问:“亲爱的车夫,难道我也有衰老的本性,无法超越衰老吗?”我回答:“殿下,您和我们所有人,都有衰老的本性,无法超越衰老。”’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā sārathiṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha? Kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti? ‘Na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti. ‘Kiṃ pana, samma sārathi, addasa kumāro uyyānabhūmiṃ niyyanto’ti? ‘Addasā kho, deva, kumāro uyyānabhūmiṃ niyyanto purisaṃ jiṇṇaṃ gopānasivaṅkaṃ bhoggaṃ daṇḍaparāyanaṃ pavedhamānaṃ gacchantaṃ āturaṃ gatayobbanaṃ. Disvā maṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ pana, samma sārathi, puriso kiṃkato, kesāpissa na yathā aññesaṃ, kāyopissa na yathā aññesa’’nti? ‘‘Eso kho, deva, jiṇṇo nāmā’’ti. ‘‘Kiṃ paneso, samma sārathi, jiṇṇo nāmā’’ti? ‘‘Eso kho, deva, jiṇṇo nāma na dāni tena ciraṃ jīvitabbaṃ bhavissatī’’ti. ‘‘Kiṃ pana, samma sārathi, ahampi jarādhammo, jaraṃ anatīto’’ti? ‘‘Tvañca, deva, mayañcamha sabbe jarādhammā, jaraṃ anatītā’’ti.
“他对我说:‘那么,朋友车夫,今日的游园之行到此为止吧。就从这里,驱车回后宫去。’大王,我应允维巴西王子:‘好的,殿下。’便从那里驱车返回了后宫。大王,那位王子回到后宫后,痛苦、忧闷地沉思着:‘唉!所谓“生”这回事,实在可厌!正因为有出生,衰老便显现出来。’”
‘‘‘Tena hi, samma sārathi, alaṃ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṃ paccaniyyāhī’’’ti. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho ahaṃ, deva, vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṃ paccaniyyāsiṃ. So kho, deva, kumāro antepuraṃ gato dukkhī dummano pajjhāyati – ‘‘dhiratthu kira bho jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissatī’’’ti.
46“诸比丘,那时,班土玛王心中思惟:
‘‘Atha kho, bhikkhave, bandhumassa rañño etadahosi –
“切莫让维巴西王子舍离王国,切莫让维巴西王子离家出家、去过无家的生活,切莫让那些相师婆罗门的话语成真。”于是,比丘们,班土玛王更加丰足地为维巴西王子提供五种欲乐,心中所想是:“这样,维巴西王子便会执掌王国,这样,他便不会离家出家、去过无家的生活,那样相师婆罗门的话便会落空。”
‘Mā heva kho vipassī kumāro na rajjaṃ kāresi, mā heva vipassī kumāro agārasmā anagāriyaṃ pabbaji, mā heva nemittānaṃ brāhmaṇānaṃ saccaṃ assa vacana’nti. Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā vipassissa kumārassa bhiyyosomattāya pañca kāmaguṇāni upaṭṭhāpesi – ‘yathā vipassī kumāro rajjaṃ kareyya, yathā vipassī kumāro na agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya, yathā nemittānaṃ brāhmaṇānaṃ micchā assa vacana’nti.
“那时,比丘们,维巴西王子具足五种欲乐,自在地沉浸其中。比丘们,就这样,过了许多年……(经文略)
‘‘Tatra sudaṃ, bhikkhave, vipassī kumāro pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti. Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bahūnaṃ vassānaṃ…pe…
47“比丘们,维巴西王子出行前往游园地时,看见一个病人,痛苦不堪,身患重病,躺在自己的粪尿之中,被人扶起,又被人放卧。见过之后,他对车夫说:‘车夫,这个人怎么了?他的眼睛不像别人,声音也不像别人。’ “王子,这就是所谓的病人。” “车夫,什么叫病人?” “王子,所谓病人,就是但愿他还能从这场病中痊愈。” “车夫,难道我也是病法,不能超越疾病吗?” “王子,您和我们一样,都是病法,不能超越疾病。” “那么,车夫,今天的游园就到此为止吧。我们就从这里返回内宫。” “是的,王子。” 比丘们,车夫应诺维巴西王子后,便从那里返回内宫。比丘们,维巴西王子回到内宫后,苦闷、忧愁,生起了这样的思惟:“唉,这就是生啊!既然有了出生,衰老将会显现,疾病将会显现。”
‘‘Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro uyyānabhūmiṃ niyyanto purisaṃ ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ sake muttakarīse palipannaṃ semānaṃ aññehi vuṭṭhāpiyamānaṃ aññehi saṃvesiyamānaṃ. Disvā sārathiṃ āmantesi – ‘ayaṃ pana, samma sārathi, puriso kiṃkato? Akkhīnipissa na yathā aññesaṃ, saropissa na yathā aññesa’nti? ‘Eso kho, deva, byādhito nāmā’ti. ‘Kiṃ paneso, samma sārathi, byādhito nāmā’ti? ‘Eso kho, deva, byādhito nāma appeva nāma tamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā’ti. ‘Kiṃ pana, samma sārathi, ahampi byādhidhammo, byādhiṃ anatīto’ti? ‘Tvañca, deva, mayañcamha sabbe byādhidhammā, byādhiṃ anatītā’ti. ‘Tena hi, samma sārathi, alaṃ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṃ paccaniyyāhī’ti. ‘Evaṃ devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṃ paccaniyyāsi. Tatra sudaṃ, bhikkhave, vipassī kumāro antepuraṃ gato dukkhī dummano pajjhāyati – ‘dhiratthu kira bho jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati, byādhi paññāyissatī’ti.
48“那时,诸比丘,班土玛王召来车夫,这样问道:‘车夫,童子在游园地中欢喜吗?车夫,童子在游园地中愉悦吗?’〔车夫答〕“陛下,童子在游园地中既不欢喜,也不愉悦。”〔班土玛王问〕“那么,车夫,童子前往游园地时,看见了什么?”〔车夫答〕“陛下,童子前往游园地时,看见一个病人——痛苦不堪、病势沉重,躺在自己的粪尿中,被人搀扶起来,被人安顿躺下。见后,他〔维巴西童子〕便这样对我说:‘车夫,此人怎么了?他的眼睛不同于常人,音声也不同于常人。’〔车夫答〕‘陛下〔此处指童子,下同〕,这就是所谓的病人。’〔童子问〕‘车夫,什么是病人?’〔车夫答〕‘陛下,所谓病人,就是但愿能从这场病中痊愈的人。’〔童子问〕‘车夫,我也是病法,不能超越病吗?’〔车夫答〕‘陛下,您和我们都是病法,不能超越病。’〔童子〕‘那么,车夫,今日游园地之行就到这里吧。我们从这里回内宫。’〔车夫答〕‘是的,陛下。’〔以下车夫回禀国王〕陛下,我应承维巴西童子,从那里返回内宫。陛下,童子回到内宫后,心中苦恼、忧愁,这样思惟:‘唉,生啊!生出来的人,将会显现老,将会显现病。’””
‘‘Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā sārathiṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti? ‘Na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti. ‘Kiṃ pana, samma sārathi, addasa kumāro uyyānabhūmiṃ niyyanto’ti? ‘Addasā kho, deva, kumāro uyyānabhūmiṃ niyyanto purisaṃ ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ sake muttakarīse palipannaṃ semānaṃ aññehi vuṭṭhāpiyamānaṃ aññehi saṃvesiyamānaṃ. Disvā maṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ pana, samma sārathi, puriso kiṃkato, akkhīnipissa na yathā aññesaṃ, saropissa na yathā aññesa’’nti? ‘‘Eso kho, deva, byādhito nāmā’’ti. ‘‘Kiṃ paneso, samma sārathi, byādhito nāmā’’ti? ‘‘Eso kho, deva, byādhito nāma appeva nāma tamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā’’ti. ‘‘Kiṃ pana, samma sārathi, ahampi byādhidhammo, byādhiṃ anatīto’’ti? ‘‘Tvañca, deva, mayañcamha sabbe byādhidhammā, byādhiṃ anatītā’’ti. ‘‘Tena hi, samma sārathi, alaṃ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṃ paccaniyyāhī’’ti. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho ahaṃ, deva, vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṃ paccaniyyāsiṃ. So kho, deva, kumāro antepuraṃ gato dukkhī dummano pajjhāyati – ‘‘‘dhiratthu kira bho jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati, byādhi paññāyissatī’’’ti.
49“那时,诸比丘,班土玛王心里这样想:“可不能让维巴西童子不登王位,不能让他离家出家去过无家的生活,也不能让相师婆罗门的话成真。”于是,诸比丘,班土玛王便为维巴西童子提供更多丰足的五欲之乐,心想:“这样,维巴西童子就会统治王国;这样,他就不会离家出家;这样,相师婆罗门的话便将落空。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, bandhumassa rañño etadahosi – ‘mā heva kho vipassī kumāro na rajjaṃ kāresi, mā heva vipassī kumāro agārasmā anagāriyaṃ pabbaji, mā heva nemittānaṃ brāhmaṇānaṃ saccaṃ assa vacana’nti. Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā vipassissa kumārassa bhiyyosomattāya pañca kāmaguṇāni upaṭṭhāpesi – ‘yathā vipassī kumāro rajjaṃ kareyya, yathā vipassī kumāro na agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya, yathā nemittānaṃ brāhmaṇānaṃ micchā assa vacana’nti.
“诸比丘,就在那里,维巴西童子具足五种欲乐,受用享乐。那时,诸比丘,经过许多年……(中略)……
‘‘Tatra sudaṃ, bhikkhave, vipassī kumāro pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti. Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bahūnaṃ vassānaṃ…pe…
50“诸比丘,维巴西童子前往游园地时,看见一大群人聚集,正用各种彩布做棺架。看见后,他问车夫:‘驾御者,那一大群人为什么聚集,并用各种彩布做棺架?’‘陛下,那是所谓死者。’‘那么,驾御者,驱车到死者那里去。’‘是的,陛下。’诸比丘,车夫应允后,便驱车前往死者处。诸比丘,维巴西童子看见那位死者后,对车夫说:‘驾御者,这叫作什么?是死者吗?’‘陛下,这就是所谓死者。如今父母或其他亲眷都再也不能看见他,他也不能再看见父母或其他亲眷。’‘驾御者,难道我也是死法,不能超越死亡?连父王、母后及其他亲眷也都再不能看见我,我也再不能看见他们?’‘陛下,您和我们都是死法,不能超越死亡;父王、母后及其他亲眷也都再不能看见您,您也再不能看见他们。’‘那么,驾御者,今天已不必去游园地了。就从这里回内宫吧。’‘是的,陛下。’诸比丘,车夫应允后,便从那里返回内宫。诸比丘,维巴西童子回到内宫,满怀苦恼与忧愁,沉思道:‘唉,生啊!凡是有生的,便将现起衰老,便将现起疾病,便将现起死亡。’”
‘‘Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro uyyānabhūmiṃ niyyanto mahājanakāyaṃ sannipatitaṃ nānārattānañca dussānaṃ vilātaṃ kayiramānaṃ. Disvā sārathiṃ āmantesi – ‘kiṃ nu kho, so, samma sārathi, mahājanakāyo sannipatito nānārattānañca dussānaṃ vilātaṃ kayiratī’ti? ‘Eso kho, deva, kālaṅkato nāmā’ti. ‘Tena hi, samma sārathi, yena so kālaṅkato tena rathaṃ pesehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā yena so kālaṅkato tena rathaṃ pesesi. Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro petaṃ kālaṅkataṃ, disvā sārathiṃ āmantesi – ‘kiṃ panāyaṃ, samma sārathi, kālaṅkato nāmā’ti? ‘Eso kho, deva, kālaṅkato nāma. Na dāni taṃ dakkhanti mātā vā pitā vā aññe vā ñātisālohitā, sopi na dakkhissati mātaraṃ vā pitaraṃ vā aññe vā ñātisālohite’ti. ‘Kiṃ pana, samma sārathi, ahampi maraṇadhammo maraṇaṃ anatīto; mampi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā; ahampi na dakkhissāmi devaṃ vā deviṃ vā aññe vā ñātisālohite’ti? ‘Tvañca, deva, mayañcamha sabbe maraṇadhammā maraṇaṃ anatītā; tampi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā; tvampi na dakkhissasi devaṃ vā deviṃ vā aññe vā ñātisālohite’ti. ‘Tena hi, samma sārathi, alaṃ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṃ paccaniyyāhī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṃ paccaniyyāsi. Tatra sudaṃ, bhikkhave, vipassī kumāro antepuraṃ gato dukkhī dummano pajjhāyati – ‘dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati, byādhi paññāyissati, maraṇaṃ paññāyissatī’ti.
51“那时,诸比丘,班土玛王召来车夫,这样对他说:‘驾御者,童子在游园中感到欢喜吗?驾御者,童子在游园中感到快乐吗?’
〔车夫答〕‘陛下,童子在游园中不感到欢喜;陛下,童子在游园中不感到快乐。’
〔班土玛王问〕‘那么,驾御者,童子出发前往游园时,见到了什么?’
〔车夫答〕‘陛下,童子出发前往游园时,看见一大群人聚集一起,正用各色彩布做棺架。看见之后,他〔维巴西童子〕对我这样说:“驾御者,那一大群人为何聚集?他们又为何用各色彩布做棺架呢?”
〔车夫答〕“陛下〔此处指童子,下同〕,那便是人们所说的死者。”
〔童子〕“那么,驾御者,将车驶往死者那里。”
〔车夫答〕“是的,陛下。”
〔以下车夫回禀国王〕陛下,我应了维巴西童子之后,便驱车前往死者之处。
陛下,童子看见那位已死之人后,对我这样说:“驾御者,这叫做什么?这便是死者吗?”
〔车夫答〕“陛下,这就是人们所说的死者。如今,父母或其他亲族都再也不能见到他,他也不能再见到父母或其他亲族。”
〔童子问〕“驾御者,难道我也是必死之身,不能超越死亡吗?难道父王、母后及其他亲族也都将再不能见到我,我也再不能见到父王、母后及其他亲族?”
〔车夫答〕“陛下,您和我们所有人一样,同为必死之身,都不能超越死亡;父王、母后及其他亲族将来也都再不能见到您,您也再不能见到父王、母后及其他亲族。”
〔童子〕“那么,驾御者,今日游园就到此为止。即刻返回内宫吧。”
〔车夫答〕“是的,陛下。”
〔以下车夫回禀国王〕陛下,我应了维巴西童子后,便立即返回内宫。
陛下,童子返回内宫后,心中苦恼、忧戚,如是沉思:“唉,有此生!原来一旦出生,老便会显现,病便会显现,死便会显现。”’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā sārathiṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti? ‘Na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti. ‘Kiṃ pana, samma sārathi, addasa kumāro uyyānabhūmiṃ niyyanto’ti? ‘Addasā kho, deva, kumāro uyyānabhūmiṃ niyyanto mahājanakāyaṃ sannipatitaṃ nānārattānañca dussānaṃ vilātaṃ kayiramānaṃ. Disvā maṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, so , samma sārathi, mahājanakāyo sannipatito nānārattānañca dussānaṃ vilātaṃ kayiratī’’ti? ‘‘Eso kho, deva, kālaṅkato nāmā’’ti. ‘‘Tena hi, samma sārathi, yena so kālaṅkato tena rathaṃ pesehī’’ti. ‘‘Evaṃ devā’’ti kho ahaṃ, deva, vipassissa kumārassa paṭissutvā yena so kālaṅkato tena rathaṃ pesesiṃ. Addasā kho, deva, kumāro petaṃ kālaṅkataṃ, disvā maṃ etadavoca – ‘‘kiṃ panāyaṃ, samma sārathi, kālaṅkato nāmā’’ti ? ‘‘Eso kho, deva, kālaṅkato nāma. Na dāni taṃ dakkhanti mātā vā pitā vā aññe vā ñātisālohitā, sopi na dakkhissati mātaraṃ vā pitaraṃ vā aññe vā ñātisālohite’’ti. ‘‘Kiṃ pana, samma sārathi, ahampi maraṇadhammo maraṇaṃ anatīto; mampi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā; ahampi na dakkhissāmi devaṃ vā deviṃ vā aññe vā ñātisālohite’’ti? ‘‘Tvañca, deva, mayañcamha sabbe maraṇadhammā maraṇaṃ anatītā; tampi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā, tvampi na dakkhissasi devaṃ vā deviṃ vā aññe vā ñātisālohite’’ti. ‘‘Tena hi, samma sārathi, alaṃ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṃ paccaniyyāhī’ti. ‘‘‘Evaṃ, devā’’ti kho ahaṃ, deva, vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṃ paccaniyyāsiṃ. So kho, deva, kumāro antepuraṃ gato dukkhī dummano pajjhāyati – ‘‘dhiratthu kira bho jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati, byādhi paññāyissati, maraṇaṃ paññāyissatī’’’ti.
52“那时,诸比丘,班土玛王心里这样想:“可不能让维巴西童子不登王位,不能让他离家出家去过无家的生活,也不能让相师婆罗门的话成真。”于是,诸比丘,班土玛王便为维巴西童子提供更多丰足的五欲之乐,心想:“这样,维巴西童子就会统治王国;这样,他就不会离家出家;这样,相师婆罗门的话便将落空。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, bandhumassa rañño etadahosi – ‘mā heva kho vipassī kumāro na rajjaṃ kāresi, mā heva vipassī kumāro agārasmā anagāriyaṃ pabbaji, mā heva nemittānaṃ brāhmaṇānaṃ saccaṃ assa vacana’nti. Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā vipassissa kumārassa bhiyyosomattāya pañca kāmaguṇāni upaṭṭhāpesi – ‘yathā vipassī kumāro rajjaṃ kareyya, yathā vipassī kumāro na agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya, yathā nemittānaṃ brāhmaṇānaṃ micchā assa vacana’nti.
“诸比丘,在那里,维巴西童子具足五种欲乐,自得其乐。诸比丘,经过了许多年、许多百年、许多千年之后,维巴西童子对车夫说:‘车夫,请备好车,我们要去游园地观赏美景。’“是,陛下。”诸比丘,车夫应诺后,便驾好车,回禀维巴西童子:“陛下,车已备好,如您所愿。”于是,诸比丘,维巴西童子乘上妙车,向着游园地出发了。”
‘‘Tatra sudaṃ, bhikkhave, vipassī kumāro pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti. Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena sārathiṃ āmantesi – ‘yojehi, samma sārathi, bhaddāni bhaddāni yānāni, uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmidassanāyā’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā bhaddāni bhaddāni yānāni yojetvā vipassissa kumārassa paṭivedesi – ‘yuttāni kho te, deva, bhaddāni bhaddāni yānāni, yassa dāni kālaṃ maññasī’ti. Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bhaddaṃ bhaddaṃ yānaṃ abhiruhitvā bhaddehi bhaddehi yānehi uyyānabhūmiṃ niyyāsi.
53“诸比丘,维巴西童子前往游园地时,见到一个剃除须发、身着袈裟的出家人。见后,他对车夫说:‘车夫,此人为何如此?他的头发与衣着都和别人不同。’‘陛下,这人称为出家人。’‘车夫,何为出家人?’‘陛下,所谓出家人,就是法行为善、平等行为善、善业为善、福业为善、无害为善、悲悯众生为善。’‘车夫,真是善妙啊,那出家人!法行为善、平等行为善、善业为善、福业为善、无害为善、悲悯众生为善。那么,车夫,驱车前往那位出家人处。’‘是,陛下。’诸比丘,车夫应诺维巴西童子后,便驱车前往那位出家人处。诸比丘,那时,维巴西童子对那位出家人这样说:‘朋友,你为何如此?你的头发与衣着都和别人不同。’‘陛下,我是出家人。’‘朋友,什么是你的出家?’‘陛下,我作为出家人,正是法行为善、平等行为善、善业为善、福业为善、无害为善、悲悯众生为善。’‘朋友,你出家真是一桩美事啊!法行为善、平等行为善、善业为善、福业为善、无害为善、悲悯众生为善。’
‘‘Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro uyyānabhūmiṃ niyyanto purisaṃ bhaṇḍuṃ pabbajitaṃ kāsāyavasanaṃ. Disvā sārathiṃ āmantesi – ‘ayaṃ pana, samma sārathi, puriso kiṃkato? Sīsaṃpissa na yathā aññesaṃ, vatthānipissa na yathā aññesa’nti? ‘Eso kho, deva, pabbajito nāmā’ti. ‘Kiṃ paneso, samma sārathi, pabbajito nāmā’ti? ‘Eso kho, deva, pabbajito nāma sādhu dhammacariyā sādhu samacariyā sādhu kusalakiriyā sādhu puññakiriyā sādhu avihiṃsā sādhu bhūtānukampā’ti. ‘Sādhu kho so, samma sārathi, pabbajito nāma, sādhu dhammacariyā sādhu samacariyā sādhu kusalakiriyā sādhu puññakiriyā sādhu avihiṃsā sādhu bhūtānukampā. Tena hi, samma sārathi, yena so pabbajito tena rathaṃ pesehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā yena so pabbajito tena rathaṃ pesesi. Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro taṃ pabbajitaṃ etadavoca – ‘tvaṃ pana, samma, kiṃkato, sīsampi te na yathā aññesaṃ, vatthānipi te na yathā aññesa’nti? ‘Ahaṃ kho, deva, pabbajito nāmā’ti. ‘Kiṃ pana tvaṃ, samma, pabbajito nāmā’ti? ‘Ahaṃ kho, deva, pabbajito nāma, sādhu dhammacariyā sādhu samacariyā sādhu kusalakiriyā sādhu puññakiriyā sādhu avihiṃsā sādhu bhūtānukampā’ti. ‘Sādhu kho tvaṃ, samma, pabbajito nāma sādhu dhammacariyā sādhu samacariyā sādhu kusalakiriyā sādhu puññakiriyā sādhu avihiṃsā sādhu bhūtānukampā’ti.
54“那时,诸比丘,维巴西太子对车夫说道:‘那么,善车夫,你驾着这辆车,从这里直接回王宫去吧。我就在此处剃除须发,披上袈裟衣,舍离在家生活,出家而过无家的生活。’‘遵命,殿下。’诸比丘,那位车夫答应维巴西太子后,便驾着车从那里直接返回了王宫。而维巴西太子就在那里剃除了须发,披上了袈裟衣,舍离在家生活,出家而过无家的生活。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro sārathiṃ āmantesi – ‘tena hi, samma sārathi, rathaṃ ādāya itova antepuraṃ paccaniyyāhi. Ahaṃ pana idheva kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā rathaṃ ādāya tatova antepuraṃ paccaniyyāsi. Vipassī pana kumāro tattheva kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji.
大众随同出家
Mahājanakāyaanupabbajjā
55“诸比丘,槃头摩蒂都城有八万四千大众,他们听闻:‘维巴西太子剃除须发,披上袈裟衣,舍离在家生活,出家而过无家生活了。’听闻后,他们心想:‘这必定不是寻常的法与律,不是寻常的出家,竟令维巴西太子剃除须发,披上袈裟衣,离家而出家过无家生活。既然维巴西太子都已如此出家,我们为何不也出家呢?’”
‘‘Assosi kho, bhikkhave, bandhumatiyā rājadhāniyā mahājanakāyo caturāsīti pāṇasahassāni – ‘vipassī kira kumāro kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’ti. Sutvāna tesaṃ etadahosi – ‘na hi nūna so orako dhammavinayo, na sā orakā pabbajjā, yattha vipassī kumāro kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Vipassīpi nāma kumāro kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissati, kimaṅgaṃ pana maya’nti.
“那时,诸比丘,那八万四千大众剃除须发,披上袈裟衣,跟随维巴西菩萨出家,从在家走向无家。维巴西菩萨由这大众随从,游行于村、镇、国土与王都之间。”
‘‘Atha kho, so bhikkhave, mahājanakāyo caturāsīti pāṇasahassāni kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā vipassiṃ bodhisattaṃ agārasmā anagāriyaṃ pabbajitaṃ anupabbajiṃsu. Tāya sudaṃ, bhikkhave, parisāya parivuto vipassī bodhisatto gāmanigamajanapadarājadhānīsu cārikaṃ carati.
56“那时,诸比丘,维巴西菩萨独处静处、隐退而坐时,心中生起这样的思惟:‘我处在人群中,实不相称。我何不离开人群,独自而住?’诸比丘,其后,维巴西菩萨便离开人群,独自安住。那八万四千出家人走一条路,而维巴西菩萨走另一条路。
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘na kho metaṃ patirūpaṃ yohaṃ ākiṇṇo viharāmi, yaṃnūnāhaṃ eko gaṇamhā vūpakaṭṭho vihareyya’nti. Atha kho, bhikkhave, vipassī bodhisatto aparena samayena eko gaṇamhā vūpakaṭṭho vihāsi , aññeneva tāni caturāsīti pabbajitasahassāni agamaṃsu, aññena maggena vipassī bodhisatto.
菩萨的决意
Bodhisattaabhiniveso
57“诸比丘,那时,维巴西菩萨在住处独自静修时,心中生起了这样的思惟:“这个世间实在陷入了困苦——有生,有老,有死,有逝去,又有再生,却不了知如何从这老死之苦中出离。要到何时,才能了知这老死之苦的出离呢?””
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa vāsūpagatassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘kicchaṃ vatāyaṃ loko āpanno, jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca, atha ca panimassa dukkhassa nissaraṇaṃ nappajānāti jarāmaraṇassa, kudāssu nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṃ paññāyissati jarāmaraṇassā’ti?
“诸比丘,那时,维巴西菩萨这样想:“当什么存在时,会有老死?以什么为缘,而有老死?” 诸比丘,那时,维巴西菩萨由如理作意,以慧现观:“当有生时,则有老死;以生为缘,而有老死。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṃ hoti, kiṃpaccayā jarāmaraṇa’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘jātiyā kho sati jarāmaraṇaṃ hoti, jātipaccayā jarāmaraṇa’nti.
“诸比丘,那时,维巴西菩萨这样想:“当什么存在时,会有生?以什么为缘,而有生?” 诸比丘,那时,维巴西菩萨由如理作意,以慧现观:“当有存在时,则有生;以有为缘,而有生。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati jāti hoti, kiṃpaccayā jātī’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘bhave kho sati jāti hoti, bhavapaccayā jātī’ti.
“那时,诸比丘,维巴西菩萨这样思惟:‘当什么存在时,便有了“有”?以什么为缘而有“有”?’那时,诸比丘,维巴西菩萨如理作意,以智慧现观:‘当取存在时,便有了“有”;以取为缘而有“有”。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati bhavo hoti, kiṃpaccayā bhavo’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘upādāne kho sati bhavo hoti, upādānapaccayā bhavo’ti.
“那时,诸比丘,维巴西菩萨这样思惟:‘当什么存在时,便有了取?以什么为缘而有取?’那时,诸比丘,维巴西菩萨如理作意,以智慧现观:‘当渴爱存在时,便有了取;以渴爱为缘而有取。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati upādānaṃ hoti, kiṃpaccayā upādāna’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘taṇhāya kho sati upādānaṃ hoti, taṇhāpaccayā upādāna’nti.
“那时,诸比丘,维巴西菩萨这样思惟:‘当什么存在时,便有了渴爱?以什么为缘而有渴爱?’那时,诸比丘,维巴西菩萨如理作意,以智慧现观:‘当受存在时,便有了渴爱;以受为缘而有渴爱。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati taṇhā hoti, kiṃpaccayā taṇhā’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘vedanāya kho sati taṇhā hoti, vedanāpaccayā taṇhā’ti.
“那时,诸比丘,维巴西菩萨这样想:‘当什么存在时,便有受?以什么为缘而有受?’那时,诸比丘,维巴西菩萨依如理作意,以智慧现观:‘当触存在时,便有受;以触为缘而有受。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati vedanā hoti, kiṃpaccayā vedanā’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘phasse kho sati vedanā hoti, phassapaccayā vedanā’ti.
“那时,诸比丘,维巴西菩萨这样想:‘当什么存在时,便有触?以什么为缘而有触?’那时,诸比丘,维巴西菩萨依如理作意,以智慧现观:‘当六处存在时,便有触;以六处为缘而有触。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati phasso hoti, kiṃpaccayā phasso’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘saḷāyatane kho sati phasso hoti, saḷāyatanapaccayā phasso’ti.
“那时,诸比丘,维巴西菩萨这样想:‘当什么存在时,便有六处?以什么为缘而有六处?’那时,诸比丘,维巴西菩萨依如理作意,以智慧现观:‘当名色存在时,便有六处;以名色为缘而有六处。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati saḷāyatanaṃ hoti, kiṃpaccayā saḷāyatana’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘nāmarūpe kho sati saḷāyatanaṃ hoti, nāmarūpapaccayā saḷāyatana’nti.
“那时,比丘们,维巴西菩萨心中这样想:‘当什么存在时,便有名色?以什么为缘,而有名色?’那时,比丘们,维巴西菩萨因如理作意,以智慧现观了:‘当识存在时,便有名色;以识为缘,而有名色。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati nāmarūpaṃ hoti, kiṃpaccayā nāmarūpa’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘viññāṇe kho sati nāmarūpaṃ hoti, viññāṇapaccayā nāmarūpa’nti.
“那时,比丘们,维巴西菩萨心中这样想:‘当什么存在时,便有识?以什么为缘,而有识?’那时,比丘们,维巴西菩萨因如理作意,以智慧现观了:‘当名色存在时,便有识;以名色为缘,而有识。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho sati viññāṇaṃ hoti, kiṃpaccayā viññāṇa’nti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘nāmarūpe kho sati viññāṇaṃ hoti, nāmarūpapaccayā viññāṇa’nti.
58“那时,比丘们,维巴西菩萨心中这样想:‘此识从名色回转,不再超越于此。这就是或生、或老、或死、或灭没、或往生的全部范围。即:以名色为缘而有识,以识为缘而有名色,以名色为缘而有六处,以六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有渴爱,以渴爱为缘而有取,以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死、愁、悲、苦、忧、恼的生起。这样,便生起了这整个苦蕴的集。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘paccudāvattati kho idaṃ viññāṇaṃ nāmarūpamhā, nāparaṃ gacchati. Ettāvatā jāyetha vā jiyyetha vā miyyetha vā cavetha vā upapajjetha vā, yadidaṃ nāmarūpapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā , taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’.
59“诸比丘,于前所未闻的法中,维巴西菩萨生起了‘集起、集起’的眼、智、慧、明与光。”
‘‘‘Samudayo samudayo’ti kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
60“诸比丘,那时维巴西菩萨心想:‘当什么不存在时,老死便不存在?当什么灭时,老死便灭?’诸比丘,那时维巴西菩萨由如理作意,以慧现观:‘生不存在时,老死便不存在;生灭故老死灭。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti, kissa nirodhā jarāmaraṇanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘jātiyā kho asati jarāmaraṇaṃ na hoti, jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’ti.
“诸比丘,那时维巴西菩萨心想:‘当什么不存在时,生便不存在?当什么灭时,生便灭?’诸比丘,那时维巴西菩萨由如理作意,以慧现观:‘有不存在时,生便不存在;有灭故生灭。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati jāti na hoti, kissa nirodhā jātinirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘bhave kho asati jāti na hoti, bhavanirodhā jātinirodho’ti.
“那时,诸比丘,维巴西菩萨心中思惟:‘当什么不存在时,有便不存在?由什么灭,有便灭?’那时,诸比丘,维巴西菩萨依于如理作意,以智慧现观:‘当取不存在时,有便不存在;由取灭,有便灭。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati bhavo na hoti, kissa nirodhā bhavanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘upādāne kho asati bhavo na hoti, upādānanirodhā bhavanirodho’ti.
“那时,诸比丘,维巴西菩萨心中思惟:‘当什么不存在时,取便不存在?由什么灭,取便灭?’那时,诸比丘,维巴西菩萨依于如理作意,以智慧现观:‘当渴爱不存在时,取便不存在;由渴爱灭,取便灭。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati upādānaṃ na hoti, kissa nirodhā upādānanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘taṇhāya kho asati upādānaṃ na hoti, taṇhānirodhā upādānanirodho’ti.
“那时,诸比丘,维巴西菩萨心中思惟:‘当什么不存在时,渴爱便不存在?由什么灭,渴爱便灭?’那时,诸比丘,维巴西菩萨依于如理作意,以智慧现观:‘当受不存在时,渴爱便不存在;由受灭,渴爱便灭。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati taṇhā na hoti, kissa nirodhā taṇhānirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘vedanāya kho asati taṇhā na hoti, vedanānirodhā taṇhānirodho’ti.
“那时,诸比丘,维巴西菩萨心中这样思惟:‘当什么不存在时,便没有感受?当什么灭去时,感受便灭去?’ 那时,诸比丘,维巴西菩萨依如理作意,以智慧现观:‘当触不存在时,便没有感受;由触灭故,感受便灭去。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati vedanā na hoti, kissa nirodhā vedanānirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘phasse kho asati vedanā na hoti, phassanirodhā vedanānirodho’ti.
“那时,诸比丘,维巴西菩萨心中这样思惟:‘当什么不存在时,便没有触?当什么灭去时,触便灭去?’ 那时,诸比丘,维巴西菩萨依如理作意,以智慧现观:‘当六处不存在时,便没有触;由六处灭故,触便灭去。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati phasso na hoti, kissa nirodhā phassanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘saḷāyatane kho asati phasso na hoti, saḷāyatananirodhā phassanirodho’ti.
“那时,诸比丘,维巴西菩萨心中这样思惟:‘当什么不存在时,便没有六处?当什么灭去时,六处便灭去?’ 那时,诸比丘,维巴西菩萨依如理作意,以智慧现观:‘当名色不存在时,便没有六处;由名色灭故,六处便灭去。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati saḷāyatanaṃ na hoti, kissa nirodhā saḷāyatananirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘nāmarūpe kho asati saḷāyatanaṃ na hoti, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho’ti.
“那时,诸比丘,维巴西菩萨这样想:‘当什么不存在时,名色便不存在?什么灭去时,名色便灭去?’那时,诸比丘,维巴西菩萨由如理作意,以慧现观:‘当识不存在时,名色便不存在;识灭去时,名色便灭去。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati nāmarūpaṃ na hoti, kissa nirodhā nāmarūpanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘viññāṇe kho asati nāmarūpaṃ na hoti, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho’ti.
“那时,诸比丘,维巴西菩萨这样想:‘当什么不存在时,识便不存在?什么灭去时,识便灭去?’那时,诸比丘,维巴西菩萨由如理作意,以慧现观:‘当名色不存在时,识便不存在;名色灭去时,识便灭去。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘kimhi nu kho asati viññāṇaṃ na hoti, kissa nirodhā viññāṇanirodho’ti? Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo – ‘nāmarūpe kho asati viññāṇaṃ na hoti, nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho’ti.
61“那时,诸比丘,维巴西菩萨这样想:‘我确实已证得这条通往正觉的道路,即:名色灭故识灭,识灭故名色灭,名色灭故六处灭,六处灭故触灭,触灭故受灭,受灭故渴爱灭,渴爱灭故取灭,取灭故有灭,有灭故生灭,生灭故老死、愁、悲、苦、忧、恼灭。如是,这整个苦蕴便灭去。’
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi – ‘adhigato kho myāyaṃ maggo sambodhāya yadidaṃ – nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti’.
62“诸比丘,对于过去从未听闻过的法,在维巴西菩萨心中,眼生起了,智生起了,慧生起了,明生起了,光生起了:‘灭、灭。’”
‘‘‘Nirodho nirodho’ti kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
63“那时,诸比丘,过了一段时间,维巴西菩萨于五取蕴随观生灭而安住:‘此是色,此是色的集起,此是色的灭去;此是受,此是受的集起,此是受的灭去;此是想,此是想的集起,此是想的灭去;此是行,此是行的集起,此是行的灭去;此是识,此是识的集起,此是识的灭去。’当他于五取蕴随观生灭而安住时,心不久便由不执取而于诸漏中得解脱。”
‘‘Atha kho, bhikkhave, vipassī bodhisatto aparena samayena pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī vihāsi – ‘iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo; iti vedanā, iti vedanāya samudayo, iti vedanāya atthaṅgamo; iti saññā, iti saññāya samudayo, iti saññāya atthaṅgamo; iti saṅkhārā, iti saṅkhārānaṃ samudayo, iti saṅkhārānaṃ atthaṅgamo; iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti, tassa pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassino viharato na cirasseva anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccī’’ti.