第49品 粪扫衣品
49. Paṃsukūlavaggo
1-10. 粪扫衣想长老譬喻等的注释
1-10. Paṃsukūlasaññakattheraapadānādivaṇṇanā
在第四十九品里,第一个譬喻本身就很容易理解。
Ekūnapaññāsamavagge paṭhamāpadānaṃ suviññeyyameva.
1414. 在第二个譬喻中,“无因而生起的佛陀”是指:没有原因、没有条件地生起,是自生的;没有天、梵天、魔罗等其他教导者,而是以自生智生起、产生、显现。这就是它的含义。
14. Dutiyāpadāne adhiccuppattikā buddhāti adhiccena akāraṇena uppattikā sayambhūtā, aññehi devabrahmamārādīhi upadesadāyakehi rahitā sayambhūñāṇena uppannā jātā pātubhūtāti attho.
16就像优昙跋罗树的花一样,这种花很难得,极难出现。就像月中的兔子一样,月轮里的兔影之相很难得。就像乌鸦的奶一样,乌鸦日夜恒常被饥饿逼迫,所以乌鸦的奶很难得。同样,世间导师也极为难得,因为要经过四阿僧祇劫、或八阿僧祇劫、或十六阿僧祇劫,再加十万劫,圆满诸波罗蜜才能成佛,所以世间导师极为难得。这就是这段话的意思。
16.Odumbarikapupphaṃ vāti udumbararukkhe pupphaṃ dullabhaṃ dullabhuppattikaṃ iva. Candamhi sasakaṃ yathāti candamaṇḍale sasalekhāya rūpaṃ dullabhaṃ yathā. Vāyasānaṃ yathā khīranti kākānaṃ niccaṃ rattindivaṃ khuddāpīḷitabhāvena khīraṃ dullabhaṃ yathā, evaṃ dullabhaṃ lokanāyakaṃ caturāsaṅkhyeyyaṃ vā aṭṭhāsaṅkhyeyyaṃ vā soḷasāsaṅkhyeyyaṃ vā kappasatasahassaṃ pāramiyo pūretvā buddhabhāvato dullabho lokanāyakoti attho.
30第三譬喻中,“从莲茎流出蜜”是指从莲花的花蜜和莲蕊中流出、滴落。“乳与酥从莲根流出”是指乳汁和酥味从莲根中流出、滴落。因此,愿佛陀接受我这两样东西。这就是这段话的意思。
30. Tatiyāpadāne madhuṃ bhisehi savatīti pokkharamadhupadumakesarehi savati paggharati. Khīraṃ sappiṃ muḷālibhīti khīrañca sappirasañca padumamuḷālehi savati paggharati. Tasmā tadubhayaṃ mama santakaṃ buddho paṭiggaṇhatūti attho.
第四、第五、第六个譬喻本身就很浅显易懂。
Catutthapañcamachaṭṭhāpadānāni uttānāneva.
119第七个譬喻中,“四十颗牙齿也是如此”:因为出生过两次,所以叫“再生”。少年时新长出的牙齿脱落后,再次长出的牙齿就是“再生”的,这些就是牙齿。至于授记的事,下面的因缘叙述里已经说过了。
119. Sattamāpadāne cattālīsadijāpi cāti dvikkhattuṃ jātāti dijā. Kumāravaye uṭṭhitadantānaṃ patitattā puna uṭṭhitadantā dijā, te ca dantā. Byākaraṇañca heṭṭhā nidānakathāyaṃ vuttameva.
第八个譬喻本身就很浅显易懂。
Aṭṭhamāpadānaṃ uttānamevāti.
171第九个譬喻:“那时,我是一名青年。”当善慧智者从燃灯佛世尊那里得到授记时,我那时是一个名叫云的婆罗门青年,和善慧苦行者一起出家做了苦行者,在学处上受到训练。后来因为和某个恶友交往,受了结交恶友这种过失的影响,陷入恶寻思等不善的状态。由于杀母的业力,在地狱里承受了火网等种种痛苦。从那里死后,转生到大海里,变成一条吞舟大鱼,想要吞掉在大海中间航行的大船。商人们看见我,吓得喊出:“啊,乔达摩世尊!”那时,大鱼因为过去世的习气,生起了对佛陀的恭敬心。从那里死后,投生在舍卫城一个富足圆满的婆罗门家庭。他有了信仰和净信,听了导师说法之后出家,和无碍解一起证得了阿拉汉果。他每天三次前去侍奉佛陀,忆念着这些,恭敬礼拜。那时,世尊对我说:“你长久以来一直欣乐正法。”
171. Navamāpadāne tadāhaṃ māṇavo āsinti yadā sumedhapaṇḍito dīpaṅkarabhagavato santikā byākaraṇaṃ labhi, tadā ahaṃ megho nāma brāhmaṇamāṇavo hutvā sumedhatāpasena saha isipabbajjaṃ pabbajitvā sikkhāpadesu sikkhito kenaci pāpasahāyena saṃsaṭṭho saṃsaggadosena pāpavitakkādivasaṃ gato mātughātakammavasena narake aggijālādidukkhamanubhavitvā tato cuto samudde timiṅgalamahāmaccho hutvā nibbatto, samuddamajjhe gacchantaṃ mahānāvaṃ gilitukāmo gato. Disvā maṃ vāṇijā bhītā ‘‘aho gotamo bhagavā’’ti saddamakaṃsu. Atha mahāmaccho pubbavāsanāvasena buddhagāravaṃ uppādetvā tato cuto sāvatthiyaṃ vibhavasampanne brāhmaṇakule nibbatto saddho pasanno satthu dhammadesanaṃ sutvā pabbajitvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇitvā divasassa tikkhattuṃ upaṭṭhānaṃ gantvā saramāno vandati. Tadā bhagavā ‘‘ciraṃ dhammarucī’’ti maṃ āha.
184那时,那位长老用“长久……百福相”等偈颂来赞叹:“尊者,具足百福相的乔达摩!”
“次第清净之缘”的意思是:过去在燃灯佛足下,已经圆满了波罗蜜的资粮,经过极漫长的时间,我都没能见到,这是“八十”的意思。
“我今日善见”的意思是:今天,在这一天,我善见——也就是美好地看见,或者美好的所见,即见到了无与伦比、不可譬喻的乔达摩之身。我如今确实唯一地见到了——这就是它的意思。
184. Atha so thero ‘‘suciraṃ satapuññalakkhaṇa’’ntiādīhi gāthāhi thomesi. Bhante, satapuññalakkhaṇadhara gotama. Patipubbena visuddhapaccayanti pubbe dīpaṅkarapādamūle paripuṇṇapāramīpaccayasambhāro suṭṭhu ciraṃ kālaṃ mayā na diṭṭho asīti attho. Ahamajjasupekkhananti ajja imasmiṃ divase ahaṃ supekkhanaṃ sundaradassanaṃ, sundaradiṭṭhaṃ vā nirupamaṃ viggahaṃ upamārahitasarīraṃ gotamaṃ vata ekantena passāmi dakkhāmīti attho.
185-186“长久以来被我摧毁了黑暗”的意思是:你特别地摧毁了黑暗,也就是彻底灭除了愚痴,而你也长久以来被我好好地赞叹——这就是这句话的意思。
“以善护使河流干涸”的意思是:这条渴爱之河,因为善加守护、防护,已被特别地弄干涸了,也就是说,你使它再也不可能生起——这就是这句话的意思。
“长久以来清净无垢”的意思是:经过极其漫长的时间,无垢的涅槃已被特别地清净了,也就是说,你已很好地完成并证得了它——这就是这句话的意思。
“大牟尼以智慧为眼”的意思是:大牟尼啊,大沙门啊,那由智慧所成的眼,也就是天眼,你长久以来已经证得、获得了——这就是这句话的意思。
“我并未在中间消失”的意思是:我在中有之中、在中间状态里,并没有消失、退失——这就是这句话的意思。
“今日又与你相聚”的意思是:今天这个时候,我又和你相聚在一起,合而为一,共同安住——这就是这句话的意思。
“乔达摩啊,所作不会消失”的意思是:乔达摩,遍知佛陀啊,与你一起所做的相会等事,确实不会消失,直到五蕴般涅槃之前都不会不存在——这就是这句话的意思。
其余部分则浅显易懂。
185-186.Suciraṃ vihatatamo mayāti visesena hatatamo viddhaṃsitamoho tvaṃ mayāpi suṭṭhu ciraṃ thomitoti attho. Sucirakkhena nadī visositāti esā taṇhānadī sundararakkhena gopanena visesena sositā, abhabbuppattikatā tayāti attho. Suciraṃ amalaṃ visodhitanti suṭṭhu ciraṃ dīghena addhunā amalaṃ nibbānaṃ visesena sodhitaṃ, suṭṭhu kataṃ adhigataṃ tayāti attho. Nayanaṃ ñāṇamayaṃ mahāmune. Cirakālasamaṅgitoti mahāmune mahāsamaṇa ñāṇamayaṃ nayanaṃ dibbacakkhuṃ cirakālaṃ samadhigato sampatto tvanti attho. Avinaṭṭho punarantaranti ahaṃ puna antaraṃ antarābhave majjhe parinaṭṭho parihīno ahosinti attho. Punarajjasamāgato tayāti ajja imasmiṃ kāle tayā saddhiṃ punapi samāgato ekībhūto saha vasāmīti attho. Na hi nassanti katāni gotamāti gotama sabbaññubuddha, tayā saddhiṃ katāni samāgamādīni na hi nassanti yāva khandhaparinibbānā na vinā bhavissantīti attho. Sesaṃ uttānamevāti.
第十个譬喻本身很容易理解。
Dasamāpadānaṃ suviññeyyamevāti.