《重担经》的注释
1. Bhārasuttavaṇṇanā
2222. 成为诸取所缘的蕴,就是取蕴。从“应被承担、携带”这个意义上说,是指承担的沉重性,也就是负荷的沉重与极重。为了让前面已经说过的含义变得清楚明白,所以说了“因为这些”等话。在这里,因为这些色法和非色法的住、行等功能,就像跛子和天生的盲人一样,只有依靠彼此互相支持才能成办,并不能各自单独成立,所以这里用“这些”作了不加区分的总说。“补特伽罗”,指的是蕴的相续。因为蕴的相续不间断地流转,直到般涅槃都在承载着蕴的重担,在世间看来就是这样,因为没有脱离这相续而独立存在的众生。因此说了“补特伽罗”等话。“负重担者”,所谓负重担者就是已生起者。
22. Upādānānaṃ ārammaṇabhūtā khandhā upādānakkhandhā. Parihārabhāriyaṭṭhenāti parihārassa bhāriyabhāvena garutarabhāvena. Vuttameva atthaṃ pākaṭaṃ kātuṃ ‘‘etesañhī’’tiādimāha. Tattha yasmā etāni ṭhānagamanādīni rūpārūpadhammānaṃ paṅgulajaccandhānaṃ viya aññamaññūpassayavasena ijjhanti, na paccekaṃ, tasmā ‘‘etesa’’nti avisesavacanaṃ kataṃ. Puggalanti khandhasantānaṃ vadati. Khandhasantāno hi avicchedena pavattamāno yāva parinibbānā khandhabhāraṃ vahanto viya loke khāyati tabbinimuttassa sattassa abhāvato. Tenāha ‘‘puggalo’’tiādi. Bhārahāroti jātoti bhārahāro nāma jāto.
能造出再有(来生)的就是“再有”,它值得(承受)那个果报,或者说它系属于那个果报,所以叫“导致再有”。“与那种生存状态俱生”,就像“有见之法”这个说法一样,不是指混杂俱生,也不是指以所缘俱生。“在各处”,是指不论到达哪一种投生的处所,或者以色等为所缘,就在那各处生起欢喜。因此说“在投生处”等等。“与五种欲乐相关”,是指以五种欲乐为所缘。对色界、无色界投生之有的贪,就是色界、无色界有贪。对禅那的贪求,就是在称为禅那的业有之中的贪。“常见”是“有见”,与这种见相应的贪,就是“有渴爱”。“断见”是“无有见”,与这种见相应的欲贪,就是“无有渴爱”。这个人在以渴爱执取结生时,执取蕴担。“在此处,渴爱无余离染、坏灭、息灭、被舍断”等,一切词句都应依涅槃之义而理解,因此说“一切都是涅槃的同义词”。
Punabbhavakaraṇaṃ punabbhavo, taṃ phalaṃ arahati, tattha niyuttāti vā ponobhavikā. Tabbhāvasahagataṃ yathā ‘‘sanidassanā dhammā’’ti, na saṃsaṭṭhasahagataṃ, nāpi ārammaṇasahagataṃ. ‘‘Tatra tatrā’’ti yaṃ yaṃ uppattiṭṭhānaṃ, rūpādiārammaṇaṃ vā patvā tatratatrābhinandinī. Tenāha ‘‘upapattiṭṭhāne vā’’tiādi. Pañcakāmaguṇikoti pañcakāmaguṇārammaṇo. Rūpārūpūpapattibhave rāgo rūpārūpabhavarāgo. Jhānanikanti jhānasaṅkhāte kammabhave rāgo. Sassatādiṭṭhīti bhavadiṭṭhi, taṃsahagato rāgo. Ayanti rāgo bhavataṇhā nāma. Ucchedadiṭṭhi vibhavadiṭṭhi nāma, taṃsahagato chandarāgo vibhavataṇhā nāma. Esa puggalo khandhabhāraṃ ādiyati taṇhāvasena paṭisandhiggahaṇato. ‘‘Asesamettha taṇhā virajjati palujjati nirujjhati pahīyatī’’tiādinā sabbapadāni nibbānavaseneva veditabbānīti āha ‘‘sabbaṃ nibbānasseva vevacana’’nti.
《遍知经》注释
2. Pariññasuttavaṇṇanā
23“应当遍知”,是指应当以断遍知去遍知那些事物。同样,这样的遍知就是舍弃对它们的欲贪、超越它们,所以说“应当超越”就是这个意思。“究竟遍知”说的是涅槃。因此说“超越”就是这个意思。
23.Parijānitabbeti pahānapariññāya parijānitabbe. Tathā parijānanañca tattha chandarāgappahānaṃ, tesaṃ atikkamoti āha ‘‘samatikkamitabbeti attho’’ti. Accantapariññanti nibbānaṃ vadati. Tenāha ‘‘samatikkamanti attho’’ti.
《证知经》的注释
3. Abhijānasuttavaṇṇanā
2424. 关于“知遍知”的解说,是把它理解为“以殊胜的智慧了知”。第二个词指的是“遍知”这个词。第三和第四个词指的是“离染”和“舍弃”这两个词。
24.Ñātapariññākathitā ‘‘abhivisiṭṭhāya paññāya jānana’’nti katvā. Dutiyapadenāti ‘‘parijāna’’nti padena. Tatiyacatutthehīti ‘‘virājayaṃ pajaha’’nti padehi.
4-9. 《欲贪经》等经的注释
4-9. Chandarāgasuttādivaṇṇanā
25-30应当依照《界相应》里已经说过的方式来了知,只是这里是以蕴的方式来开示,那里是以界的方式来开示,差别就在这里。所说的就是四圣谛,因为开示是围绕乐味、过患、出离而展开的。
25-30.Dhātusaṃyutte vuttanayeneva veditabbāni, kevalañhi ettha khandhavasena desanā āgatā, tattha dhātuvasenāti ayameva viseso. Cattāri saccāni kathitāni assādādīnavanissaraṇavasena desanāya pavattattā.
第10章 《苦根经》的注释
10. Aghamūlasuttavaṇṇanā
3131. agha 称为恶;因为它是 agha 的因相,所以苦就是 agha。这里所说的苦,特别是以恶为因的,也就是被称为业果的。同样,轮回之苦以无明和渴爱为根本。因为它是 agha 的因相,所以苦就是 agha。随逐轮回的广大众生被苦所压倒,自以为能对治那苦,就做种种事情。
31. Aghaṃ vuccati pāpaṃ, aghanimittatāya aghaṃ dukkhaṃ. Idañhi dukkhaṃ nāma visesato pāpahetukaṃ kammaphalasaññitaṃ. Tathā vaṭṭadukkhaṃ avijjātaṇhāmūlakattā. Aghassa nimittatāya aghaṃ dukkhaṃ. Vaṭṭānusārī mahājano hi dukkhābhibhūto tassa patikāraṃ maññamāno taṃ taṃ karotīti.
第11章 《坏灭经》的注释
11. Pabhaṅgusuttavaṇṇanā
32具有破碎的本质,是指在每一个刹那中都具有易坏的本质。
32.Pabhijjanasabhāvanti khaṇe khaṇe pabhaṅgusabhāvaṃ.