《矛经》的注释巴利
1. Sattisuttavaṇṇanā
21 21. 在矛品第一经中,“以矛”是这段开示的引子。意思是“以单刃等武器”。“被击中”就是被打到。击打有四种:向下刺入、向上刺入、贯穿刺入、以及其余各种。其中,站在高处、朝下击打,叫“向下刺入”;站在低处、朝上击打,叫“向上刺入”;像门闩钉子那样穿透而过,叫“贯穿刺入”;其余所有情况都叫“其余各种”。但在这里取的是“向下刺入”。因为这种伤最凶险,箭镞很难拔出,极难医治,内部溃烂,里面全是脓血,而脓血又流不出来,堵住疮口停在里面。想要把脓血排出来的人,必须把他连床一起绑住,头朝下倒吊,这样他就会遭受死亡或接近死亡的痛苦。应当这样远离而住。巴利
21. Sattivaggassa paṭhame sattiyāti desanāsīsametaṃ. Ekatokhārādinā satthenāti attho. Omaṭṭhoti pahato. Cattāro hi pahārā omaṭṭho ummaṭṭho maṭṭho vimaṭṭhoti. Tattha upari ṭhatvā adhomukhaṃ dinnapahāro omaṭṭho nāma; heṭṭhā ṭhatvā uddhaṃmukhaṃ dinno ummaṭṭho nāma; aggaḷasūci viya vinivijjhitvā gato maṭṭho nāma; seso sabbopi vimaṭṭho nāma. Imasmiṃ pana ṭhāne omaṭṭho gahito. So hi sabbadāruṇo duruddharasallo duttikiccho antodoso antopubbalohitova hoti , pubbalohitaṃ anikkhamitvā vaṇamukhaṃ pariyonandhitvā tiṭṭhati. Pubbalohitaṃ niharitukāmehi mañcena saddhiṃ bandhitvā adhosiro kātabbo hoti, maraṇaṃ vā maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ pāpuṇāti. Paribbajeti vihareyya.
这首偈颂在说什么呢?就像一个人被矛刺中,为了拔出箭、治好伤口而发起精进,努力用功,奋力向前。又像一个人头上着了火、头顶在燃烧,为了把火扑灭而发起精进,努力用功,奋力向前。同样地,比丘为了断除欲贪,应当具念、不放逸地安住。世尊这样说了。巴利
Imāya gāthāya kiṃ katheti? Yathā sattiyā omaṭṭho puriso sallubbahana-vaṇatikicchanānaṃ atthāya vīriyaṃ ārabhati, payogaṃ karoti parakkamati. Yathā ca ḍayhamāno matthake ādittasīso tassa nibbāpanatthāya vīriyaṃ ārabhati, payogaṃ karoti parakkamati, evameva bhikkhu kāmarāgaṃ pahānāya sato appamatto hutvā vihareyya bhagavāti kathesi.
这时,世尊心里想:“这位天神把譬喻本身说得很有力才引出来,但她抓住的义理却很少,即使反复讲说,她也只会讲到镇伏欲贪、断除欲贪而已。只要欲贪还没有被圣道彻底根除,它就一直紧跟着。既然如此,我就用同一个譬喻,转而以初道为基础来开示,于是说出第二首偈颂。”这首偈颂的含义,应当依照前文的脉络来理解。第一。巴利
Atha bhagavā cintesi – imāya devatāya upamā tāva daḷhaṃ katvā ānītā, atthaṃ pana parittakaṃ gahetvā ṭhitā, punappunaṃ kathentīpi hesā kāmarāgassa vikkhambhanapahānameva katheyya. Yāva ca kāmarāgo maggena na samugghāṭiyati, tāva anubaddhova hoti. Iti tameva opammaṃ gahetvā paṭhamamaggavasena desanaṃ vinivaṭṭetvā desento dutiyaṃ gāthamāha. Tassattho purimānusāreneva veditabboti. Paṭhamaṃ.
2. 《触经》的注释巴利
2. Phusatisuttavaṇṇanā
22 第二首偈颂中,“不触者不触”的意思是:对于没有造作的业,果报不会触及;或者说,业本身没有被造作,果报就不会触及。因为,没有造业的人,业就不会被造作出来。“触者触”的意思是:对于已经造作的业,果报会触及;或者说,业本身已经被造作,就会触及。因为,造了业的人,业就会被造作出来。因此说“触者触,对无嗔者”:正因为不是未造作的业在触及,而是已造作的业在触及,这是业与果报之间的自然法则。所以,像所说的“对无嗔者、对清净无过的善人、对纯洁无瑕的人起害心”那样,对无嗔者起害心的人,那业一定会触及他这个人——要么业本身触及他,要么果报触及他。因为,他能不能伤害别人且不说,他自己却已经因此被投入四恶道之中了。所以世尊说:“那恶业反过来害了愚者,就像逆风扬撒的细尘。”第二。巴利
22. Dutiye nāphusantaṃ phusatīti kammaṃ aphusantaṃ vipāko na phusati, kammameva vā aphusantaṃ kammaṃ na phusati. Kammañhi nākaroto kariyati. Phusantañca tatophuseti kammaṃ phusantaṃ vipāko phusati, kammameva vā phusati. Kammañhi karoto kariyati. Tasmā phusantaṃ phusati, appaduṭṭhapadosinanti yasmā na aphusantaṃ phusati, phusantañca phusati, ayaṃ kammavipākānaṃ dhammatā, tasmā yo ‘‘appaduṭṭhassa narassa dussati, suddhassa posassa anaṅgaṇassā’’ti evaṃ vutto appaduṭṭhapadosī puggalo, taṃ puggalaṃ kammaṃ phusantameva kammaṃ phusati, vipāko vā phusati. So hi parassa upaghātaṃ kātuṃ sakkoti vā mā vā, attā panānena catūsu apāyesu ṭhapito nāma hoti. Tenāha bhagavā – ‘‘tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ, sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto’’ti. Dutiyaṃ.
《结发经》的注释巴利
3. Jaṭāsuttavaṇṇanā
23 在第三首偈颂“内结”中,“结”是那如网一般之渴爱的名称。因为这种渴爱在色等所缘上,以向下向上的方式反复生起,具有缠结之义,就像竹丛等物的枝网被称为“结”一样,所以称为“结”。而这种渴爱,因为在自己的资具与他人的资具上、在自己的身体与他人的身体上、在内六处与外六处上生起,所以被称为“内结”和“外结”。众生就被这样生起的结所缠缚。正如竹等被竹结等缠住一样,同样地,这整个被称为有情聚的众生都被那渴爱之结所缚、所缠绕、所纠缠,这就是它的意思。又因为这样被缠缚,所以说“乔达摩啊,我请问您”。因此我说“我请问您”。“乔达摩”是以姓氏称呼世尊。“谁能解开这结”:是问谁能解开这个在三界中如此缠成的结?谁有能力解开它?巴利
23. Tatiye antojaṭāti gāthāyaṃ jaṭāti taṇhāya jāliniyā adhivacanaṃ. Sā hi rūpādīsu ārammaṇesu heṭṭhupariyavasena punappunaṃ uppajjanato saṃsibbanaṭṭhena veḷugumbādīnaṃ sākhājālasaṅkhātā jaṭā viyāti jaṭā. Sā panesā sakaparikkhāraparaparikkhāresu sakaattabhāva-paraattabhāvesu ajjhattikāyatana-bāhirāyatanesu ca uppajjanato antojaṭā bahijaṭāti vuccati. Tāya evaṃ uppajjamānāya jaṭāya jaṭitā pajā. Yathā nāma veḷujaṭādīhi veḷuādayo, evaṃ tāya taṇhājaṭāya sabbāpi ayaṃ sattanikāyasaṅkhātā pajā jaṭitā vinaddhā, saṃsibbitāti attho. Yasmā ca evaṃ jaṭitā, taṃ taṃ gotama pucchāmīti tasmā taṃ pucchāmi. Gotamāti bhagavantaṃ gottena ālapati. Ko imaṃ vijaṭaye jaṭanti imaṃ evaṃ tedhātukaṃ jaṭetvā ṭhitaṃ jaṭaṃ ko vijaṭeyya, vijaṭetuṃ ko samatthoti pucchati.
这时,世尊为了解答这个问题,说出了“建立在戒之上”等话。其中,“建立在戒之上”的意思是:立足于四遍清净戒。在这里,世尊被问到如何解开结,却从戒开始讲起,不应该被理解为“问的是这个,说的却是另一个”。因为这是为了显示解结者所应立足的基础,所以在这里讲了戒。巴利
Athassa bhagavā tamatthaṃ vissajjento sīle patiṭṭhāyātiādimāha. Tattha sīle patiṭṭhāyāti catupārisuddhisīle ṭhatvā. Ettha ca bhagavā jaṭāvijaṭanaṃ pucchito sīlaṃ ārabhanto na ‘‘aññaṃ puṭṭho aññaṃ kathetī’’ti veditabbo. Jaṭāvijaṭakassa hi patiṭṭhādassanatthamettha sīlaṃ kathitaṃ.
“人”就是指有情众生。“有慧”是指他拥有由业所生、以三因为基础的结生智,所以叫有慧。“修习心与慧”是指修习定和观。这里以“心”为首,说的是八种等至;以“慧”为名,说的是观。“热诚”是指有精进力的人。因为精进能烧尽烦恼、遍烧烦恼,所以称为“热”;他具备这个,所以叫“热诚”。“具方便智”:“方便智”说的就是慧,意思是具备这种慧。这一句是用来显示护持慧。所谓护持慧,就是像“这是温习的时候,这是提问讨论的时候”这样,在任何事情上都能妥善运用、应当护持的慧。在这个问答里,慧一共出现了三次。其中,第一次是生得慧,第二次是观慧,第三次是统领一切应作之事的护持慧。巴利
Naroti satto. Sapaññoti kammajatihetukapaṭisandhipaññāya paññavā. Cittaṃ paññañca bhāvayanti samādhiñceva vipassanañca bhāvayamāno. Cittasīsena hettha aṭṭha samāpattiyo kathitā, paññānāmena vipassanā. Ātāpīti vīriyavā. Vīriyañhi kilesānaṃ ātāpanaparitāpanaṭṭhena ‘‘ātāpo’’ti vuccati, tadassa atthīti ātāpī. Nipakoti nepakkaṃ vuccati paññā, tāya samannāgatoti attho. Iminā padena pārihāriyapaññaṃ dasseti. Pārihāriyapaññā nāma ‘‘ayaṃ kālo uddesassa, ayaṃ kālo paripucchāyā’’tiādinā nayena sabbattha kārāpitā pariharitabbapaññā. Imasmiñhi pañhābyākaraṇe tikkhattuṃ paññā āgatā. Tattha paṭhamā jātipaññā, dutiyā vipassanāpaññā, tatiyā sabbakiccapariṇāyikā pārihāriyapaññā.
那位具足戒等功德的比丘,能解开这个结。就像一个人站在大地上,举起磨得锋利的刀,劈开一大丛竹子;同样,这位比丘以戒为立足处,以定为磨刀石,用精进力提起的护持慧之手,举起锐利的观慧之刀,把落在自己相续中的一切渴爱之结解开、切断、彻底劈碎。巴利
Soimaṃ vijaṭaye jaṭanti so imehi sīlādīhi samannāgato bhikkhu. Yathā nāma puriso pathaviyaṃ patiṭṭhāya sunisitaṃ satthaṃ ukkhipitvā mahantaṃ veḷugumbaṃ vijaṭeyya, evamevaṃ sīle patiṭṭhāya samādhisilāyaṃ sunisitaṃ vipassanāpaññāsatthaṃ vīriyabalapaggahitena pārihāriyapaññāhatthena ukkhipitvā sabbampi taṃ attano santāne patitaṃ taṇhājaṭaṃ vijaṭeyya sañchindeyya sampadāleyyāti.
到这里,已经讲完了有学地。现在,为了显示已经解开缠结、安住的大漏尽者,世尊说了“yesaṃ……”等偈颂。这样显示了已经解开缠结、安住的漏尽者之后,为了再显示缠结被解开的处所,世尊说了“yattha nāmañca……”等偈颂。其中,“名”指四种无色蕴。“有对想与色想”:这里,通过有对想摄取了欲有,通过色想摄取了色有。这两者被摄取时,因为总括了三有,无色有也就同样被摄取了。“于此,此结被断除”:意思是,在三界轮回彻底灭尽之处,此结被断除;也就是到达涅槃时,它被断除、被息灭。这是所显示的意义。第三。巴利
Ettāvatā sekhabhūmiṃ kathetvā idāni jaṭaṃ vijaṭetvā ṭhitaṃ mahākhīṇāsavaṃ dassento yesantiādimāha. Evaṃ jaṭaṃ vijaṭetvā ṭhitaṃ khīṇāsavaṃ dassetvā puna jaṭāya vijaṭanokāsaṃ dassento yattha nāmañcātiādimāha. Tattha nāmanti cattāro arūpino khandhā. Paṭighaṃ rūpasaññā cāti ettha paṭighasaññāvasena kāmabhavo gahito, rūpasaññāvasena rūpabhavo. Tesu dvīsu gahitesu arūpabhavo gahitova hoti bhavasaṅkhepenāti. Etthesā chijjate jaṭāti ettha tebhūmakavaṭṭassa pariyādiyanaṭṭhāne esā jaṭā chijjati, nibbānaṃ āgamma chijjati nirujjhatīti ayaṃ attho dassito hoti. Tatiyaṃ.
《意防护经》的注释巴利
4. Manonivāraṇasuttavaṇṇanā
24 第四首偈颂里,“yato yato”是指从恶的方面,或者从善的方面。据说这位天神抱有这样的见解:“不管是什么样的心,不论是善等各类,还是世间的或出世间的,全都应该被阻止,都不应该让它生起。”她说的“sabbato”就是“从一切方面”。这时世尊心想:“这位天神说的是不能导向解脱的话。心,有该阻止的,也有该修习的。我要为她分别解说,把这个道理讲清楚。”于是世尊说了第二首偈颂。其中“na mano saṃyatattamāgataṃ”的意思是:你们说“不应该从一切方面阻止心”,那到底哪种心是不应该从一切方面阻止的呢?所谓“心已得调御”,是指心达到了调伏的状态,比如生起“我要布施,我要持戒”这样的心。这样的心不应该阻止,反而应该让它增长、培育。而“yato yato ca pāpakaṃ”的意思是:无论从哪里生起不善,就应该从那里把它阻止。第四。巴利
24. Catutthe yato yatoti pāpato vā kalyāṇato vā. Ayaṃ kira devatā ‘‘yaṃkiñci kusalādibhedaṃ lokiyaṃ vā lokuttaraṃ vā mano, taṃ nivāretabbameva, na uppādetabba’’nti evaṃladdhikā . Sa sabbatoti so sabbato. Atha bhagavā – ‘‘ayaṃ devatā aniyyānikakathaṃ katheti, mano nāma nivāretabbampi atthi bhāvetabbampi, vibhajitvā namassā dassessāmī’’ti cintetvā dutiyagāthaṃ āha. Tattha na mano saṃyatattamāgatanti, yaṃ vuttaṃ ‘‘na sabbato mano nivāraye’’ti, kataraṃ taṃ mano, yaṃ taṃ sabbato na nivāretabbanti ce. Mano saṃyatattaṃ āgataṃ, yaṃ mano yattha saṃyatabhāvaṃ āgataṃ, ‘‘dānaṃ dassāmi, sīlaṃ rakkhissāmī’’tiādinā nayena uppannaṃ, etaṃ mano na nivāretabbaṃ, aññadatthu brūhetabbaṃ vaḍḍhetabbaṃ. Yato yato ca pāpakanti yato yato akusalaṃ uppajjati, tato tato ca taṃ nivāretabbanti. Catutthaṃ.
第5《阿拉汉经》的注释巴利
5. Arahantasuttavaṇṇanā
25 25. 第五首偈颂里,“所作已办”是指通过四种道已经完成了应做之事。“我说”:这位天神住在林野间,她听到林野比丘们说“我吃饭”“我坐下”“我的钵”“我的袈裟”这类世俗言说后,心想:“我以为这些比丘是诸漏尽者,可是诸漏尽者竟然还会有这种基于我取的言论吗?还是没有呢?”为了弄清这件事,她便这样发问。巴利
25. Pañcame katāvīti catūhi maggehi katakicco. Ahaṃ vadāmīti ayaṃ devatā vanasaṇḍavāsinī, sā āraññakānaṃ bhikkhūnaṃ ‘‘ahaṃ bhuñjāmi, ahaṃ nisīdāmi, mama patto, mama cīvara’’ntiādikathāvohāraṃ sutvā cintesi – ‘‘ahaṃ ime bhikkhū ‘khīṇāsavā’ti maññāmi, khīṇāsavānañca nāma evarūpā attupaladdhinissitakathā hoti, na hoti nu kho’’ti jānanatthaṃ evaṃ pucchati.
所谓“通称”,是指世间的惯用语、世俗的说法。“善巧”是指对诸蕴等类别善巧通达。“仅以言说”的意思是:他舍弃了基于执取的谈论,不制造言说上的混乱,而说“我”、“我的”。因为如果他说“诸蕴在用餐、诸蕴在坐下、诸蕴的钵、诸蕴的衣”,就会造成言说上的混乱,没人能听懂。所以他不这样说,而是随顺世间的说法来表达。巴利
Sāmaññanti lokaniruttiṃ lokavohāraṃ. Kusaloti khandhādīsu kusalo. Vohāramattenāti upaladdhinissitakathaṃ hitvā vohārabhedaṃ akaronto ‘‘ahaṃ, mamā’’ti vadeyya. ‘‘Khandhā bhuñjanti, khandhā nisīdanti, khandhānaṃ patto, khandhānaṃ cīvara’’nti hi vutte vohārabhedo hoti, na koci jānāti. Tasmā evaṃ avatvā lokavohārena voharatīti.
这时,天神心想:“如果这位比丘不是依邪见而说,那会不会是依慢心而说呢?”于是又问道:“他是什么样的人?”这里问“是不是有慢”,意思是那位比丘会不会是带着慢心、依慢而说。世尊心想:“这位天神把这位漏尽者看得好像还有慢一样。”为了显示“漏尽者的九种慢都已断除”,世尊说了答偈。其中,“已破除”就是已被破除。“慢结的”就是他的慢与结。“妄想”就是虚妄的构想。渴爱、邪见、慢、妄想这四种,他都已超越、彻底越过,这就是它的含义。其余部分意思很明白。第五段结束。巴利
Atha devatā – ‘‘yadi diṭṭhiyā vasena na vadati, mānavasena nu kho vadatī’’ti cintetvā puna yo hotīti pucchi. Tattha mānaṃ nu khoti so bhikkhu mānaṃ upagantvā mānavasena vadeyya nu khoti. Atha bhagavā – ‘‘ayaṃ devatā khīṇāsavaṃ samānaṃ viya karotī’’ti cintetvā, ‘‘khīṇāsavassa navavidhopi māno pahīno’’ti dassento paṭigāthaṃ āha. Tattha vidhūpitāti vidhamitā. Mānaganthassāti mānā ca ganthā ca assa. Maññatanti maññanaṃ. Tividhampi taṇhā-diṭṭhi-māna-maññanaṃ so vītivatto, atikkantoti attho. Sesaṃ uttānatthamevāti. Pañcamaṃ.
《光明经》的注释巴利
6. Pajjotasuttavaṇṇanā
26 第二十六段。“问”的意思是询问。“我们怎么知道”的意思是我们怎么能够知道。“日夜”就是白天和夜晚。“处处”是说火在哪里燃烧,就在那里。“这光明”就是佛陀的光明。那到底是什么呢?无论是智慧的光、喜悦的光、净信的光,还是说法的光,一切因为佛陀出世而生起的光,都叫佛陀的光明。这是无上的、最殊胜的、无可比拟的。第六。巴利
26. Chaṭṭhe puṭṭhunti pucchituṃ. Kathaṃ jānemūti kathaṃ jāneyyāma. Divārattinti divā ca rattiñca. Tattha tatthāti yattha yattheva pajjalito hoti, tattha tattha. Esā ābhāti esā buddhābhā. Katamā pana sāti? Ñāṇāloko vā hotu pītiāloko vā pasādāloko vā dhammakathāāloko vā, sabbopi buddhānaṃ pātubhāvā uppanno āloko buddhābhā nāma. Ayaṃ anuttarā sabbaseṭṭhā asadisāti. Chaṭṭhaṃ.
第7篇《流经》的注释巴利
7. Sarasuttavaṇṇanā
27 27. 在第七首偈颂中,“诸河流从何处回转”的意思是:这些轮回的河流从哪里回转?它们依靠什么而不再流转?这就是这句话的含义。“不立足”就是不能站住、不能安住。“从此”就是从这涅槃。“其余内容都浅显易懂。”第七段解释完毕。巴利
27. Sattame kuto sarā nivattantīti ime saṃsārasarā kuto nivattanti, kiṃ āgamma nappavattantīti attho. Na gādhatīti na patiṭṭhāti. Atoti ato nibbānato. Sesaṃ uttānatthamevāti. Sattamaṃ.
第8段 《大富经》注释巴利
8. Mahaddhanasuttavaṇṇanā
28 28. 第八首的解释:所谓“大富者”,是指把埋藏的宝藏、纯金等巨额财富看作是自己所有的,所以叫大富者。所谓“大受用者”,是指拥有金器、银器等大量财物的人,所以叫大受用者。“相互觊觎”的意思是:彼此贪求、渴望、垂涎。“不满足”的意思是:不知足,没有感到满意。“在勤勉行事的人中”,是指在各种事务中忙碌的人当中,为了尚未生起的色等诸法能够生起,以及为了享受已经生起的诸法而奔忙。“随逐有流的人中”,是指那些随着轮回之流漂逐的人。“不勤勉”的意思是:不投入其中。“家”是指与女人共同居住的住所。“远离”的意思是:离开之后。其余内容容易理解。第八首解释完毕。巴利
28. Aṭṭhame nidhānagataṃ muttasārādi mahantaṃ dhanametesanti mahaddhanā. Suvaṇṇarajatabhājanādi mahābhogo etesanti mahābhogā. Aññamaññābhigijjhantīti aññamaññaṃ abhigijjhanti patthenti pihenti. Analaṅkatāti atittā apariyattajātā. Ussukkajātesūti nānākiccajātesu anuppannānaṃ rūpādīnaṃ uppādanatthāya uppannānaṃ anubhavanatthāya ussukkesu. Bhavasotānusārīsūti vaṭṭasotaṃ anusarantesu. Anussukāti avāvaṭā. Agāranti mātugāmena saddhiṃ gehaṃ. Virājiyāti virājetvā. Sesaṃ uttānamevāti. Aṭṭhamaṃ.
《四轮经》注释第九部巴利
9. Catucakkasuttavaṇṇanā
29 第九段注释:所谓“四轮”,指的是四种威仪,也就是行、住、坐、卧。这里把威仪比作“轮”。“九门”是指由九个疮口构成的九个门户。“充满”是指充满不净。“与贪相应”是指与渴爱相应。“要如何出去”是在问:像这样的一副身体,要怎样才能出去?怎样才能得到解脱、完全解脱、超越?这是在问这个。“缚”是指怨恨,也就是先前起了嗔怒,后来持续怀恨,这样不断生起的强烈嗔恨,这就是它的意思。“皮带”,就像偈颂“断除缚与皮带,以及轭与随行”中所说的,渴爱是皮带,邪见是轭。不过在这里,除了经文中直接指出的烦恼之外,其余烦恼都应理解为“皮带”。所以意思是:连烦恼的皮带也一并斩断。“欲贪”:这是同一个法,从希求的角度叫“欲”,从贪着的角度叫“贪”。或者,最初生起的、微弱的叫“欲”,后来反复生起的、强烈的叫“贪”。又或者,对还没得到的东西的希求叫“欲”,对已经得到的东西的贪着叫“贪”。“连同根的渴爱”是指以无明为根的渴爱。“拔出”是指用最上道把它连根拔起。剩下的内容都很容易理解。第九段结束。巴利
29. Navame catucakkanti catuiriyāpathaṃ. Iriyāpatho hi idha cakkanti adhippeto. Navadvāranti navahi vaṇamukhehi navadvāraṃ. Puṇṇanti asucipūraṃ. Lobhena saṃyutanti taṇhāya saṃyuttaṃ. Kathaṃ yātrā bhavissatīti etassa evarūpassa sarīrassa kathaṃ niggamanaṃ bhavissati, kathaṃ mutti parimutti samatikkamo bhavissatīti pucchati. Naddhinti upanāhaṃ, pubbakāle kodho, aparakāle upanāhoti evaṃ pavattaṃ balavakodhanti attho. Varattanti ‘‘chetvā naddhi varattañca, sandānaṃ sahanukkama’’nti gāthāya (dha. pa. 398; su. ni. 627) taṇhā varattā, diṭṭhi sandānaṃ nāma jātaṃ. Idha pana pāḷiniddiṭṭhe kilese ṭhapetvā avasesā ‘‘varattā’’ti veditabbā, iti kilesavarattañca chetvāti attho. Icchā lobhanti ekoyeva dhammo icchanaṭṭhena icchā, lubbhanaṭṭhena lobhoti vutto. Paṭhamuppattikā vā dubbalā icchā, aparāparuppattiko balavā lobho. Aladdhapatthanā vā icchā, paṭiladdhavatthumhi lobho. Samūlaṃ taṇhanti avijjāmūlena samūlakaṃ taṇhaṃ. Abbuyhāti aggamaggena uppāṭetvā. Sesaṃ uttānamevāti. Navamaṃ.
《羚羊腿经》的注释巴利
10. Eṇijaṅghasuttavaṇṇanā
30 30. 第十首偈:“鹿胫”是指像鹿腿一样圆润结实的腿。“消瘦”是指身体不粗壮,匀称适中。或者也可以理解为:身体被炎热烤得干瘦,没有用花鬘、香料、涂油来保养。“英武”是指有精进力。“少食”是指对饮食知道适量,吃得有节制;或者因为禁止非时食而吃得少。“不贪求”是指对四种资具没有贪欲。或者说,这是指拒绝味渴爱。“如狮独行、如龙”:像狮子一样独行,像龙一样独行。因为群居的人容易放逸,独行的人不放逸,所以这里只取独行的意思。“开示”就是宣说、讲说。“于此”就是在这名色之中。因为通过五种欲乐来执取色,通过意来执取名,再通过这两者执取不可分离的法之后,在这里应当以五蕴等方式来安立。第十。巴利
30. Dasame eṇijaṅghanti eṇimigassa viya suvaṭṭitajaṅghaṃ. Kisanti athūlaṃ samasarīraṃ. Atha vā ātapena milātaṃ mālāgandhavilepanehi anupabrūhitasarīrantipi attho. Vīranti vīriyavantaṃ. Appāhāranti bhojane mattaññutāya mitāhāraṃ, vikālabhojanapaṭikkhepavasena vā parittāhāraṃ. Alolupanti catūsu paccayesu loluppavirahitaṃ. Rasataṇhāpaṭikkhepo vā esa. Sīhaṃvekacaraṃ nāganti ekacaraṃ sīhaṃ viya, ekacaraṃ nāgaṃ viya. Gaṇavāsino hi pamattā honti, ekacarā appamattā, tasmā ekacarāva gahitāti. Paveditāti pakāsitā kathitā. Etthāti etasmiṃ nāmarūpe. Pañcakāmaguṇavasena hi rūpaṃ gahitaṃ, manena nāmaṃ, ubhayehi pana avinibhuttadhamme gahetvā pañcakkhandhādivasenapettha bhummaṃ yojetabbanti. Dasamaṃ.
1 2 3 4 5 6 7 8