第二十九章
Ekūnatiṃsatima pariccheda
资粮就这样圆满齐备,在卫塞月的满月日;
在卫塞星宿出现的时候,开始兴建大塔。
Evaṃ samatte sambhāre, vesākhapuṇṇamāsīyaṃ; Patte visākhanakkhatte, mahāthūpatthamārabhi.
移除了那里的(旧)塔之后,又挖开了建塔的地基。
国王亲手拿起锄头,为了让大地变得坚实,用各种方式整治土地。
Hāretvāna tahiṃ thūpaṃ, thūpaṭhānamakhāṇayi; Satthahattho mahīpālo, thirī kātuṃ manekadhā.
让战士们把圆石搬到那里;
用槌子敲打,把石头砸成粉末。
Yodhehi āharāpetvā, guḷapāsāṇake tahiṃ; Kūṭehi āhanāpetvā, pāsāṇe cuṇṇite atha.
以裹着皮革之足的大公象踩踏。
以智慧辨别有益与无益,使大地变得坚实。
Cammavanaddha pādehi, mahāhatthīhi maddayi; Bhūmiyā thirībhāvatthaṃ, atthānatthavicakkhaṇo.
在天空恒河落水处,恒常潮湿浸润之处。
那里的陶土很细,周围方圆三十由旬。
Ākāsa gaṅgāpatita-ṭṭhāne satatatintake; Mattikā sukhumā tattha, samantā tiṃ sayojane.
这些就像生酥一样的陶土,因为质地细腻,所以被称为生酥土。
诸漏已尽的沙弥们,从那里取来了陶土。
Navanīta mattikā’tesā, sukhumattā papuccati; Khīṇāsavā sāmaṇerā, mattikā āharuṃ tato.
他让人铺上陶土,在那里的石台上。
他让人铺上砖块,上面在黏土之上。
Mattikā attharāpesi, tattha pāsāṇakoṭṭime; Iṭṭhakā attharāpesi, mattiko pariissaro.
它的上面有一层白灰,上面再铺一层金刚砂。
它的上方有一层铁网,再往上则是碎石。
Tasso parikharasudhaṃ, kuruvindaṃ tatopari; Tasso pariayojālaṃ, marumbantu tatoparaṃ.
沙弥们从雪山带来了香气芬芳的东西。
国王让人铺好地面,又在上面铺了水晶。
Āhaṭaṃ sāmaṇerehi, himavantā sugandhakaṃ; Santharāpesi bhūmindo, phaḷikantu tatopari.
他让人铺设了石板铺层,在其之上还有水晶铺层。
在一切需要泥土的活儿里,都有一种叫“如酥”的东西。
Sīlāyo santharāpesiccha phaḷikasantharo pari; Sabbattha mattikākicce, navanītavhayā ahu.
把卡毗陀树的树脂榨取出来,和香水混合在一起;
八指厚的铁板,放在石板上。
Niyyāsena kapiṭṭhassa, sannitena rasodake; Aṭṭhaṅgulaṃ bahalaetā, lohapaṭṭaṃ sīlopari.
雄黄与芝麻油研磨成的液体,在其之上;
车王把一块七指宽的银板铺开了。
Manosilāyatilate-lasannitāya tato pari; Sattaṅgulaṃ sajjupaṭṭaṃ, santharesi rathesabho.
国王就在大塔奠基的地方,如此的大地之主。
做完各种准备工作后,以清净明澈的心。
Mahāthūpa patiṭṭhāna-ṭhāne evaṃ mahīpati; Kāretvā parikammāni, vippasannena cetasā.
在阿三月白分月的第十四天,
把比丘僧团召集起来之后,说了这番话。
Āsaḷhī sukkapakkhassa, divasamhi catuddase; Kāretvā bhikkhusaṅghassa, sannipātamidaṃ vadi.
为了大塔,请尊者们(拿来)吉祥砖;
明天我要在这里安立,愿全体僧团都聚集起来。
Mahācetiya matthāya, bhadantāmaṅgaliṭṭhakaṃ; Patiṭṭhāpessaṃ sve ettha, sabbo saṅgho sametuno.
以佛陀供养之行持,一心想为大众谋利益;
大众是布萨日的持戒者,拿着香花等物品。
Buddha pūjā payogena, mahājanahītatthiko; ‘‘Mahājano’ posathiko, gandhamālādigaṇhiya.
愿大塔的奠基仪式明天举行。
他派大臣们去装饰塔址。
Mahāthūpa patiṭṭhāna-ṭhānaṃ yātu suve’’iti; Cetiya ṭhāna bhūsāya, amacce ca niyojayi.
受国王下令,出于对牟尼圣者的敬重与珍爱,建造;
他们用各种方式,把那地方装饰得庄严华丽。
Āṇāpitā narindena, munino piyagāravā; Anekehi pakārehi, te taṃ ṭhānamalaṅkaruṃ.
整座城邑,以及来到这里的那条道路;
国王用各种方式装饰了。
Nagaraṃ sakalañceva, maggañceva idhāgataṃ; Anekehi pakārehi, alaṅkārayi bhūpati.
天亮时,他让人在城的四座城门处布置安排。
给沐浴的人和给理发的人,以及给少数人和多数人,也是如此。
Pabhāte ca catudvāre, nagarassa ṭhapāpayi; Nahāpite nahāpake ca, appake ca bahūtathā.
衣服、香和花环,还有各种甜美的食物;
国王是大众的福祉所依,乐于为大众谋利益。
Vatthāni gandhamālā ca, annāni madhurāni ca; Mahājanatthaṃ bhūmindo, mahājanahite rato.
这些东西都已经准备好了,随自己的喜好取用之后,
城镇居民和乡下人也都去了塔庙那里。
Paṭiyattāni etāni, sādiyitvā yathāruci; Porājānapadāceva thūpaṭhānamupāgamuṃ.
许多精心装饰的侍从,按各自的位置依次排列;
国王受大臣们的保护,就照常待在自己的位置上。
Sumaṇḍitehi nekehi, ṭhānantara vidhānato; Ārakkhito amaccehi, yathāṭhānaṃ mahīpati.
还有众多打扮得漂漂亮亮、像天女一样的女子,
被舞女们簇拥着,打扮得十分华丽。
Sumaṇḍitāhi nekāhi, devakaññūpamāhi ca; Nāṭakīhi paribbuḷho, sumaṇḍita passādhito.
被四万人众围绕簇拥着,
各种乐器齐声奏响,他像天王一样气派华丽。
Cattālīsa sahassehi, narehi parivārito; Nānā tūriya saṅghuṭṭho, devarāja vilāsavā.
建立大塔的,是善于分辨可行与不可行的人。
傍晚时分他来到,让大众满心欢喜。
Mahāthūpa patiṭṭhānaṃ, ṭhānāṭhāna vicakkhaṇo; Aparaṇhe upāgañchi, nandayanto mahājanaṃ.
他赠予了一千零八件衣服。
包扎好的物品放在中间,四周也是这样。
Aṭṭhuttarasahassaṃ so, sāṭakāniṭṭhapāpiya; Puṭabaddhāni majjhamhi, catupasse tato pana.
大王,我把无数布料堆成一座座布山。
还用蜂蜜、酥油、糖等物,让人安置好,为了求吉祥。
Vatthāni rāsīṃkāresi, aenakāni mahīpati; Madhusappi guḷādīhi ca, maṅgalatthaṃ ṭhapāpayi.
许多比库从不同地方来到这里,
在这座岛上,对于僧团来说,还用得着多说吗?
Nānādesehipā’gañchuṃ, bahavo bhikkhavo idha; Idha dīpaṭṭhasaṅghassa, kā kathāva idhāgame.
长老说,八万比丘随同来了。
在王舍城周围,因达古塔是带领大僧团的大导师。
Thero’ sīti sahassāni, bhikkhū ādāya āgamā; Rājagahassa sāmantā, indagutto mahāgaṇī.
从仙人堕处带领一万二千位比丘。
法军大长老来到了塔庙的地方。
Sahassāni’sipatanā, bhikkhūnaṃ dvādasā’diya; Dhammaseno mahāthero, cetiyaṭhānamāgamā.
带着六万名比丘,来到了这里;
喜见大长老,从祇园精舍而来。
Saṭṭhibhikkhusahassāni, ādāya idhamāgamā; Pīyadassī mahāthero, jetārāma vihārato.
佛护长老从毗舍离的大林而来,
带着一万八千位比丘一起来。
Vesālī mahāvanato, theroru buddharakkhito; Aṭṭhārasa sahassāni, bhikkhū ādāya āgamā.
从憍赏弥的瞿师罗园来的法护长老;
带着三万位比丘,来到了这里。
Kosambī ghositārāmā, theroru dhammarakkhito; Tiṃsabhikkhusahassāni, ādāya idha āgamā.
长老从南山带领优禅尼比丘众前来,
僧护长老有四万。
Ādāyujjenīyaṃ thero, dakkhiṇa girito yati; Cattārīsa sahassāni, agoru saṅgharakkhito.
带领着十万比丘、六万比丘;
在花城娑迦园,有一位名叫密提尼的长老。
Bhikkhūnaṃ satasahassaṃ, saṭṭhasahassāni cā’diya; Pupphapure’sokarāmā, thero mittiṇṇa nāmako.
二十八万。
长老优底诺带着比丘们,从迦湿弥罗地区。
Duve satasahassāni, sahassāni asīti ca; Bhikkhū gahetvānu’ttiṇṇo, thero kasmiramaṇḍalā.
Cattārīsata sahassāni, sahassāni ca saṭṭhi ca; Bhikkhū pallavabhogamhā, mahādevo mahāmatī.
从臾那城阿腊散陀来的,臾那族的大护法;
长老带着三万位比丘,一起来到了。
Yonanagarā’lasandāso, yona mahādhammarakkhito; Thero tiṃsa sahassāni, bhikkhū ādāya āgamā.
优陀罗从荒林离转处的坐卧具而来;
长老带着六万名比丘来到了。
Vañjhāṭavivattaniyā, senāsanā tu uttaro; Thero saṭṭhisahassāni, bhikkhū ādāya āgamā.
心护大长老从菩提道场的住处
带领三万比丘来到这里。
Cittagutto mahāthero, bodhimaṇḍavihārato; Tiṃsa bhikkhusahassāni, ādiyitvā idhāgamā.
月护大长老,从林居之地而来;
他带领八万名修道者来到这里。
Candagutto mahāthero, vanavāsapadesato; Āgāsīti sahassāni, ādiyitvā yatī idha.
日护大长老从克拉沙精舍而来。
带着九万六千名比丘一起来到。
Sūriyaguttomahāthero, kelāsamhā vihārato; Channavuti sahassāni, bhikkhūādāya āgamā.
对于住在岛上的比丘们,以及从各处前来的一切比丘,
古人们没有说过它的数量界限。
Bhikkhūnaṃ dīpavāsinaṃ, āgatānañca sabbaso; Gaṇanāya paricchedo, porāṇehi na bhāsito.
所有聚在一起的比丘,在那场集会中;
已说的正是那些漏尽者,他们共有九十六俱胝。
Samāgatānaṃ sabbesaṃ, bhikkhunaṃ taṃ samāgame; Vuttā khīṇāsavāyeva, te channavutikoṭiyo.
他们适当地围绕在大塔之处,
比丘们站在中间留出的空地上,八位国王的比丘们。
Te mahācetiyaṭhānaṃ, parivāretvā yathārahaṃ; Majjhe ṭhapetvā okāsaṃ, rañño aṭṭhaṃsu bhikkhavo.
国王到了那里,看见比丘僧团就这样安住着;
以清净信心看见之后,满心欢喜地顶礼。
Pavisitvā tahiṃ rājā, bhikkhusaṅghaṃ tathā ṭhitaṃ; Disvā pasannacittena, vanditvā haṭṭhamānaso.
用香和花环供养之后,又行了三圈右绕之礼;
走进满瓶坛场的中央,一切吉祥。
Gandhamālāhi pūjetvā, katvāna tipadakkhiṇaṃ; Majjhe puṇṇaghaṭaṭhānaṃ, pavisitvā samaṅgalaṃ.
系在金柱上、不停旋转的杖杆;
银所造而纯净,由净喜之力而生起。
Suvaṇṇakhīle paṭimukkaṃ, paribbhamanadaṇḍakaṃ; Rājatena kataṃ suddhaṃ, suddhapīti balodayo.
由装扮整齐的善生大臣使其取过后,
以殊胜吉祥为本质,以真实与繁荣为归宿。
Gāhayitvā amaccena, maṇḍitena sujātinā; Abhimaṅgalabhūtena, bhūtabhūtiparāyaṇo.
他下定决心要建造一座宏伟的塔院;
他已着手让人在平整好的地面上把它旋转起来。
Mahantaṃ cetiyāvaṭṭaṃ, kāretuṃ katanicchayo; Bhamāpayitu māraddho, parikammita bhūmiyaṃ.
有一位名叫悉达多的大长老,拥有大神通。
国王这样做时,具远见者阻止了他。
Siddhattho nāma nāmena, mahāthero mahiddhiko; Tathākarontaṃ rājānaṃ, dīghadassī nivārayi.
这位国王将会建造这么巨大的一座塔;
塔还没建好,他就会死去。
‘‘Evaṃ mahantaṃ thūpañca, ayaṃ rājā’rabhissati; Thūpe aniṭṭhiteyeva, maraṇaṃ assa hessati.
将来这座大塔将难以修缮。
他就这样预见未来,阻止了那件大事。
Bhavissati mahanto ca, thūpoduppaṭisaṅkharo; Iti so nāgataṃ passaṃ, mahantattaṃ nivārayi.
由于僧团准许,也出于对长老的敬重;
就算想做大事,也要先听取长老的话再动手。
Saṅghassa ca anuññāya, thero sambhāvanāyaca; Mahantaṃ kattukāmo’pi, gaṇhitvā therabhāsitaṃ.
国王按照长老的教导,为他做了这件事。
为了建造中等大小的砖砌塔院。
Therassa upadesena, tassa rājā akārayi; Majjhimaṃ cetiyāvaṭṭaṃ, patiṭṭhāpetumiṭṭhikā.
他把金罐和银罐放在正中间。
八个八个坚定努力者,确实围绕着它们。
Sovaṇṇarajate ceva, ghaṭe majjheṭṭhapāpayi; Aṭṭhaṭṭha aṭṭhitussāho, parivāriya te pana.
又让人放置了一千零八只新罐;
八件再八件,但衣物则一百零八件。
Aṭṭhuttarasahassañca, ṭhapāpesi nave ghaṭe; Aṭṭhuttare aṭṭhuttare, vatthānaṃ tu sate pana.
他把八块最上等的砖各自分开摆放;
被任命的大臣以种种方式装饰。
Iṭṭhikāpavarā aṭṭha, ṭhapāpesi visuṃ visuṃ; Sammatena amaccena, bhūsitena anekadhā.
然后取来一块,被称为种种吉祥物的东西;
在东方那一侧,先放上第一块吉祥砖。
Tato ekaṃ gāhayitvā, nānāmaṅgalasaṅkhate; Puritthimadisābhāge, paṭhamaṃ maṅgalitthikaṃ.
他恭敬地安置在令人愉悦的香泥中;
在Jātisumana城,那些花朵受到供养,然而在那里。
Patiṭṭhāpesi sakkaccaṃ, manuññe gandhakaddame; Jātisumana pupphesu, pūjitesu tahiṃ pana.
发生了大地震,其余众生也以七种(恐怖)而震动。
他让大臣们安置,并让人举行吉祥仪式。
Ahosi puthavīkampo, sesā sattāpi sattahi; Pattiṭṭhāpesa’ maccehi, maṅgalāni ca kārayi.
就这样,在阿沙荼月的白分被认定之时,
在第十五天的布萨日,他让人安放了奠基石。
Evaṃ asāḷhamāsassa, sukkapakkhe’bhisammate; Uposathe pannarase, patiṭṭhāpesi iṭṭhikā.
在那里,四方安住着无漏的大长老们;
他礼拜、供养之后,次第地极为喜悦。
Catuddisaṃ ṭhite tattha, mahāthere anāsave; Vanditvā pūjayitvā ca, suppatito kamena so.
前往东北方,去见那位无漏的喜见者;
向大长老行礼之后,就站在他面前。
Pubbuttaraṃ disaṃ gantvā, piyadassiṃ anāsavaṃ; Vanditvāna mahātheraṃ, aṭṭhāsi tassa santike.
在那里,他增长着吉祥,为他说了法;
那位长老的开示,给大众带来了真实的利益。
Maṅgalaṃ tattha vaḍḍhento, tassa dhammamabhāsiso; Therassa desanā tassa, janassā’hosi sātthikā.
Cattālīsasahassānaṃ, dhammābhisamayo ahu; Cattālīsasahassānaṃ, sotāpattiphalaṃ ahu.
一千人证得一来果,同样数量的人证得不来果;
那里有一千位在家人证得阿罗汉果。
Sahassaṃ sakadāgāmi, anāgāmi ca tattakā; Sahassaṃyeva arahanto, tattha’hesuṃ gihījanā.
另外还有一万八千位比丘和比丘尼。
整整一万四千人,安住在阿罗汉果中。
Aṭṭhārasasahassāni, bhikkhūbhikkhuniyo pana; Cuddaseva sahassāni, arahatte patiṭṭhayuṃ.
对三宝具有如此清净信心的人,
凭借舍离、心解脱与民众,他因此如此。
明白了“世间利益的成就是至高的”之后,
应当乐于与信等功德相应。
Evampapasannamatimā ratanattayamhi, Cāgāmimuttamanasājanatāhi tena; Lokatthasiddhi paramā bhavatīti ñatvā, Saddhādinekaguṇayoga ratiṃ kareyyāti.